Obniżenie wysokości opłaty egzekucyjnej w praktyce – wybrane zagadnienia
[hidepost=1]
Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze na czynności komornika
Analizując kwestię odpowiedniego stosowania przepisów o skardze na czynności komornika należy zwrócić szczególną uwagę na kwestię odpowiedniego stosowania art. 767 § 4 in fine oraz art. 759 § 2, w tym także w zw. z art. 7673 KPC.
Wobec poczynionych na wstępie uwag dotyczących ustawowego związania komornika wysokością opłat, przy jednoczesnym zastrzeżeniu w tym zakresie wyłącznej kompetencji dla sądu oraz uwzględnieniu charakteru obniżenia opłaty, poważne wątpliwości budzi dopuszczalność odpowiedniego stosowania art. 767 § 4 KPC in fine18.
Zwrócić należy uwagę na wyraźne różnice pomiędzy skargą na czynności komornika a wnioskiem o obniżenie opłaty egzekucyjnej. Skarga na czynności komornika stanowi inny, w ujęciu art. 363 § 1 KPC, niedewolutywny środek zaskarżenia19 przysługujący w razie naruszenia przez komornika przepisów procesowych20. Do uznania wadliwości czynności komornika wystarczy stwierdzenie obiektywnej nieprawidłowości tej czynności21. Uwzględniając skargę w trybie przewidzianym przez art. 767 § 4 KPC, komornik dokonuje faktycznie następczego naprawienia błędów wynikających z wadliwego zastosowania przez siebie przepisów procesowych w zakresie, w jakim od początku był kompetentny do podjęcia czynności.
Odmiennie sytuacja kształtuje się w przypadku obniżenia opłaty egzekucyjnej, bowiem zgłoszenie wniosku w tym przedmiocie wchodzi w grę dopiero w sytuacji, gdy komornik poprawnie zastosował przepisy procesowe i prawidłowo ustalił opłatę. W innym wypadku właściwsze będzie bowiem złożenie skargi na czynności komornika, a nie wniosku o obniżenie opłaty egzekucyjnej22. Uwzględnienie wniosku o obniżenie opłaty egzekucyjnej przez komornika stanowiłoby przekroczenie ustalonych ustawowo kompetencji. W mojej ocenie, z samego tylko odesłania do „odpowiedniego” stosowania przepisów o skardze na czynności komornika nie można wywodzić uprawnienia komornika do samodzielnego modyfikowania orzeczenia w przedmiocie opłaty egzekucyjnej, tym bardziej, że obniżenie opłaty ma mieć charakter szczególnego i nadzwyczajnego prawa sądu23.
Wątpliwa wydaje się dopuszczalność „delegacji” tej nadzwyczajnej kompetencji jedynie poprzez wezwanie komornika do ustosunkowania się do wniosku. Uwzględnienie wniosku mogłoby mieć miejsce w sytuacji, gdyby komornik poprawiał dostrzeżone uchybienia. Ze względu na charakter i cel opłaty egzekucyjnej, komornik rozstrzygałby w takiej sytuacji de facto o zrzeczeniu się części swojego wynagrodzenia. W praktyce trudno to sobie wyobrazić.
Odnieść należy się także do możliwości wydania przez sąd zarządzenia w trybie art. 759 § 2 KPC. Teoretycznie mogłoby to mieć miejsce także w razie odpowiedniego zastosowania art. 7673 KPC.
W doktrynie poddaje się w wątpliwość dopuszczalność działania przez sąd z urzędu w trybie art. 759 § 2 KPC nie tylko w zakresie obniżenia opłaty24, ale także w sytuacji, w której sąd mógłby naruszyć prawa stron i uczestników postępowania, jeżeli dla danej czynności wymagany jest wniosek strony lub uprawnionej osoby, a wniosku nie złożono25. O ile wątpliwości nie powinien budzić pogląd, że obniżenie wysokości opłaty egzekucyjnej nie zmierza do zapewnienia należytego wykonania egzekucji, o tyle rozpatrzeć należy, czy ustalenie wysokości opłaty egzekucyjnej przez komornika, zgodnie z regulacją art. 49 KomSEgzU, może stanowić „spostrzeżone uchybienie” w rozumieniu art. 759 § 2 KPC in fine. Usunięciu w ramach nadzoru judykacyjnego przez sąd podlegają jedynie spostrzeżone uchybienia, wynikające z wadliwego stosowania przepisów procesowych26. W sytuacji uzasadniającej obniżenie opłaty nie można mówić, aby doszło do „uchybienia”. Dodatkowo, w doktrynie zgodnie podkreśla się niedopuszczalność wzruszania w trybie nadzoru judykacyjnego prawomocnych czynności komorników kończących postępowanie27. W orzecznictwie wskazano na dopuszczalność zmiany przez sąd w trybie art. 759 § 2 KPC prawomocnego postanowienia komornika, w którymwadliwie ustalono wysokość opłaty egzekucyjnej28. Powołane stanowisko SN nie znajdzie zastosowania do postanowień, w których komornik dokonał prawidłowej wykładni przepisów o kosztach. Stosowanie art. 759 § 2 KPC należy zatem uznać w odniesieniu do obniżenia opłaty egzekucyjnej za niedopuszczalne.
[/hidepost]