Oświadczenie IAJ w sprawie sytuacji w Chile

Międzynarodowe Stowarzyszenie Sędziów (IAJ), w związku z aktualną sytuacją w Chile, wyraża zaniepokojenie ciągiem wydarzeń, które w ostatnich miesiącach doprowadziły do poważnego pogorszenia niezależności sądownictwa.

Chile znajduje się obecnie w krytycznym momencie. Różne inicjatywy i działania władz publicznych mają na celu osłabienie konstytucyjnej roli sądownictwa, podważając fundamenty, na których opiera się praworządność. Wśród nich ze szczególnym zaniepokojeniem odnotowujemy:

– proponowaną konstytucyjną reformę systemu powoływania sędziów, która utrzymuje i utrwala ingerencję polityczną w powoływanie i awansowanie sędziów, zagrażając neutralności instytucjonalnej i utrzymując przestrzeń dla nadmiernych wpływów w sądownictwie, które spowodowały niedawne poważne skandale, które poważnie wpłynęły na wiarygodność wymiaru sprawiedliwości.

Utrzymanie decyzji o nominacjach sędziowskich w rękach Prezydenta Republiki stanowi regres w standardach demokratycznych i wpływa na rządy prawa;

– instrumentalizacja prawa karnego poprzez skargi i oskarżenia przeciwko sędziom i sędziom za treść ich orzeczeń sądowych, praktyka, która stanowi formę instytucjonalnego zastraszania i bezpośrednie naruszenie zasady niezawisłości sądów zapisanej w konstytucji i traktatach międzynarodowych podpisanych przez Chile;

– groźby i ataki na bezpieczeństwo osobiste członków wymiaru sprawiedliwości, często wzmacniane w mediach społecznościowych lub w mediach, w celu zastraszenia funkcji sądowniczej.

Wydarzenia te są częścią klimatu delegitymizacji sądownictwa, który ma na celu wpłynięcie na proces sprawowania wymiaru sprawiedliwości, podważenie zaufania publicznego do sędziów i osłabienie zasady podziału władz.

Niezawisłość sędziowska nie jest przywilejem sędziów. Jest ona niezbywalną gwarancją jednostki wobec władzy, uznaną przez Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka, Komitet Praw Człowieka ONZ i Podstawowe Zasady Niezawisłości Sądownictwa (ONZ, 1985). Jej naruszenie ma wpływ nie tylko na tych, którzy wymierzają sprawiedliwość, ale na całe społeczeństwo, ponieważ bez niezależnych sędziów nie ma sprawiedliwości ani prawdziwej demokracji.

Wzywamy wszystkie gałęzie rządu, w szczególności władzę ustawodawczą i wykonawczą, do zaprzestania inicjatyw i retoryki, które ograniczają niezależność sądownictwa oraz do promowania reform, które ją wzmacniają, a nie podważają. Domagamy się również konkretnych i pilnych środków mających na celu ochronę bezpieczeństwa osobistego sędziów, szczególnie w sprawach karnych i sprawach o dużym znaczeniu.

Jako organizacja międzynarodowa nie będziemy milczeć w obliczu prób zastraszania lub kontrolowania sądownictwa. Będziemy zdecydowanie bronić autonomii chilijskiego sądownictwa, bezpieczeństwa jego członków oraz prawa każdej osoby do bycia sądzoną przez niezależny, bezstronny sąd wolny od zewnętrznych nacisków.

Bez niezależności sądownictwa nie ma rządów prawa.

Bez rządów prawa nie ma sprawiedliwości ani demo­kracji.