Obniżenie wysokości opłaty egzekucyjnej w praktyce – wybrane zagadnienia
[hidepost=1]
Marcin Trzeciak – autor jest od 2008 r. asystentem sędziego w wydziale cywilnym sądu rejonowego.
1 Ustawa z 12.2.2010 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, Dz.U. Nr 40, poz. 228; dalej jako: ZmKomSEgzU10.
2 Na podstawie art. 1 pkt 10 lit. c) ZmKomSEgzU10.
3 T. jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376; dalej jako: KomSEgzU.
4 Ustawodawca świadomie nie przewidział możliwości wnoszenia wniosku o obniżenie opłaty obciążającej przeciwnika procesowego. Wniosek taki będzie podlegał oddaleniu.
5 Uchwała SN z 22.10.2002 r., III CZP 65/02, OSNC Nr 7–8/2003, poz. 100.
6 Zob. M. Bieżuński, P. Bieżuński, Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Warszawa 2010, s. 132–134; Z. Knypl, Opłaty stosunkowe w egzekucji świadczeń pieniężnych, Sopot 2010, s. 12–13, 95–97; tenże [w:] Z. Knypl, Z. Merchel, J. Treder, Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Sopot 2004, s. 114–117.
7 Zob. art. 1 pkt 19 ustawy z 24.9.2004 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. Nr 236, poz. 2356.
8 Zob. art. 1 pkt 12 ustawy z 18.9.2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 130, poz. 1452; dalej jako: ZmKomSEgzU01.
9 Zob. uzasadnienie postanowienia SN z 8.11.2006 r., III CZP 81/06, Biul. SN Nr 11/2006.
10 Zob. art. 1 pkt 45 ustawy z 24.5.2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 112, poz. 769; dalej jako: ZmKomSEgzU07; wyrok TK z 17.5.2005 r., P 6/04, OTK-A Nr 5/2005 poz. 50; wyrok TK z 8.5.2006 r., P 18/05, OTK-A Nr 5/2006, poz. 53.
11 Druk sejmowy nr 1287 Sejmu RP V kadencji, dostępny na: www.sejm.gov.pl; dalej jako: uzasadnienie projektu ZmKomSEgzU07.
12 Zob. art. 1 pkt 10 lit. c) ZmKomSEgzU10.
13 Druk sejmowy nr 1810 Sejmu RP VI kadencji, dostępny na: www.sejm.gov.pl.
14 Zob. Z. Knypl [w:] Ustawa o komornikach sądowych…, op. cit., s. 114–117. Autor ten wskazał na kryterium poniesionych wydatków (s. 116), nakazując zarazem uwzględnianie kosztów prowadzonej działalności egzekucyjnej (s. 117). Zob. także uzasadnienie wyroku TK z 17.5.2005 r., zob. przyp. 9.
15 Na temat wątpliwości dotyczących sformułowania „po rozpoznaniu wniosku” zob. P. Klecha, M. Jaroch-Wąsowska, Niechlujstwo ustawodawcy, czyli o obniżeniu opłaty egzekucyjnej, Rzeczp. z 9.12.2010 r., s. C2. Zdaniem tych Autorów, sąd w pierwszej kolejności powinien ocenić, czy wniosek jest zasadny, a następnie dopiero badać przesłanki wskazane w art. 49 ust. 10 KomSEgzU. Zdaniem Z. Knypla, Autorzy ci przywiązują nadmierną wagę do słów „po rozpoznaniu wniosku”. Postępowanie nie powinno być dwuetapowe, skoro nie wynika to z treści przepisu, a ustawodawca polecał sądom wydawanie rozstrzygnięć po zapoznaniu się z wnioskiem, zob. Z Knypl, Obniżenie opłat. Racjonalny ustawodawca, prawidłowa legislacja, „Nowa Currenda” Nr 11/2010, s. 68–69.
16 Zob. uzasadnienie postanowienia SN z 8.11.2006 r., zob. przyp. 8.
17 Podobnie Z. Knypl, Obniżenie opłat…, op. cit., s. 69–70.
18 Jak się wydaje, za dopuszczalnością stosowania tej regulacji opowiedział się A. Marciniak, Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Warszawa 2010, s. 269. Odmiennie: Z. Knypl, Obniżenie opłat…, op. cit., s. 99; R. Reiwer, Komornicy i nowe obowiązki sądów, „Na Wokandzie” Nr 1/2010, s. 27.
19 Zob. uzasadnienie postanowienia SN z 21.5.2010 r., III CZP 28/10, OSNC Nr 1/2011, poz. 10.
20 Zob. E. Wengerek, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz do części drugiej Kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa 1998, s. 101; Z. Szczurek [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Sopot 2005, s. 134; H. Pietrzkowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część trzecia. Postępowanie egzekucyjne, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2009, s. 39.
21 Zob. A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 1227–1228; uchwała SN z 4.5.1972 r., III CZP 24/72, OSNCP Nr 12/1972, poz. 202.
22 Zob. R. Reiwer, op. cit., s. 27.
23 Ibidem, s. 28.
24 Zob. Z. Knypl, Opłaty stosunkowe…, op. cit., s. 100.
25 Zob. F. Zedler, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. T. 2. Komentarz, Toruń 1995, s. 10–11.
26 Ibidem, s. 10–11; H. Pietrzkowski [w:] op. cit., s. 21; odmiennie: K. Flaga-Gieruszyńska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. A. Zielińskiego, Warszawa 2011, s. 1217; postanowienie SN z 12.3.1975 r., III CRN 456/74, OSP Nr 10/1976, poz. 182.
