Pojęcie i funkcje delegacji sędziego w aspekcie ustrojowym i karnoprocesowym
[hidepost=1]
O delegacji w PrUSP i w orzecznictwie sądów
Problemy z delegacją sędziego to nie tylko specyfika procesu karnego, albowiem kwestia delegacji została zawarta także w PrUSP. Tym samym instytucja ta znajduje zastosowanie nie tylko w postępowaniu karnym, ale również w wypadku procedowania chociażby w postępowaniu cywilnym.
Zgodnie z art. 45 i 46 PrUSP, w celu zapewnienia sprawności postępowania sędziego w podejmowanych przez niego czynnościach może go zastąpić sędzia tego samego sądu, a także delegowany sędzia sądu równorzędnego lub bezpośrednio wyższego albo bezpośrednio niższego. Z uwagi na to, że delegowanie wymaga zazwyczaj zgody sędziego, musi ono nastąpić na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału lub prezesa sądu, wydanego na wniosek sędziego. Możliwe jest również delegowanie z urzędu, wówczas oczywiście sędzia nie składa stosownego wniosku.
W składzie sądu może brać udział tylko jeden sędzia innego sądu. Sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym składu sądu. Jednakże Minister Sprawiedliwości (i tylko on) może przyznać sędziemu sądu rejonowego, delegowanemu do
sądu okręgowego, prawo przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w I instancji, w składzie jednego sędziego i dwóch ławników albo w składzie jednego sędziego. Oczywiście w tym składzie sądu nie mogą zasiadać osoby pozostające ze sobą w stosunku pokrewieństwa w linii prostej lub powinowactwa w linii prostej albo w stosunku przysposobienia, małżonkowie oraz rodzeństwo.
Artykuł 65b § 3 PrUSP stanowi, że sędzia sądu okręgowego w sądzie rejonowym może zostać również delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie okręgowym, a sędzia sądu apelacyjnego w sądzie okręgowym może zostać delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie apelacyjnym, zaś w myśl art. 77 PrUSP, Minister Sprawiedliwości w kwestii delegacji ma bardzo szerokie uprawnienia. Może bowiem delegować sędziego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego lub sprawowania czynności administracyjnych na czas określony, nie dłuższy niż 2 lata, albo na czas nieokreślony w określonych organach szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Łatwo można w tej regulacji dostrzec aspekt wskazanej wyżej funkcji kompetencyjno-logistycznej (porządkowej).
Zgodnie z art. 77 PrUSP Minister Sprawiedliwości w kwestii delegacji ma bardzo szerokie uprawnienia. Może bowiem delegować sędziego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych na czas określony, nie dłuższy niż 2 lata, albo na czas nieokreślony w określonych organach szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Może zatem delegować do pełnienia obowiązków w innym sądzie; w Ministerstwie Sprawiedliwości lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowanej; w Sądzie Najwyższym na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego; w sądzie administracyjnym – na wniosek Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego; w Biurze Krajowej Rady Sądownictwa na wniosek Przewodniczącego tej Rady do pełnienia czynności; do wykonywania czynności w Radzie Programowej Krajowego Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury lub prowadzenia zajęć szkoleniowych w tym Centrum na wniosek Przewodniczącego tej Rady; na wniosek sędziego do pełnienia obowiązków w międzynarodowej sędziowskiej organizacji pozarządowej; do pełnienia obowiązków lub pełnienia określonej funkcji poza granicami państwa w ramach działań podejmowanych przez organizacje międzynarodowe lub ponadnarodowe oraz zespoły międzynarodowe, działające na podstawie umów międzynarodowych, w tym umów konstytuujących organizacje międzynarodowe, ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską, zgodnie z kwalifikacjami sędziego, na czas określony, nie dłuższy niż 4 lata, z możliwością ponownego delegowania na kolejny okres, nieprzekraczający 4 lat.
W wypadku oddelegowania sędziego wymagana jest jego zgoda na oddelegowanie. Jest to nie tylko przejaw wskazanej wyżej funkcji gwarancyjnej, ale także emanacja zasady niezawisłości sędziowskiej. Jak już wspomniałem wyjątkowa jest regulacja, że delegowanie sędziego może nastąpić nawet bez jego zgody. Dotyczy to sytuacji oddelegowania do innego sądu, z zastrzeżeniem, że wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości i w zakresie na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Delegowanie sędziego bez jego zgody może być powtórzone nie wcześniej niż po upływie 3 lat. Podobnie oddelegowanie sędziego do pełnienia obowiązków w Ministerstwie Sprawiedliwości może nastąpić nawet bez jego zgody, jednak na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w ciągu roku i może zostać powtórzone nie wcześniej niż po upływie 2 lat. Moim zdaniem, oddelegowanie do pracy w Ministerstwie Sprawiedliwości powinno następować wyłącznie wówczas, gdy zaangażowanie sędziego w pracę ministerstwa było absolutnie niezbędne, ze względu na wskazaną w art. 10 i 173 Konstytucji zasadę trójpodziału władz i niezawisłości sądów.
[/hidepost]