Kontrowersje wokół nadawania klauzul wykonalności

[hidepost=1]

Nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu

Wyrok TK z 22.11.2010 r. wywołał wątpliwości środowiska sędziowskiego co do aktualności dotychczasowej praktyki nadawania klauzul wykonalności tytułom egzekucyjnym pochodzącym od sądu. Praktyka ta opierała się na założeniu, że przepis § 182 RegUrzSądPowU jest zgodny z przepisami KPC dotyczącymi nadawania klauzuli wykonalności. Tym samym, uznawano, że przepisy KPC pozwalają na nadanie klauzuli wykonalności w formie uproszczonej. W przeciwnym razie klauzule wykonalności zawsze byłyby nadawane postanowieniem sądu, gdyż, zgodnie zogólnymi regułami wykładni, przepis rozporządzenia nie mógł wyłączać obowiązywania przepisów rangi ustawowej.

Przepisy KPC dotyczące nadania klauzuli wykonalności tytułom pochodzącym od sądu (w tym art.783 KPC) należało inadal należy traktować jako wyjątki od ogólnych reguł dotyczących postanowień sądu (art. 354 in. KPC). Uchylenie przepisu aktu wykonawczego nie powinno zaś uzasadniać zmiany kierunku wykładni przepisów KPC. Przepis art. 783 § 1 i 3 zd. 1 KPC oraz przepisy KlauzWykR ustalają treść klauzuli wykonalności isposób jej umieszczania. W zgodności z tymi regulacjami pozostaje również przepis art. 795 § 2 KPC dotyczący sposobu obliczania terminu do zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności. Wynika stąd, że przepisy KPC nie wymagają wydawania odrębnego postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu. Postanowienie to przybiera bowiem postać graficzną odcisku pieczęci (ewentualnie nadruku) obejmującego wszystkie elementy postanowienia (w tym również jego uzasadnienia). Pogląd ten od dawna przyjęty był wjudykaturze oraz w doktrynie, a w trakcie postępowania przed TK był prezentowany również przez Ministra Sprawiedliwości iProkuratora Generalnego.

Postępowanie klauzulowe należy do postępowań uproszczonych (sumarycznych). Ranga decyzji o nadaniu klauzuli wykonalności tytułowi pochodzącemu od sądu nie jest więc tak doniosła, aby wymagane było wydanie odrębnego postanowienia. Ponadto, praktyka taka doprowadziłaby do – wątpliwego z teoretycznego punktu widzenia – rozdzielenia postanowienia o nadaniu klauzuli (jako orzeczenia sądu) od samej klauzuli wykonalności, która byłaby umieszczana na tytule egzekucyjnym w wykonaniu postanowienia o jej nadaniu. Stanowiłaby ona inną (niż orzeczenie) techniczną czynność sądu o nieokreślonym bliżej charakterze.

Problematyczne byłoby również rozstrzyganie okosztach postępowania klauzulowego. Zamieszczanie decyzji w tym przedmiocie wodrębnym postanowieniu o nadaniu klauzuli wykonalności wywoływałoby ciąg kolejnych wniosków onadanie klauzuli wykonalności takim rozstrzygnięciom12. Utrzymanie dotychczasowej praktyki wzakresie orzekania o kosztach (czyli zamieszczanie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie pod treścią klauzuli) – przy przyjęciu, że wymagane jest odrębne postanowienie o nadaniu klauzuli – byłoby zaś przejawem niekonsekwencji. Skoro klauzula nie jest postanowieniem, to brak jest podstaw do zamieszczania w jej treści postanowienia o kosztach postępowania.

Z powyższych względów, za aktualny należy uznać pogląd, że przepisy art. 783 § 1 i 3 KPC dopuszczają nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu bez konieczności wydania odrębnego postanowienia wtym przedmiocie.

Marcin Uliasz

SSR wBiałej Podlaskiej

[/hidepost]