Odpowiedź SSP „Iustitia” na „Białą Księgę w sprawie reform wymiaru sprawiedliwości” – Postępowania dyscyplinarne
[hidepost]
Działania władzy politycznej zmierzające do zapewnienia poparcia społecznego dla nowego modelu postępowania dyscyplinarnego
Władza polityczna podejmuje działania mające na celu podważenie zaufania społecznego do sędziów i zapewnienie poparcia dla wprowadzanych zmian w sądownictwie, w tym zmiany modelu postępowania dyscyplinarnego sędziów.
W ostatnich dwóch latach Ministerstwo Sprawiedliwości prowadziło negatywną kampanię wobec sędziów i sądów. Już w pierwszych miesiącach po przejęciu władzy utworzono w Prokuraturze Krajowej specjalną komórkę do ścigania przestępstw popełnianych przez sędziów. Następnie z inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości uchwalono ustawę zaostrzającą kary dla sędziów za przestępstwa o charakterze korupcyjnym. Władza polityczna starała się stworzyć wrażenie, że przestępczość sędziów to ogromny społeczny problem.
W tych okolicznościach Stowarzyszenie Sędziów Polskich „Iustitia” zwróciło się do Ministerstwa Sprawiedliwości o podanie danych statystycznych dotyczących popełniania przez sędziów przestępstw lub deliktów o charakterze korupcyjnym. W odpowiedzi Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało informację, że nie gromadzi takich danych, a na pomysł zaostrzenia odpowiedzialności sędziów za przestępstwa korupcyjne wpadło na podstawie doniesień prasowych. Podobnie Ministerstwo poinformowało, że nie gromadzi danych dotyczących postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów.
Punktem kulminacyjnym budowania w społeczeństwie polskim negatywnego wizerunku sędziów, było przeprowadzenie kampanii medialnej w telewizji, prasie, radiu oraz na billboardach ulicznych pod nazwą „Sprawiedliwe sądy”. Kampanię przeprowadziła na zlecenie rządu Polska Fundacja Narodowa dysponująca środkami finansowymi pochodzącymi ze spółek będących pod kontrolą Skarbu Państwa. W trakcie kampanii rozpowszechniano także nieprawdziwe i zmanipulowane informacje dotyczące sądów i sędziów. Na przykład podano następującą informację: „Sędzia łódzkiego Sądu Okręgowego w stanie spoczynku 18.9.2016 r. została złapana przez ochroniarzy jednego ze sklepów na kradzieży spodni za 129,99 zł”. Nie podano jednak, że sędzia ta została przeniesiona w stan spoczynku przed 12 laty ze względu na ciężką chorobę skutkującą zaburzeniami zachowania.
W warunkach medialnej nagonki na sędziów zaobserwowano spadek zaufania opinii publicznej do sądów. Ten spadek zaufania do sądów wywołany przez rząd, podaje się w cyniczny sposób, jako powód zmian w sądownictwie, w tym zmiany modelu postępowania dyscyplinarnego.
Charakterystyka nowego modelu postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów
Nowo wprowadzony model postępowania dyscyplinarnego sędziów:
1) rozbudowuje aparat ścigania przewinień dyscyplinarnych;
2) podporządkowuje prowadzenie postępowań dyscyplinarnych przeciwko sędziom Ministrowi Sprawiedliwości.
Przyznanie Ministrowi Sprawiedliwości szerokich kompetencji w zakresie powoływania rzeczników dyscyplinarnych i sędziów sądów dyscyplinarnych oraz możliwości wpływania na każde postępowanie dyscyplinarne, jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą równoważenia się władz i oznacza wprowadzenie do postępowania dyscyplinarnego sędziów istotnych elementów procesu inkwizycyjnego.
Obecny model postępowania dyscyplinarnego stworzy władzy wykonawczej możliwość wywierania ogromnego nacisku na sędziego, co niesie poważne zagrożenie dla niezawisłości sędziowskiej. Narzędzia, w które został wyposażony Minister Sprawiedliwości, a nawet sama możliwość ich zastosowania, mogą stanowić źródło wywierania wpływu na sferę, w której sędziowie są niezawiśli, a w konsekwencji prowadzić nawet do „upolitycznienia wyroków”, jak też do sankcji dyscyplinarnych za treść orzeczeń. Występują już pierwsze takie przypadki1.
Wprowadzone standardy dotyczące prawa sędziów do obrony są niższe niż stosowane w postępowaniach sądowych wobec pozostałych obywateli.
[/hidepost]