27 Zob. E. Wengerek, op. cit., s. 81; A. Marciniak, Postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 2005, s. 71–72.
28 Zob. uchwała SN z 19.4.2007 r., III CZP 16/2007, OSNC Nr 6/2008, poz. 58.
29 Zob. R. Reiwer, op. cit., s. 27 i powołane tam orzecznictwo, w szczególności postanowienie SN z 6.11.2003 r., III CZP 57/03, Prok. i Pr. Nr 4/2004, poz. 34 oraz wyrok TK z 17.5.2005 r., zob. przyp. 9.
30 Zob. wyroki TK z 17.5.2005 r. oraz z 8.5.2006 r., zob. przyp. 9 i wskazana tam literatura.
31 Nie są odosobnione przypadki, gdy komornicy z samego wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego wywodzą, że doszło do zapłaty, czy też zawarcia ugody, pomimo braku oświadczeń stron w tym przedmiocie.
32 Zob. M. Bieżuński, P. Bieżuński, op. cit., s. 144–145; M. Brulińska [w:] Wybrane zagadnienia egzekucji sądowej, pod red. J. Gołaczyńskiego, Warszawa 2008, s. 76.
33 Uzasadnienie projektu ZmKomSEgzU07, s. 34–36.
34 Zob. uchwała SN z 12.2.2009 r., III CZP 142/08, OSNC Nr 12/2009, poz. 163; uchwała SN z 29.10.2009 r., III CZP 82/09, OSNC Nr 5/2010, poz. 67.
35 Zob. Z. Knypl, Opłaty stosunkowe…, op. cit., Sopot 2010, s. 59–62; A. Marciniak, Ustawa o komornikach…, op. cit., s. 261.
36 Zob. art. 1 ust. 15 ZmKomSEgzU01.
37 Uzasadnienie projektu ustawy z 18.9.2001 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz o zmianie niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 3069 Sejmu RP III kadencji, czy można dać s. 4–5.
38 Wyrok TK z 17.5.2005 r., zob. przyp. 10, uzasadnienie – in fine.
39 Zob. uzasadnienie wyroku TK z 3.12.2003 r., K 5/02, OTK-A Nr 9/2003, poz. 98.
40 Zob. komunikat Prezesa GUS z 9.2.2011 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2010 r., M.P. Nr 11, poz. 120.
41 W doktrynie wskazuje się na konieczność oceny takich okoliczności jak: współpraca strony występującej z wnioskiem z komornikiem, sprawność i szybkość postępowania egzekucyjnego, „przeszłość” wnioskującego (czy było to jego pierwsze postępowanie egzekucyjne), czy dłużnik dał powód do wszczęcia egzekucji i czy wierzyciel wskazał skuteczne sposoby egzekucji – zob. P. Klecha, M. Jaroch-Wąsowska, op. cit., s. C2. Należy jednak podzielić pogląd, że brak jest podstaw w treści art. 49 ust. 10 KomSEgzU do stosowania tego typu przesłanek obniżenia opłaty egzekucyjnej – zob. Z. Knypl, Obniżenie opłat…, op. cit., s. 68–69.
42 Odmiennie: Z. Knypl, Sąd nie może zmniejszyć opłaty poniżej ustawowej dolnej granicy, „Nowa Currenda” Nr 10/2010, s. 91.
43 Zob. Z. Knypl, Opłaty stosunkowe…, op. cit., s. 12–13, 95–97.
44 Ibidem, s. 100; R. Reiwer, op. cit., s. 28.
45 Zob. art. 19 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 i 3 przy uwzględnieniu art. 95 ust. 1 ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Zdaniem P. Klechy i M. Jaroch-Wąsowskiej, także wniosek o obniżenie opłaty podlega opłacie sądowej w kwocie 30,00 zł, op. cit., s. C2.
46 Przykładowo, w okręgu Sądu Okręgowego w Krakowie do końca listopada 2010 r. wpłynęło 30 takich wniosków, zob. M. Domagalski, Sprawy o niższe opłaty nie zalały sądów, Rzeczp. z 18.1.2011, s. C2.
47 Zob. R. Reiwer, op. cit., s. 28; W. Kryzińska, Opłaty egzekucyjne w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych w świetle nowelizacji z 12.2.2010 r., „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” Nr 7/2010, s. 65.
48 Zob. uzasadnienie wyroku TK z 8.5.2006 r., zob. przyp. 9, w szczególności pkt 5.3. dotyczący umarzania należności o charakterze publiczno-
-prawnym „ze względu na ważny interes podatnika” lub w „uzasadnionych przypadkach”; wskazano tam, że „posługiwanie się przez ustawodawcę zwrotami niedookreślonymi, nawet blankietowymi, może być konieczne dla skutecznego stosowania prawa daninowego”.
49 Zob. Obniżanie opłat, „Nowa Currenda” Nr 12/2010, s. 23–24; Z. Knypl, Obniżenie opłat…, op. cit., s. 69–70.
50 Zob. A. Marciniak, Ustawa o komornikach…, op. cit., s. 253 i 271.
[/hidepost]