Osoby niepełnoletnie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka
[hidepost]
Podsumowanie
Orzecznictwo ETPCz w sprawach z udziałem osób niepełnoletnich jest przykładem starań podejmowanych na płaszczyźnie międzynarodowej w celu wzmocnienia ochrony praw tych osób. Dzięki tzw. dynamicznej interpretacji („evolutive interpretation”) Konwencji, w szczególności jej artykułów 2, 3, 4, 5, 6 i 8, w orzecznictwie Trybunału wypracowano szereg standardów, które powinny być wdrażane przez władze krajowe w postępowaniach z udziałem niepełnoletnich natury zarówno karnej, jak i cywilnej. Zgodnie z aktualnymi trendami, orzecznictwo kładzie nacisk na obowiązek organów państwa kierowania się dobrem dziecka i podejmowania skutecznych działań nakierowanych na ochronę i pomoc niepełnoletnim. W zakres działań państwa wpisuje się zarówno obowiązek ustanowienia odpowiednich przepisów prawnych, jak i obowiązek skutecznego ich wdrażania przez kompetentne, wyspecjalizowane instytucje, przede wszystkim sądy. Orzecznictwo przywiązuje szczególną wagę do kształtowania wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dzieciom, szanującego ich podmiotowość, dostosowanego do potrzeb i warunków wynikających z wieku oraz oferującego im odpowiednie gwarancje z uwagi na niedojrzałość biofizyczną, emocjonalną, intelektualną i społeczną.
SUMMARY
Minors before the European Court of Human Rights
The article offers a selective overview of the European Court of Human Rights case-law concerning minors.
Although the European Convention on Human Rights contains no specific provisions relating to minors, the ECHR developed standards to be applied by national authorities of the Member States both in criminal and civil proceedings involving minors. As a general rule, the ECHR shows particular concern for developing
and administering child-friendly justice.
The ECHR’s case-law in criminal matters imposes on states the duty to prevent criminal offences against minors and to protect them against crime, especially as regards abuse by family members. An effective access to court has to be secured to minor victims of crime. In the criminal proceedings against a child offender a fair balance has to be struck between victim’s rights protected by Article 8 of the Convention and the offender’s right to a fair trial with particular regard for his right of defence guaranteed by Article 6 of the Convention.
The article reminds that state agents must refrain from any form of inhumane and degrading treatment of minor offenders during arrest, detention or execution
of corrective measures imposed on them. In criminal proceedings against them, minor offenders have to be provided with appropriate procedural guarantees with particular regard for the right to defense.
The ECHR’s case-law addresses, inter alia, procedural obligations of states in the field of family and childcare cases. An important procedural requirement is that
the person concerned should enjoy an effective access to independent and impartial court and should be effectively heard in the course of the decision-making process. Childcare cases must be dealt with with particular diligence and expedience, having regard to what is at stake and to the fact that the lapse of time may influence their outcome. States are also under a duty to enable the individual concerned to find out their biological roots and establish their personal identity as well as legal relations with their family.
* Autorka jest prawnikiem, pracownikiem Sekretariatu Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
1 Dalej jako: ETPCz lub Trybunał.
2 Wyrok ETPCz z 29.2.1988 r. w sprawie Bouamar przeciwko Belgii, skarga nr 9106/80, dostępny na stronie HUDOC (www.hudoc.echr.coe.int), na której dostępne są wszystkie przywoływane
w tekście orzeczenia ETPCz, głownie w języku angielskim i fran-cuskim.
3 Wyrok ETPCz z 13.7.2000 r. w sprawie Scozzari i Giunta przeciwko Włochom, skargi nr 39221/98 i 41963/98, Legalis.
[/hidepost]