Kilka uwag w związku z postępowaniami o odszkodowanie
z tytułu najmu pojazdów zastępczych

(inne teksty tego autora)

[hidepost=1]

Potrzeba powołania biegłego

Ciekawy problem procesowy dotyczy potrzeby powołania biegłego w tego typu sprawach. W zasadzie rzecz sprowadza się do dwóch kwestii (okoliczności),
dla ustalenia których wiadomości specjalne są niezbędne. Chodzi o czas potrzebny do naprawy pojazdu, co skutkuje ustaleniem zasadnego czasu najmu pojazdu zastępczego oraz stawki za najem pojazdu.

Warto przypomnieć, że zgodnie z art. 278 § 1 KPC, w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych
i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.

1. Wiadomości specjalne

Przyjąć należy, że wiadomości specjalne to takie, które przekraczają wiedzę i możliwości percepcyjne przeciętnego człowieka⁹. Nie jest to określenie stałe, gdyż jego zakres zależy od aktualnego stanu nauki. Sąd Najwyższy przyjął, że obejmuje ono wiadomości wykraczające poza zakres tych, jakimi dysponują osoby inteligentne
i ogólnie wykształcone¹⁰. Jak wskazał SN w wyroku z 25.5.2010 r.¹¹, „sięganie do dowodu z opinii biegłego na okoliczność wysokości wynagrodzenia za pracę
w godzinach nadliczbowych nie ma racji bytu. Obliczenie takiej wartości nie wymaga wiadomości specjalnych. Sposób obliczenia takiego wynagrodzenia określony jest w przepisach prawa (Kodeks pracy) i wymaga zastosowania podstawowych działań matematycznych (dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie).
Są to umiejętności, których wymagać można od każdej osoby, która kończy edukację szkolną”.

2. Obliczenie średniej stawki za najem pojazdu

Mogłoby się wydawać, że ten judykat daje podstawę do przyjęcia, że i dla obliczenia średniej stawki najmu na danym rynku lokalnym nie ma podstaw
do powoływania biegłego. To tylko pozór.

Po pierwsze, konieczne jest przyjęcie tego, co należy rozumieć przez średnią. Sięgając tylko do Wikipedii można znaleźć takie pojęcia, jak: Średnia arytmetyczna; Średnia geometryczna; Średnia harmoniczna; Średnia kwadratowa; Średnia potęgowa; Średnia logarytmiczna; Średnia wykładnicza; Średnia
arytmetyczno-geometryczna; Minimum i Maksimum; Mediana; Średnia Chisinego; Średnia ucinana; Średnia ważona; Średnia winsorowska; Średnia Stolarskiego. Oczywiście przyjęcie określonej koncepcji „średniej” może mieć znaczenie dla ustaleń potrzebnych do rozstrzygnięcia w interesujących nas sprawach. Przykładem może być sytuacja, gdzie jeden wynajmujący wynajął dwa samochody, ale za cenę 50 zł za dzień, a drugi wynajął 98 samochodów za cenę 300 zł. Przyjęcie określonej metody prowadzić będzie do różnych wyliczeń w zakresie średniej niż w przypadku zastosowania innej. Drugą kwestią jest skorzystanie z określonych danych faktycznych potrzebnych do wyliczenia średniej. Przemawia to, moim zdaniem, za potrzebą powołania biegłego w tej kwestii. Powoływanie biegłych na wskazaną okoliczność nie jest jednak powszechną praktyką, gdyż niektóre sądy uznają, że takie ustalenia nie wymagają wiadomości specjalnych, co, jak się wydaje, jest wynikiem przyjęcia, że prostych obliczeń matematycznych może dokonać sąd¹².

3. Ustalenie czasu potrzebnego do naprawy pojazdu

Wydaje się, że poza sporem powinna być potrzeba powołania biegłego celem ustalenia czasu potrzebnego do naprawy pojazdu, przez co rozumiem nie tylko technologiczny czas naprawy. Jak się bowiem wskazuje¹³, chodzi tu także o montaż elementów, ewentualnych testów pojazdu po naprawie itp., a więc okres,
w którym poszkodowany był pozbawiony faktycznie możności korzystania z uszkodzonego pojazdu w związku z jego naprawą. Nie budzi raczej wątpliwości,
w kontekście wyżej przywołanej wykładni art. 278 KPC, że zagadnienia dotyczące czasu naprawy pojazdu, oczekiwania na części danej marki, organizacji pracy
w zakładzie naprawczym, przekraczają wiedzę i możliwości percepcyjne przeciętnego człowieka.

4. Czas zgłoszenia wniosku

Wniosek o powołanie biegłego powód powinien wnieść w pozwie (art. 6 KPC) na okoliczność dotyczącą czasu koniecznego do naprawy pojazdu, a pozwany
w zasadzie w odpowiedzi na pozew lub na pierwszej rozprawie w zakresie ustalenia średniej stawki na rynku lokalnym. Oczywiście powyższe twierdzenie zakłada,
że ciężar dowodu co do szkody w pierwszej kwestii spoczywa na powodzie¹⁴, a z kolei wykazanie, że zastosowane stawki za najem rażąco przekraczają średnie stawki na rynku lokalnym, spoczywa na pozwanym¹⁵. Dowód ma więc zmierzać do ustalenia okoliczności faktycznych, czy według innych faktów lub prawdziwości twierdzeń o faktach. To na pozór oczywiste stwierdzenie będę poniżej konfrontował z zaobserwowaną praktyką.

[/hidepost]