Australijskie prawo karne (zagadnienia wybrane)
[hidepost=1]
Felonies i misdemeanours
Australijskiemu prawu karnemu obcy jest, znany w polskim systemie, podział przestępstw na zbrodnie i występki15. W prawie australijskim (tak jak w prawie angielskim16) straciło na znaczeniu tradycyjne rozbicie czynów karalnych na felonies oraz misdemeanours17. Termin felony w prawie angielskim funkcjonował w zasadzie do 1967 r. i odnosił się do przestępstw o wysokim ciężarze gatunkowym (obecne jego stosowanie dotyczy jedynie ustaw wydanych przed tą datą)18. Określenie misdemeanour, które było używane także do tego czasu, charakteryzowało przestępstwa o niższym stopniu społecznej szkodliwości19. Taka sytuacja występowała w prawie australijskim. Do felonies należały tak poważne przestępstwa jak murder (morderstwo), zaś do misdemeanours czyny lżejsze, np. perjury (krzywoprzysięstwo)20. Pomimo utraty znaczenia podziału na felonies oraz misdemeanours, koncepcje wypracowane na jego gruncie mają nadal zastosowanie w australijskim prawie karnym, np. w zakresie dotyczącym complicity (współsprawstwa)21. Dla jasności można stwierdzić (jednak z pewnym uproszczeniem), że czyny zaliczane do felonies stanowią obecnie kategorię indictable off ences, zaś dawne misdemeanours to minor indictable off ences22.
Summary offences
Tego rodzaju czyny stanowią zachowania o różnym stopniu społecznej szkodliwości. Do summary off ences należą takie czyny jak np.: traffi c off ences (przestępstwa drogowe), public disturbances (naruszenia porządku publicznego), off ensive behaviours (nieprzyzwoite zachowania), theft s (kradzieże), różne formy assaults (napadów). Zazwyczaj summary off ences dotyczą stosunkowo lżejszych form przestępczego zachowania, które zagrożone są sankcjami karnymi o znacznie niższym wymiarze niż przewidziany dla indictable off ences23. Summary off ences są rozpoznawane przez magistrate24. W angielskim systemie common law termin magistrate jest używany dla określenia justice of the peace (sędziego pokoju), którym jest najczęściej osoba bez wykształcenia prawniczego, orzekająca bezpłatnie25. W Australii magistrates stanowią grupę judical offi cers (urzędników sądowych) powoływanych przez rząd do rozpatrywania spraw cywilnych i karnych wnoszonych do courts of summary jurisdiction26. Są to sądy niższego rzędu znane jako local court27 albo magistrate’s court28.
Od magistrate’s court odróżnić należy Federal Magistrates Court of Australia (powołanych na mocy Federal Magistrates Act 1999 CTH). Kompetencje tych sądów nie obejmują spraw karnych. Sądy te zajmują się następującymi kwestiami: Administrative Law (prawo administracyjne), Admiralty Law (prawo morskie), Bankruptcy (prawo upadłościowe), Child Support (alimenty), Consumer Protection and Trade Practices (ochrona konsumenta i zwyczaje handlowe), Copyright (prawo autorskie), Family Law (prawo rodzinne), Human Rights (prawa człowieka), Industrial Law (prawo przemysłowe), Migration (migracja), Privacy (prywatność)29.
Australijscy magistrates posiadają wykształcenie prawnicze (w przeciwieństwie do angielskich lay magistrates30) i są powoływani spośród adwokatów lub wywodzą się z pracowników służby publicznej31. Courts of summary jurisdiction rozpoznają ponad 90% spraw karnych, postępowanie trwa krótko, a procedura jest mniej sformalizowana niż w District Court32 (czy Supreme Court) i pozbawiona swego rodzaju ceremoniału [dotyczącego nawet ubioru; pełnomocnicy stron nie używają ani gowns (tóg), ani wigs (peruk)33, magistrates zaś nie występują w perukach34].
Funkcjonujący w Australii podział prawników na barristers i solicitors ma rodowód angielski35. Barristers reprezentują strony w postępowaniu sądowym i to oni noszą togi oraz peruki. Wybitnym senior barristers nadawany jest tytuł Queen’s Counsels lub Senior Counsels, których skróty „QC”, „SC” umieszcza się po nazwisku. Queen’s Counsels i Senior Counsels często określani są jako „silks”, gdyż są uprawnieni do używania czarnych tóg z jedwabiu. Solicitors nie są obdarzani taką estymą jak barristers. Zajmują się udzielaniem porad prawnych, sporządzaniem umów czy prowadzeniem negocjacji. Z reguły nie występują oni przed sądami, jeśli się tego podejmują to z zasady wraz z barristers. Solicitors nie mogą występować przed sądem w perukach i togach36.
[/hidepost]