Postępowanie wywołane sprzeciwem od orzeczenia SKO

(inne teksty tego autora)

[hidepost=1]

Tomasz Zawiślak – autor jest sędzią Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu.

1 Dalej jako: SKO.

2 Dokonano tego ustawą z 21.10.1994 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, Dz.U. Nr 123, poz. 601. Zob. art.43a–43g ustawy z 29.4.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, t. jedn.: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej jako: GospGrWywłNierU. Regulacja ta została przeniesiona do ustawy z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, t. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej jako: GospNierU.

3 Zob. uzasadnienie wyroku TK z 13.3.1996 r., K 11/95, OTK Nr 2/1996, poz. 9; M. Romańska, Wybrane zagadnienia materialne i procesowe z problematyki opłat rocznych za użytkowanie wieczyste gruntu, „Samorząd Terytorialny” Nr 11/2000, s. 13–14. Szerzej na temat mieszanego trybu rozstrzygania sporów na tle stosunków cywilnych zob. A. Adamiak, B. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 362–364.

4 Zob. wyrok TK z 13.3.1996 r., zob. przyp. 3; wyrok TK z 6.5.2008 r., SK 49/04, Dz.U. z 2008 r. Nr 82, poz. 502; wyrok TK z 4.12.2006 r., P 35/05, Dz.U. z 2006 r. Nr 227, poz. 1665.

5 Zob. J. P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, Postępowanie w sprawach opłaty za użytkowanie wieczyste, „Samorząd Terytorialny” Nr 7–8/1995, s. 117.

6 Zob. A. Grysiński, Co dalej ze sporami dotyczącymi opłat za użytkowanie wieczyste?, „Samorząd Terytorialny” Nr 3/1998, s. 51–52.

7 Zob. J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2003, s. 230.

8 Zob. M. Romańska, op. cit., s. 15.

9 Jako jedna z nielicznych, poddała tę tezę krytycznej analizie M. Romańska, op. cit., s. 14–15. Autorka odniosła się do poglądów T. Kiełkowskiego, Czy organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy cywilne, PiP Nr 8/1997, s. 88 i 90.

10 Opinie krytyczne wyrazili m.in.: K. Podgórski, Nowa forma aktualizacji, „Wspólnota” Nr 6/1995, s. 19; G. Romanowski, Kontrowersyjna nowelizacja, Rzeczp. Nr 294 z 19.12.1994 r., s. 14; E. Drozd [w:] E. Drozd, Z. Truszkiewicz, Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości – Komentarz, Kraków 1995, s. 193; A. Grysiński, op. cit., s. 50–51, 56; M. Romańska, op. cit., s. 28–29; E. Gniewek, Glosa do uchwały SN z 23.6.2005 r., III CZP 37/05, OSPC Nr 109/2006, s. 512. Zdaniem J.P. Tarno i A. Wrzesińskiej-
-Nowackiej (op. cit., s. 116–117), mieszany tryb postępowania jest korzystny dla stron, gdyż postępowanie sądowe nie grzeszy szybkością. Kolegium natomiast jest zobowiązane do wydania orzeczenia najdalej w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wniosku. Ponadto „doświadczenie uczy, że strony zazwyczaj nie odwołują się od rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji”. Z kolei A. Skibiński (Aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste – próba oceny mieszanego trybu weryfikacji, „Casus” Nr 27/2003, s. 18–19) uznając, że intencja i wola ustawodawcy w przedmiocie powierzenia niesądowym organom funkcji orzecznictwa sądowego sprawdziła się całkowicie, zakwestionował obciążenie użytkownika wieczystego opłatą sądową od pozwu w przypadku, gdy sprzeciw wniósł właściciel nieruchomości (idem, s. 17).

11 Zob. A. Skibiński, op. cit., s. 12–21. Opierając się na danych z SKO w Zielonej Górze, Gorzowie Wielkopolskim, Kielcach, Lublinie, Piotrkowie Trybunalskim i Wrocławiu wskazał on na systematyczny wzrost liczby wniosków i sprzeciwów, zaznaczając, że czas załatwienia sprawy przez kolegia nie przekroczył 2 miesięcy. Użytkownicy wieczyści bardzo rzadko korzystali z ochrony przed sądem powszechnym. Do sądów trafiało nie więcej niż 5–8% sporów rozpoznawanych przez SKO. Postępowanie sądowe w żadnym z badanych przypadków nie było krótsze od roku.

12 Na temat sytuacji w Warszawie zob.: A. Gawrońska, J. Blikowska, Masowo kwestionują podwyżki, Rzeczp. z 4.5.2010 r.

13 Dotyczy to zwłaszcza przypadku, gdy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, zwolniony od kosztów sądowych, i gdy występuje on o powołanie biegłego w celu oszacowania nieruchomości.

