Odpowiedź SSP „Iustitia” na „Białą Księgę w sprawie reform wymiaru sprawiedliwości” – Postępowania dyscyplinarne

[hidepost]
Występuje problem pewnej przewlekłości postępowań dyscyplinarnych, ale jest to zjawisko, które jak twierdzi rząd, dotyczy wszystkich postępowań sądowych w Polsce, w tym karnych. Zatem rozwiązanie problemu przewlekłości postępowań dyscyplinarnych powinno polegać na usprawnieniu procedury karnej, według której toczą się postępowania dyscyplinarne. Tymczasem rząd zamiast podejmować takie reformy stworzył wyłącznie dla sędziów bardzo restrykcyjny model odpowiedzialności dyscyplinarnej, bez wielu fundamentalnych gwarancji procesowych, z których korzystają wszyscy pozostali obywatele Polski;

2)   Warto też przytoczyć dane dotyczące rozstrzygnięć sądów dyscyplinarnych w przedmiocie wniosków o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej we wskazanym powyżej okresie:
•    zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej – 12;
•    odmowa zezwolenia na pociągnięcie sędziego do ­odpowiedzialności karnej – 8;
•    odmowa przyjęcia wniosku (braki formalne) – 29;
•    umorzenie postępowania z wniosku o pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej – 3;
•    uznanie wniosku za bezskuteczny – 3;
•    pozostawienie wniosku o pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej bez rozpoznania – 1.

Jak wykazano wyżej, brak jest danych potwierdzających tezę o nieefektywności postępowań dyscyplinarnych sędziów. W konsekwencji bezpodstawna jest teza o wpływie niskiej efektywności postępowań dyscyplinarnych na zaufanie społeczne do sądownictwa. Podane powyżej nieliczne przypadki zarzutów stawianych sędziom nie wskazują na dużą skalę tego zjawiska, tym bardziej, że dotyczą one okresu 2009–2016. Przytoczona w Białej Księdze sprawa Prezesa SO w Gdańsku została opisana w sposób zmanipulowany, sugerujący, że sędzia ustalał przez telefon z osobą postronną sposób rozstrzygnięcia sprawy. W taki, nieprawdziwy sposób sprawę tę opisywały też prorządowe media. Tymczasem, sędzia ten ustalał jedynie termin posiedzenia sądowego. Oczywiście zachowanie takie jest naganne, za co sędzia ten został ukarany dyscyplinarnie.

Rzeczywiste przyczyny zmiany modelu postępowania dyscyplinarnego sędziów

Rządząca w Polsce partia Prawo i Sprawiedliwość od wielu lat zapowiadała zmianę modelu sądownictwa. Rzeczywistym celem zmian było ograniczenie niezależności sądów i niezawisłości sędziów przez podporządkowanie sądownictwa władzy wykonawczej i ustawodawczej. Nastąpiło to poprzez niekonstytucyjne zmiany ustaw dotyczących: TK, KRS i SN. Obecnie władza polityczna przeprowadza ostatni etap tego procesu, polegający na podporządkowaniu jej sądów powszechnych.

Można wyróżnić dwa zasadnicze kierunki działania rządzących:.

1)   pozbawienie środowiska sędziowskiego wpływu na powoływanie i odwoływanie prezesów sądów, co zostało już omówione w poprzedniej części;

2)   zmiana modelu postępowania dyscyplinarnego sędziów w sposób umożliwiający politykom usuwanie osób niewygodnych dla władzy politycznej. Będzie to możliwe dzięki:

a)   przyznaniu Ministrowi Sprawiedliwości arbitralnego prawa wyznaczania rzeczników dyscyplinarnych wszczynających postępowanie;

b)  wyznaczaniu sędziów dyscyplinarnych oraz

c)   zmianie procedury dyscyplinarnej w kierunku ograniczenia sędziom gwarancji procesowych, w tym prawa do obrony.

Skutkiem usuwania niewygodnych sędziów będzie wywołanie efektu mrożącego wobec pozostałych sędziów, z których część może zacząć obawiać się o swoją karierę zawodową i orzekać zgodnie z oczekiwaniami rządzących polityków.

[/hidepost]