• Prawo karne
  • Artykuł pochodzi z numeru IUSTITIA 3(5)/2011, dodano 31 grudnia 2011.

Australijskie prawo karne (zagadnienia wybrane)

Dariusz Drajewicz

(inne teksty tego autora)

Niniejszy artykuł dotyczy wybranych problemów prawa karnego Australii. Autor koncentruje się na takich zagadnieniach jak felonies i misdemeanours, summary offences, indictable offences, hybrid offences, kary, środki odwoławcze, precedens. Artykuł ma na celu przybliżenie australijskiego sytemu prawa karnego.

[hidepost=1]

Commonwealth of Australia

Australia, której pełna nazwa brzmi Commonwealth of Australia (Związek Australijski), jest państwem federalnym i monarchią konstytucyjną. Prawo australijskie pozostaje w silnym związku historycznym z prawem angielskim. Najważniejszy akt prawny Commonwealth of Australia Constitution Act 19001 – stanowiący konstytucję federacji – jest wytworem ustawodawstwa brytyjskiego2. Ponadto, głową państwa pozostaje monarcha brytyjski3, którego reprezentuje Governor-General (generalny gubernator)4. W poszczególnych stanach i terytoriach monarchę reprezentują State Governors (gubernatorzy stanowi)5. W praktyce władzę wykonawczą sprawuje Prime Minister (premier) i członkowie jego gabinetu wywodzący się z Hause of Representative (izby reprezentantów)6. Władza ustawodawcza należy do Federal Parliament (parlamentu federalnego) mieszczącego się w Canberrze. Ciało ustawodawcze składa się z wyżej wymienionych: Hause of Representative, zwanej także lower hause (izbą niższą) oraz Senate (senatu), określanego jako upper hause (izba wyższa). Kompetencje do stanowienia prawa przysługują także parlamentom stanów i terytoriów, które także posiadają własne ustawy zasadnicze7. Władza sądownicza jest niezależna od innych władz8. Tworzą ją sądy federalne i stanowe. Najwyższym sądem jest federalny High Court of Australia9. Sędziowie tego sądu oraz innych sądów utworzonych na mocy ustaw federalnych są powoływani przez Governor-General in Council (gubernatora generalnego w radzie)10. Każdy stan i terytorium posiada odrębny system wymiaru sprawiedliwości, który tworzą sąd najwyższy i sądy niższych instancji11. Ich sędziowie są mianowani przez działającego w każdym stanie i terytorium State Governor in Council (gubernatora stanowego w radzie)12.

Common law i statute law

W Australii współegzystują dwa systemy prawne. Część stanów federacji nadal pozostaje w orbicie common law (prawa zwyczajowego), inne funkcjonują w systemie statute law (prawa stanowionego), do którego przynależy również prawo federalne. Tradycyjnie do obszarów prawa stanowionego (tzw. Code States) należą: Northern Territory oraz stany Tasmania, Western Australia i Queensland13. Prawo Code States zostało skodyfi kowane w criminal codes (kodeksach karnych) i w oparciu o akta prawa stanowionego są rozpoznawane sprawy karne. Podstawę systemu prawnego pozostałych stanów: New South Wales, Victoria oraz South Australia, jak również Australian Capital Territory stanowi common law i szereg różnych ustaw regulujących kwestie prawa karnego materialnego oraz procesowego14.

[/hidepost]