Obniżenie wysokości opłaty egzekucyjnej w praktyce – wybrane zagadnienia
[hidepost=1]
Podsumowanie
Instytucja obniżenia opłaty egzekucyjnej została przywrócona ponad rok temu. Wnioski w trybie art. 49 ust. 7–10 KomSEgzU stanowią rzadkość46. Zgłaszane w doktrynie obawy, że może dojść do przewlekania postępowań egzekucyjnych i nadmiernego obciążenia sądów47, okazały się nieuzasadnione. Niewątpliwie, przynajmniej częściowo, wynika to z krótkiego okresu obowiązywania regulacji, a co za tym idzie z braku „świadomości prawnej” po stronie uczestników postępowania.
Podejmując próbę zarysowania dostrzeżonych w praktyce problemów, zwrócić należy uwagę, że ustawodawca dążył do wprowadzenia do systemu prawa instytucji pozwalającej na „miarkowanie” opłaty egzekucyjnej w szeroko ujętych przypadkach. Choć brzmienie omawianych przepisów musi rodzić pewne wątpliwości, to nie można twierdzić, aby zupełnie uniemożliwiało to ich stosowanie.
Obserwacja historii zmian art. 49 KomSEgzU48 nie może prowadzić do uzasadnienia stanowiska, jakoby instytucja zezwalająca na ingerencję w normatywnie ustalone opłaty egzekucyjne nie mogła się ostać i powinna zostać uchylona49. Widoczna jest bowiem ewolucja rozwiązań ustawowych, zmierzająca wyraźnie w kierunku modelu wiązania wysokości opłat egzekucyjnych należnych komornikowi z efektami jego działań, pomimo publicznoprawnego charakteru stosunków łączących komornika ze stronami postępowania egzekucyjnego, a wprowadzenie do KomSEgzU art. 49 ust. 7–10 stanowi przełamanie zasady normatywnego ustalania wysokości opłat egzekucyjnych50.
Można postulować zmiany, które rozwieją wskazane w artykule wątpliwości (w szczególności dotyczące możliwości samodzielnego obniżenia przez komornika opłaty egzekucyjnej, a także wydawania przez sąd zarządzeń w trybie nadzoru judykacyjnego), tym niemniej niedookreśloność przesłanek obniżenia wysokości opłaty jest konieczna dla zapewnienia funkcjonalności tej instytucji. Kazuistyczne skonstruowanie art. 49 ust. 10 KomSEgzU prowadziłoby do sytuacji, w której liczne przypadki „wymykałyby się” normie prawnej. Uzasadniony jest wniosek de lege ferenda, aby rozszerzyć stosowanie tej instytucji na przypadek przewidziany w art. 53a ust. 2 KomSEgzU, ze względu na istotne różnice w nakładzie pracy w ramach poszukiwania majątku dłużnika.
Reasumując uwagi dotyczące wykładni przepisów, postuluję odrębne traktowanie przesłanki nakładu pracy i przesłanki stanu majątkowego oraz innych wskazywanych przesłanek. Oceniając nakład pracy komornika, przy uwzględnieniu czasu trwania, stanu i stopnia zaawansowania postępowania egzekucyjnego, jak również charakteru podjętych czynności, uzasadnione może okazać się oderwanie wysokości opłaty stosunkowej od pozostałej do wyegzekwowania (wyegzekwowanej) kwoty. Jakkolwiek, ustawa nie zakłada, że każde postępowanie egzekucyjne ma przynosić komornikowi „dochód”, ani nawet, że każde postępowanie egzekucyjne będzie się „bilansować”, to jednak gdy wnioskodawca rezygnuje z powoływania się na przesłankę swojej sytuacji majątkowej, a ocenie podlega jedynie nakład pracy komornika, należy unikać ograniczania opłaty egzekucyjnej do wysokości niższej niż 1/10 przeciętnego wynagrodzenia. Ograniczenie opłaty do tej wysokości, podobnie jak utrzymanie opłaty w wysokości maksymalnej, powinno być zastrzeżone jedynie do sytuacji wyjątkowych. Uzasadnione jest traktowanie 1/10 przeciętnego wynagrodzenia jako kwoty „ryczałtowo” obejmującej wynagrodzenie i wydatki komornika związane z podjęciem czynności do pewnego etapu postępowania.
SUMMARY
The article discusses issues relating to the possibility of requesting the enforcement fee to be reduced. As of 17 June 2010, the legislator restored the possibility to file a request with the court to reduce the enforcement fee. The Author presents arguments in favour of reducing that fee, as well as the charges frequently raised by bailiffs as to the merits of such reduction. The article thoroughly analyses the merits of the arguments raised by debtors and bailiffs in the light of the applicable laws, jurisdiction and doctrine.
[/hidepost]