Krytycznie o karalności stalkingu po nowelizacji Kodeksu karnego (art. 190a)
[hidepost=1]
Stalking w polskim prawie karnym
Konieczność przeciwdziałania stalkingowi również w Polsce spowodowała nowelizację Kodeksu karnego przez dodanie art. 190a.
Art. 190a KK:
§ 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe wcelu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w§ 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w§ 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.
Jednocześnie rozszerzono zakres orzekania środka karnego z art. 41a KK, który polega na obowiązku powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakazie kontaktowania się z określonymi osobami, zakazie zbliżania się do określonych osób, zakazie opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu lub nakazie opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym. Przepis ten przewidywał dotychczas możliwość orzeczenia omawianego środka karnego jedynie w przypadku skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnione na szkodę małoletniego oraz w przypadku skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby najbliższej. Po wejściu w życie ZmKKU możliwość orzeczenia powyższego środka karnego dotyczy także przypadków skazania za przestępstwo z art. 190a KK.
Nie można jednak przyjąć, że dopiero wraz z omawianą nowelizacją ustawodawca wprowadził karalność zachowań określanych jako stalking. Wiele dotychczasowych przepisów karnych zawierało penalizację podobnych czynów, zmierzających w istocie do zastraszenia, dręczenia, prześladowania czy też innego naruszenia sfery wolności jednostki. Tytułem przykładu można wskazać przestępstwo fizycznego i psychicznego znęcania się (art. 207 KK), groźby karalnej (art. 190 KK), zmuszania (art. 191 KK), naruszenia miru domowego (art. 193 KK), zniesławienia (art. 212 KK), znieważenia (art. 216 KK), naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 KK), naruszenia tajemnicy korespondencji (art. 267 KK), oszustwa majątkowego (art. 286 KK), niszczenia lub uszkodzenia cudzej rzeczy (art. 288 KK), a także wykroczenia w postaci chociażby zakłócenia spokoju, porządku publicznego lub spoczynku nocnego (art. 51 KW), czy też złośliwego niepokojenia (art. 107 KW).
Powyższe skłania do refleksji, czy dotychczasowe przepisy prawnokarne (uzupełnione także o regulacje pozwalające przeciwdziałać przemocy w rodzinie) nie są wystarczające do zwalczania stalkingu – oczywiście przy założeniu, że organy ścigania nie bagatelizują rzeczywistych zagrożeń? Z tego punktu widzenia zakres kryminalizacji z art. 190a KK (zwłaszcza w typie podstawowym przewidzianym w § 1) pokrywa się z wieloma innymi normami karnoprawnymi. Dochodzi tu do swoistego zjawiska „podwójnej kryminalizacji” i powielania czynności sprawczej w różnych przepisach ustawy karnej. Rodzi to chaos normatywny.
[/hidepost]