Postępowanie po przekazaniu sprawy przez e-sąd

[hidepost=1]
Zgodnie z art. 126 § 31 i 5 oraz art. 89 § 1 KPC taki pozew spełnia wymogi formalne pisma wnoszonego drogą elektroniczną. Skoro ustawodawca przyjął zasadę pełnej kontynuacji postępowania elektronicznego, to należałoby się spodziewać, że nie ma konieczności uzupełniania tych wymogów – zostały one uregulowane w sposób odrębny. Tymczasem należy postąpić zgodnie z art. 505³² § 1 KPC. Pozostaje pytanie o sens takiej regulacji – moim zdaniem wątpliwy.

Nie można pominąć dotychczasowych czynności pełnomocnika powoda, bo pozew wywołał skutki procesowe i materialnoprawne (m.in. zawiśnięcie sporu, przerwanie biegu przedawnienia). Praktyka wzywania do uzupełnienia braków formalnych pozwu, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, spowodowała dalsze problemy interpretacyjne. Niejednokrotnie zdarza się, że treść pozwu pierwotnego nie odpowiada zakresowi roszczenia określonego w pozwie na e-formularzu. Powstaje wówczas wątpliwość, czy uznać, że nie uzupełniono braków formalnych pozwu, czy że nastąpiła zmiana żądania, która jest niedopuszczalna w postępowaniu uproszczonym.

Uważam, że kierując się zasadą kontynuacji postępowania i treścią art. 126 § 31 i 5 oraz art. 89 § 1 KPC nie należy wzywać do:

• uzupełnienia braków formalnych pozwu poprzez złożenie go na urzędowym formularzu obowiązującym w postępowaniu uproszczonym;
• podpisania pozwu;
• złożenia dokumentu obejmującego pełnomocnictwo procesowe,

przyjmując, że art. 505³⁷ § 1 KPC odnosi się do innych braków formalnych pozwu, np. określonych w art. 479¹² KPC.

W tym zakresie, z uwagi na brak spójności przepisów, praktyka orzecznicza jest bardzo różna i część sędziów (także w sądzie, w którym orzekam) wzywa do uzupełnienia braków formalnych pozwu, przynajmniej w zakresie pełnomocnictwa.

Utrwaliła się natomiast jednolita wykładnia², według której uzupełnieniu nie podlega opłata sądowa od pozwu, jeśli w trybie, w którym sprawę będzie rozpoznawał sąd właściwości ogólnej, byłaby ona wyższa niż w EPU (art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych³).

Jeśli braki pozwu zostaną skutecznie uzupełnione, to, zgodnie z art. 505³⁷ § 3 KPC, przewodniczący wzywa pozwanego do uzupełnienia sprzeciwu w sposób ­odpowiedni dla postępowania, w którym sprawa będzie rozpoznana, w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania. Przepis ten pozbawiony jest możliwości zastosowania rygoru z art. 504 KPC, tj. odrzucenia sprzeciwu, którego konsekwencją jest pozostanie w mocy nakazu zapłaty. W elektronicznym postępowaniu upominawczym, zgodnie art. 505³⁶ § 1 KPC, w razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu, nakaz zapłaty traci moc w całości. A zatem, nie jest możliwe odrzucenie sprzeciwu, na skutek nieuzupełnienia jego braków formalnych, na etapie postępowania po przekazaniu sprawy do sądu właściwości ogólnej.

Zgodnie z art. 505³⁵ KPC, sprzeciw od nakazu zapłaty, wydanego w EPU, nie musi spełniać żadnych wymogów formalnych, poza przewidzianymi w art. 126 KPC. Wystarczy, aby pozwany zawarł w nim stwierdzenie, że nie zgadza się z wydanym orzeczeniem. Nie ma potrzeby, aby pozwany wskazywał, że zaskarża nakaz zapłaty w całości czy w części. Sąd właściwości ogólnej jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy, poza przypadkiem zgłoszenia przez pozwanego w sprzeciwie zarzutu z art. 46 § 1 KPC (art. 505³⁶ § 2 KPC).

Na tym tle powstaje kilka problemów praktycznych.