14 Zob. wyrok NSA z 11.7.2007 r., I OSK 1142/06, Legalis; orzeczenie Kolegium Kompetencyjnego przy SN z 27.4.1997 r., III KKO 3/97, OSNAPiUS Nr 5/1998, poz. 166; M. Romańska, op. cit., s. 23–24; R. Sawuła, Postępowanie w sprawach opłaty za użytkowanie wieczyste (Kilka uwag na tle artykułu J. P. Tarno i A. Wrzesińskiej-Nowackiej), „Samorząd Terytorialny” Nr 3/1996, s. 38; tenże, Glosa do postanowienia NSA z 3.10.1997 r., I SA 1333/97, „Samorząd Terytorialny” Nr 1–2/1998, s. 144 i n.; K. Gruszecki, Glosa do uchwały SN z 19.9.1997 r., III CZP 44/97, PS Nr 10/1998, s. 117; odmiennie: J. P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, op. cit., s. 113; A. Grysiński, op. cit., s. 50–51, 53, 55; postanowienie NSA z 3.10.1997 r., I SA 1333/97, „Wspólnota” Nr 51/1997, s. 34; wyrok WSA w Szczecinie z 21.1.2009 r., II SA/Sz 847/08, Legalis; wyrok NSA z 23.1.2007 r., I OSK 306/06, Legalis; wyrok WSA w Warszawie z 2.2.2006 r., I SA/Wa 847/05, niepubl.

15 Zob. postanowienie SN z 12.1.2005 r., I CK 579/04, Biul. SN Nr 4/2005. W uzasadnieniu tego postanowienia znalazła się ogólna teza, że nie można wykluczyć możliwości wniesienia sprzeciwu od orzeczenia umarzającego postępowanie, np. w razie zawarcia ugody lub cofnięcia wniosku (art. 105 KPA).

16 Zob. J. P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, op. cit., s. 112.

17 P 35/05, zob. przyp. 4.

18 Zob. uzasadnienie wyroku TK z 6.5.2008 r., zob. przyp. 4; B. Kordasiewicz (Zaskarżenie „w części” orzeczenia SKO w sprawie aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego [w:] Współczesne problemy prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Edwarda Gniewka, Warszawa 2010, s. 287) wskazał, że „wyrażenie ustawy jest znaczeniowo puste”.

19 Zob. E. Celińska-Mysław, Aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste – sposoby uniknięcia podwyżki lub zmniejszenia nowej wysokości, „Nieruchomości C. H. Beck” Nr 4/2006, s. 16 i n.

20 Zob. J.P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, op. cit., s. 114–115; uzasadnienie wyroku TK z 4.12.2006 r., zob. przyp. 4.

21 T. jedn.: Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.

22 Por. S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy. T. 1. Komentarz, Warszawa 1997, s. 601 i n.

23 Zdaniem J. P. Tarno i A. Wrzesińskiej-Nowackiej (op. cit., s. 114), do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu ma zastosowanie art. 130 KPC, a zatem nieuzupełnienie tych braków powinno skutkować zwrotem sprzeciwu zrównanego z pozwem. Nie można zgodzić się z tym poglądem. Sprzeciwu w żadnym wypadku nie należy traktować jako pozwu.

24 Tak: A. Prusaczyk [w:] J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2009, s. 391; odmiennie: J. P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, op.cit., s. 112; J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, op. cit., s. 230.

25 Zob. J. P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, op. cit., s. 115; Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, pod red. D. Pęchorzewskiego, Warszawa 2009, s. 230 – autorzy ci nie są jednak wtym zakresie konsekwentni; S. Kolanowski, A. Kolarski (Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 1998, s. 138) uznali, że sprzeciw pełni funkcję pozwu wyłącznie w sytuacji, gdy złoży go właściwy organ.

26 Zob. wyrok SA w Warszawie z 29.7.2003 r., VI ACa 61/03, OSA Nr 12/2004, poz. 43.

27 Zob. uzasadnienie wyroku TK z 4.12.2006 r., zob. przyp. 4; uzasadnienie wyroku WSA w Gdańsku z 24.4.2007 r., II SA/Gd 171/07, niepubl.; G. Bieniek [w:] Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2004, s. 635; tenże [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, pod red. G. Bieńka, Warszawa 2007, s. 334.

28 Zob. M. Romańska, op. cit., s. 21 i literatura tam wskazana. Oryginalny pogląd przedstawił K. Gruszecki (op. cit., s. 116–117), który uznał, że pomimo upływu wskazanego terminu zainteresowanemu będzie przysługiwało uprawnienie do żądania ustalenia, że wypowiedzenie zostało dokonane bezskutecznie. Pogląd ten nie zasługuje na akceptację – por. M. Romańska, op. cit., s. 18, przyp. 15.

29 Zob. uzasadnienie wyroku z 4.12.2006 r., zob. przyp. 4.

30 Zob. J. P. Tarno, A. Wrzesińska-Nowacka, op. cit., s. 115; por. A. ­Skibiński, op. cit., s. 17. O możliwości odrzucenia sprzeciwu wspomina też M. Romańska, op. cit., s. 13. Szerzej na temat czasowej niedopuszczalności drogi sądowej zob. J. Jankowski, Czasowa niedopuszczalność drogi sądowej – istota i skutki, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” Nr 9/1982, s. 31 i n.

31 Odmiennie: B. Kordasiewicz, op. cit., s. 286 – wskazał on na stosowanie przez analogię art. 370 KPC.

[/hidepost]