Asystenci sędziów znów „na garnuszku” Ministra Sprawiedliwości
[hidepost=1]
Pozorna likwidacja podziałów
Zgodnie z uzasadnieniem projektu ZmPrUSP nowelizacja art. 155 § 6 PrUSP ma służyć odejściu od zróżnicowania wynagrodzeń zasadniczych asystentów sędziów z uwagi na szczebel sądu, w którym są oni zatrudnieni. Czy jednak na pewno tak będzie i rzeczywiście dojdzie do ujednolicenia wynagrodzeń asystentów? Treść rozporządzenia wykonawczego, które ma być wydane na podstawie przedmiotowej delegacji ustawowej, przeczy tej tezie. Stosownie bowiem do treści tego ostatniego aktu, przyszłe wynagrodzenie zasadnicze asystentów sędziów będzie wahało się w granicach od 2702 do 3863 zł brutto7. Jak więc widać likwidacji jednych podziałów towarzyszy tworzenie nowych. Z jednej strony, likwiduje się trzy „widełki płacowe”, jakie aktualnie obowiązują, a z drugiej wprowadza się przedział płacowy, w którym dolna granica bliska jest de facto aktualnej najniższej wysokości wynagrodzeń asystentów zatrudnionych w sądach rejonowych, a górna – wysokości wynagrodzeń asystentów zatrudnionych w sądach apelacyjnych8. Projektodawcy popadają przy tym w sprzeczność. Zgodnie bowiem zuzasadnieniem projektu WynAsystSędzR, wysokość wynagrodzeń asystentów sędziów dostosowana ma być do średniego poziomu wynagrodzeń urzędników sądowych. Jest to niezrozumiałe wobec wyraźnego włączeniaw projekcie ZmPrUSP asystentów sędziów do pionu orzeczniczego, obok sędziów i referendarzy, podległego bezpośrednio prezesowi sądu w odróżnieniu od pozostałych pracowników i urzędników sądów, dla których zwierzchnikiem służbowym ma być dyrektor sądu.
Niejasne kryteria
Zastrzeżenia budzi również wprowadzenie niejasnego i nieprecyzyjnego kryterium, od którego ma zależeć wysokość przyszłego wynagrodzenia zasadniczego asystentów sędziów w postaci rodzaju i charakteru czynności wykonywanych przez osoby zatrudnione na tym stanowisku.
Obecnie, stosownie do przepisu art. 155 § 1 PrUSP, asystenci sędziów wykonują samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania. Szczegółowy zakres i sposób wykonywania tych czynności został wymieniony w treści rozporządzenia wykonawczego9.
Nie wchodząc w szczegółową analizę samodzielnych czynności, do których wykonywania uprawnieni są asystenci, podkreślić trzeba, że głównym ich zadaniem jest sporządzanie projektów orzeczeń oraz ich uzasadnień. Jednak żaden z przepisów prawnych, a w szczególności przepisy CzynnAsystSędzR nie rozgraniczają tych czynności pod względem ich znaczenia, co wynika przede wszystkim ze specyfiki tego zawodu. Asystent sędziego pełni przecież czynności pomocnicze wobec sędziego i to przede wszystkim od tego ostatniego zależy, jakie konkretne zadania zostaną mu zlecone do wykonania. Również okoliczność, że asystenci w praktyce przydzielani są do sędziów liniowych, funkcyjnych, orzekających jedynie w I czy też w II instancji (o ile w danym sądzie jest taki podział) wpływa na rodzaj i charakter czynności, które wykonują w codziennej pracy.
Przypomnieć należy przy tym, że wymagania wobec tej grupy zawodowej zostały i tak już wystarczająco podwyższone. Ukończenie odpowiedniej aplikacji, przystąpienie do konkursu oraz otrzymanie odpowiedniej ilości punktów10 upoważniającej do zatrudnienia wcharakterze asystenta sędziego gwarantuje, że osoba taka jest przygotowana do pełnienia wszystkich czynności wymienionych wCzynnAsystSędzR.
Z drugiej strony, nie można zapominać o tym, że szczebel sądu, na którym zatrudnieni są asystenci sędziego, wpływa także na zakres zadań, jakie mają oni do wykonania. Chodzi o to, że pewne czynności będą mogli wykonywać jedynie asystenci zatrudnieni w sądach rejonowych, a inne z kolei asystenci zatrudnieni w sądach wyższych szczebli. Praca asystenta jest pochodną pracy sędziego, a właściwość rzeczowa oraz funkcjonalna sądu niejednokrotnie decyduje o tym, jakie konkretne projekty orzeczeń i ich uzasadnień przygotowują asystenci.
Dla przykładu projekty postanowień, których przedmiotem jest zgoda sądu na uchylenie tajemnicy bankowej czy też wydanie europejskiego nakazu aresztowania, będą domeną asystentów zatrudnionych wyłącznie wsądach okręgowych. I odwrotnie – projekty, których przedmiotem jest zastosowanie tymczasowego aresztowania wpostępowaniu przygotowawczym, sporządzają jedynie asystenci zatrudnieni w sądach rejonowych.
Wydaje się więc niedopuszczalne wprowadzenie wytycznej w postaci rodzaju i charakteru czynności, od których to czynników ma zależeć wysokość przyszłego wynagrodzenia asystentów.
Ustawodawca nie może poprzez niejasne formułowanie tekstu przepisów pozostawiać organom mającym je stosować nadmiernej swobody przy ustalaniu w praktyce zakresu podmiotowego i przedmiotowego rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie niejasnej delegacji ustawowej.
[/hidepost]