Postępowanie po przekazaniu sprawy przez e-sąd
[hidepost=1]
Kontrola pism po przekazaniu sprawy przez e-sąd – de lege ferenda
Przepis art. 50537 KPC został sformułowany zbyt ogólnie, co powoduje rozbieżności w praktyce przyjętej przez poszczególne sądy. Skutki tego szczególnie odczuwają pełnomocnicy powodów. Podstawowym problemem jest brak wskazania zakresu braków formalnych pism podlegających uzupełnieniu po przekazaniu sprawy przez e-sąd oraz brak regulacji dotyczącej skutków nieuzupełnienia sprzeciwu przez pozwanego.
W odniesieniu do uzupełniania pism, należy respektować zasadę kontynuacji postępowania, która przemawia za ograniczeniem katalogu braków formalnych podlegających uzupełnieniu w trybie art. 50537 KPC. Pozew elektroniczny jest pozwem w rozumieniu przepisów KPC, a różnica dotyczy tylko jego postaci. Dlatego brak jest podstaw do postawienia tezy, że taki pozew po przekazaniu sprawy przez e-sąd podlega „uzupełnieniu” w takim zakresie, aby odpowiadał wszystkim wymogom formalnym przewidzianym dla pozwu papierowego. Odmienne stanowisko powoduje często dezorientację tych pozwanych, którzy wnieśli sprzeciw, a więc doręczono im już odpis jednego pozwu (wraz z nakazem zapłaty), po czym otrzymują kolejny odpis pozwu (w innej postaci) dotyczący tego samego roszczenia.
Remedium na powyższe byłoby doprecyzowanie omawianego przepisu polegające na wskazaniu, które braki formalne pozwu i sprzeciwu podlegają uzupełnieniu. W projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw4 proponuje się, aby obowiązek ten polegał wyłącznie na złożeniu „papierowego” pełnomocnictwa lub dokumentu wykazującego umocowanie, o którym mowa w art. 68 KPC. Kierunek tej zmiany wydaje się słuszny.
Przepis art. 50537 KPC rozróżnia wezwanie do usunięcia braków formalnych pozwu lub sprzeciwu od wezwania do uzupełnienia tych pism w sposób odpowiedni dla danego postępowania. ProjZmKPCU w zasadzie utrzymuje to rozróżnienie5. Wydaje się, że projektowane rozwiązania powinny uwzględniać zmiany wprowadzone ustawą z 16.9.2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw6. Zamiast ogólnego sformułowania „uzupełnienie w sposób odpowiedni dla danego postępowania”, należałoby raczej zamieścić wyraźne odwołanie do treści konkretnego przepisu przewidującego ciężar zgłoszenia okoliczności faktycznych i wniosków dowodowych (np. art. 207 § 5 KPC).
Istotnym problemem jest ustalenie procesowych konsekwencji niewykonania przez pozwanego wezwania do usunięcia braków sprzeciwu. Nie można bowiem przyjąć konstrukcji funkcjonującej w tradycyjnym postępowaniu upominawczym, według której niewykonanie tego wezwania uzasadnia odrzucenie sprzeciwu. Propozycja zawarta w ProjZmKPCU zasadniczo utrzymuje rozwiązanie przyjęte aktualnie przez niektóre sądy, według którego konsekwencje te polegają na przyjęciu, że nie powołano się na pełnomocnictwo lub umocowanie. Oznacza to, że kolejne czynności procesowe (np. doręczenia) będą podejmowane bezpośrednio wobec pozwanego. Taka konstrukcja wywołuje jednak pewną wątpliwość dotyczącą celowości wzywania do usunięcia tego braku. Jaki bowiem sens ma wzywanie do złożenia dokumentów, skoro skutkiem niewykonania tego wezwania będzie uznanie, że ich nie złożono?
Wydaje się, że projektowany w ProjZmKPCU przepis art. 50537 § 4 zd. 3 KPC7 powinien precyzyjnie wskazywać, że w razie niewykonania wezwania do złożenia pełnomocnictwa lub umocowania, sprzeciw nie wywoła skutków w dalszym postępowaniu. Rygor ten nie wywoływałby skutku ex tunc, gdyż skutek sprzeciwu polegający na utracie mocy nakazu już zaistniał; powodowałby zaś, że w późniejszym postępowaniu wszelkie twierdzenia i zarzuty pozwanego nie wywołałyby żadnych skutków. Sąd mógłby wówczas procedować w taki sposób, jakby pozwany w ogóle nie podjął obrony.
Marcin Uliasz
SSR w Białej Podlaskiej
Anna Miś- autorka formułuje taki wniosek na podstawie opinii i informacji uzyskanych zarówno w bezpośrednich rozmowach z sędziami orzekającymi w omawianych rodzajach spraw, jak i zamieszczonych na forum dyskusyjnym www.sedziowie.net.
2 Zob. przyp. 1.
3 T. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.; dalej jako: KSCU.
4 Projekt w wersji z 26.8.2011 r., dostępny na: http://bip.ms.gov.pl/pl/projekty-aktow-prawnych/prawo-cywilne”, dalej jako: ProjZmKPCU.
5 Proponuje się wprowadzenie art. 50537 § 1 i 21 KPC w następującym brzmieniu:
„§ 1. Po przekazaniu sprawy w przypadkach wskazanych w art. 50533, 50534 oraz 50536 przewodniczący wzywa powoda do wykazania umocowania zgodnie z art. 68 § 1 oraz przedłożenia pełnomocnictwa zgodnie z art. 89 § 1 zdanie pierwsze i drugie – w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania. W przypadku nieusunięcia powyższych braków formalnych pozwu sąd umarza postępowanie
§ 21. W przypadku, o którym mowa w § 1, przewodniczący wzywa również powoda do przedłożenia dowodów wskazanych na podstawie art. 50532 § 1 w pozwie, a jeżeli sprawa będzie rozpoznawana według przepisów o postępowaniu odrębnym, także do uzupełnienia pozwu w sposób odpowiedni dla tego postępowania – w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia wezwania”.
6 Dz.U. Nr 233, poz. 1381.
7 Proponuje się następujące brzmienie tego przepisu: „Niewykazanie umocowania lub nieprzedłożenie pełnomocnictwa nie skutkuje odrzuceniem sprzeciwu, lecz w toku dalszego postępowania uważa się za niedokonane wcześniejsze wskazanie podstawy swojego umocowania w oparciu o art. 68 § 2 lub powołanie się na pełnomocnictwo w oparciu o art. 89 § 1 zdanie trzecie”.
[/hidepost]