Obniżenie wysokości opłaty egzekucyjnej w praktyce – wybrane zagadnienia
[hidepost=1]
Przesłanki obniżenia opłaty stosunkowej
Wobec poczynionych wyżej uwag należy opowiedzieć się za aktualnością części poglądów prezentowanych w doktrynie i orzecznictwie, dotyczących art. 49 ust. 2 KomSEgzU w brzmieniu obowiązującym do 28.12.2007 r.14.
Zgodnie z brzmieniem art. 49 ust. 10 KomSEgzU, po rozpoznaniu wniosku15 sąd może, uwzględniając w szczególności nakład pracy komornika lub sytuację majątkową wnioskodawcy oraz wysokość jego dochodów, obniżyć wysokość opłat. Z samego brzmienia przepisu wynika, że przesłanki stosowania omawianej instytucji nie zostały wymienione enumeratywnie.Wskazanie ich w treści przepisu musi jednak prowadzić do wniosku, że ustawodawca przyznał im szczególną wagę.
W odpowiedziach na wnioski o obniżenie opłaty pojawia się niekiedy argument dobrej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, która miałaby „przeważać” nad przesłanką nakładu pracy komornika. Określając przesłanki obniżenia opłaty ustawodawca posłużył się jednak funktorem „lub”, tj. w ujęciu logicznym alternatywą łączną (sumą logiczną). Oznacza to, że wystarczające jest zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek.
Aktualny będzie pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym swoją indywidualną sytuację majątkową powinien wyczerpująco przedstawić sądowi dłużnik (odpowiednio wierzyciel), ponieważ leży to w jego interesie i trudno wymagać od sądu prowadzenia w tym zakresie dociekań z urzędu16. Sytuacja majątkowa wnioskującego będzie podlegać więc badaniu przez sąd tylko w przypadku, gdy zostanie powołana w treści wniosku, co zależy tylko i wyłącznie od autonomicznej decyzji wnioskodawcy. W szczególności, rezygnacja z powołania jakichkolwiek przesłanek o charakterze majątkowym nie może stanowić braku formalnego wniosku o obniżenie opłaty egzekucyjnej, ani też uchybienia o charakterze merytorycznym, skutkującego oddaleniem wniosku, pod warunkiem jednak, że zachodzą inne przesłanki przemawiające za obniżeniem opłaty. A contrario,wnioskodawca może całkowicie zaniechać podnoszenia zarzutu dotyczącego nakładu pracy komornika, powołując się jedynie na swoją sytuację majątkową.
Należy jednak zauważyć, że, wobec treści art. 49 ust. 9 KomSEgzU, zastosowanie znajdzie przepis art. 767 § 4 zd. 2 KPC. Sąd powinien zatem oceniać nakład pracy komornika z urzędu. Nie wymaga to przeprowadzania żadnego dodatkowego dochodzenia, a komornik zobowiązany jest do przekazania akt sprawy z wyjaśnieniami na wezwanie sądu.
Przesłanka sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie może być traktowana jako okoliczność jedynie „pomocnicza” w stosunku do nakładu pracy komornika, bowiem ustawodawca traktuje je jako przesłanki równoważne. W przypadku powoływania się na sytuację majątkową wnioskodawcy obniżenie opłaty staje się instytucją zbliżoną w swej istocie do częściowego zwolnienia od kosztów postępowania17, a zatem powinno podlegać równie surowym rygorom w zakresie badania sytuacji majątkowej. W szczególności przedstawioną sytuację należy oceniać nie abstrakcyjnie, jako zdolność do ponoszenia jakichkolwiek kosztów, lecz konkretnie, w odniesieniu do ustalonej wysokości opłaty stosunkowej.
[/hidepost]