Oświadczenie EAJ w sprawie aktualnej sytuacji w Albanii

1. Na swoim posiedzeniu plenarnym w Baku w dniu 14.10.2025 r. Europejskie Stowarzyszenie Sędziów („EAJ”) zostało poinformowane przez swojego członka Albańską Unię Sędziów o niedawnym zabójstwie sędziego sądu apelacyjnego w Albanii, Astrita Kalaja, który został zastrzelony podczas wydawania wyroku. Delegaci byli zszokowani tą wiadomością i złożyli kondolencje rodzinie, przyjaciołom i kolegom sędziego.

2. Delegaci byli również bardzo zaniepokojeni, gdy uzyskali informację o kontekście, w jakim doszło do tego wydarzenia. Oprócz tego, że system sądownictwa znajduje się pod presją w wyniku niedoboru sędziów po procedurach weryfikacyjnych, sędziowie byli ostatnio przedmiotem obraźliwych publicznych ataków w mediach ze strony wysokich rangą polityków. Posunęli się oni nawet do tego, że wymieniali oni poszczególnych sędziów w celu ich znieważenia i oczernienia, w tym publikując ich zdjęcia na kontach w mediach społecznościowych. Wielokrotne apele Albańskiej Unii Sędziów i Wysokiej Rady Sądownictwa o zaprzestanie takich publicznych ataków na członków wymiaru sprawiedliwości pozostały bez odzewu, w związku z czym zaufanie publiczne do systemu sądownictwa nadal ulega erozji, a sędziowie muszą pracować w środowisku publicznej wrogości.

3. Niedopuszczalność takiego postępowania jest oczywista. Europejskie standardy są jasne:

(i) „Podczas gdy obiektywna krytyka sądów i ich decyzji jest dopuszczalna, niedopuszczalne jest, aby inne władze w państwie krytykowały sądownictwo w sposób, który podważa jego niezależność, autorytet sądownictwa lub zaufanie publiczne do sądownictwa oraz zachęca do nieposłuszeństwa, a nawet przemocy wobec sędziów”¹.

(ii) „Władza wykonawcza i ustawodawcza są zobowiązane do zapewnienia wszelkiej niezbędnej i odpowiedniej ochrony, gdy funkcje sądów są zagrożone przez fizyczne ataki lub zastraszanie skierowane przeciwko członkom wymiaru sprawiedliwości”.

4. EAJ wzywa zatem rząd Albanii do:

– zagwarantowania poszanowania niezawisłości sądów;

– zaprzestania nieuzasadnionej krytyki, gróźb i ataków na sędziów oraz

– podjęcie skutecznych środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa sędziów.

¹ Rekomendacja CM/Rec (2010)12 w sprawie sędziów: niezawisłość, skuteczność i odpowiedzialność, ust. 18; CCJE, Opinia Nr 18(2015) „Pozycja sądownictwa i jego relacja z innymi władzami państwowymi we współczesnej demokracji”, ust. 36.