W pierwszej kolejności dotyczy to sytuacji, w których sprzeciw od nakazu w EPU jest składany przez pełnomocnika pozwanego, który wykazuje umocowanie w trybie art. 126 § 31 i 5 KPC oraz art. 89 § 1 KPC. Sprzeciw ten jest skutecznie wniesiony i powoduje utratę mocy całego nakazu zapłaty. Nie można uchylić dotychczasowych czynności takiego pełnomocnika. Niewątpliwie czynność dokonana w postępowaniu elektronicznym była skuteczna, a pozwany zajął stanowisko procesowe. Z tego względu uważam, że sąd właściwości ogólnej nie powinien w takiej sytuacji wydawać nakazu zapłaty ani wyroku zaocznego. Największe problemy wiążą się jednak z kwestią dalszego umocowania pełnomocnika do działania w imieniu pozwanego. Konsekwentnie twierdząc, że mamy do czynienia z kontynuacją postępowania toczącego się w EPU, należałoby przyjąć, że nie istnieje konieczność wykazania umocowania pełnomocnika w trybie ogólnych przepisów procesowych, bowiem skoro dana osoba podjęła skuteczne działania w imieniu pozwanego jako jej pełnomocnik, to nie utraciła tego statusu tylko poprzez zmianę trybu postępowania. W niektórych sądach wzywa się jednak do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa pod rygorem przyjęcia, że dana osoba nie jest już umocowana do działania w imieniu pozwanego.

W przypadku wniesienia sprzeciwu przez osobę, która nie wykazała umocowania do reprezentowania osoby prawnej lub innego podmiotu niebędącego osobą fizyczną, należy podzielić pogląd, że braki tego typu nie są brakami pisma procesowego i nigdy nie znajduje do nich zastosowania art. 130, ale i art. 70 i 71 KPC, zatem wezwanie powinno nastąpić pod rygorem zawieszenia postępowania.

Ponadto, wątpliwości pojawiają się w sytuacji, gdy sprzeciw złoży tylko jeden z kilku pozwanych. Jeśli dotyczy to współuczestników jednolitych, oczywiste jest, że wniesienie sprzeciwu przez jednego z nich wywiera skutek względem pozostałych. Natomiast w pozostałych przypadkach powstaje wątpliwość, czy zgodnie z art. 505³⁵ § 1 KPC nakaz zapłaty traci moc w całości, niezależnie do tego, ilu pozwanych złoży sprzeciw, czy też upada tylko co do tych, którzy sprzeciw złożyli. Według art. 505²⁸ KPC w EPU stosuje się przepisy o postępowaniu upominawczym z odrębnościami wynikającymi z art. 505²⁸ KPC i n. Przepis art. 505 § 2 KPC wyraźnie rozgranicza przypadki przedmiotowego i podmiotowego zakresu zaskarżenia nakazu zapłaty. Wydaje się zatem, że art. 505³⁵ i 505³⁶ KPC wprowadzają ograniczenia tylko co do przedmiotowego zaskarżania nakazu zapłaty. W tym miejscu wskazać należy również na treść art. 783 § 4 KPC.

W praktyce wezwania o braki sprzeciwów sprowadzają się do prekluzji dowodowej. Zaznaczyć tutaj dodatkowo można, że sprzeciw od nakazu zapłaty w EPU nie jest doręczany powodowi w formie papierowej. Sądy zazwyczaj doręczają powodowi odpis sprzeciwu, jeśli nim dysponują, ewentualnie jego kopię, zakreślając odpowiedni termin do powołania dowodów i zarzutów.

Ponadto, wątpliwości powstają w związku z koniecznością (w pewnych wypadkach) zwrotu opłaty sądowej od pozwu (w całości lub w części) po przekazaniu sprawy z EPU. Chodzi o to, czy wskazane środki powinny być zwrócone przez sąd właściwości ogólnej, czy też zwrotu powinien dokonać e-sąd, który nie przekazuje pobranych przez siebie opłat sądowych. Problem ten jednak ma obecnie marginalne znaczenie, bowiem art. 79 KSCU nie wskazał umorzenia postępowania w trybie 505³⁷ KPC jako podstawy do zwrotu opłaty w całości lub części, natomiast przy cofnięciu pozwu większość sądów uznaje, że po skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, na którym wydano nakaz zapłaty, nie ma podstaw do dokonania zwrotu opłaty na mocy art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a) KSCU.

Anna Miś
SSR w Sosnowcu

[/hidepost]