Praktyczne aspekty wydawania przez sąd europejskiego nakazu zapłaty
[hidepost=1]
Zmiana pozwu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty
Artykuł 10 rozporządzenia 1896/2006 dotyczy możliwości zmiany pozwu. Jest to nowa instytucja, dotychczas nieznana w polskim porządku prawnym, której stosowanie zależy od aktywności sądu rozpoznającego sprawę. Jeżeli wymogi określone w art. 8 rozporządzenia 1896/2006 są spełnione jedynie w odniesieniu do części roszczenia, sąd powiadamia o tym powoda, korzystając z formularza C wskazanego w załączniku III. Powód jest wzywany do przyjęcia lub odrzucenia propozycji wydania ENZ na kwotę określoną przez sąd oraz jest informowany o skutkach swojej decyzji. Powód powinien udzielić odpowiedzi, zwracając jednocześnie formularz C przesłany przez sąd. Sąd wyznacza odpowiedni w danych okolicznościach termin do zmiany pozwu (art. 9 ust. 2 rozporządzenia 1896/2006), który może przedłużać według własnego uznania.
Z art. 10 ust. 1 rozporządzenia 1896/2006 można wyprowadzić wniosek, że udzielenie odpowiedzi w inny sposób niż przez odesłanie sądowi formularza C powinno być traktowane jako brak akceptacji dla propozycji sądu. Inaczej bowiem niż w przypadku sprzeciwu od ENZ (por. art. 17 ust. 1), udzielenie odpowiedzi w jakiejkolwiek innej formie jest niedopuszczalne26.
Polski ustawodawca uznał, że powstała konieczność regulacji dalszego trybu postępowania, co do tej części roszczenia, w odniesieniu do której nie może być wydany ENZ, jeśli powód wyraził zgodę na wydanie nakazu zapłaty tylko co do części roszczenia.
Wychodząc z tych założeń, art. 50518 § 1 KPC przewiduje, że w razie, gdy ENZ zgodnie z przepisami odrębnymi może być wydany tylko co do części roszczenia i powód wyraża na to zgodę, sprawę co do pozostałej części roszczenia sąd rozpoznaje we właściwym trybie, a w przypadkach wskazanych w ustawie – według przepisów o postępowaniach odrębnych27. Ustawodawca postanowił jednak wyłączyć możliwość rozpoznania części roszczenia, co do której nie mógł być wydany ENZ, w postępowaniu nakazowym i upominawczym.
Odrzucenie pozwu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty
Rozporządzenie 1896/2006 w art. 11 wskazuje przyczyny odrzucenia przez sąd pozwu o wydanie ENZ. O przyczynach odrzucenia pozwu powód jest informowany przy użyciu formularza D, zawartego w załączniku IV do rozporządzenia. Sąd odrzuca pozew, jeśli wymogi określone w art. 2, 3, 4, 6 i 7 nie zostały spełnione (art. 11 ust. 1 lit. a), roszczenie jest oczywiście nieuzasadnione (art. 11 ust. 1 lit. b), powód nie przesłał odpowiedzi w terminie wyznaczonym przez sąd zgodnie z art. 9 ust. 2 (art. 11 ust. 1 lit. c), powód nie przesłał odpowiedzi w terminie wyznaczonym przez sąd lub odrzucił propozycję sądu na podstawie art. 10 (art. 11 ust. 1 lit. d).
Wprowadzenie regulacji zawartej w art. 11 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1896/2006 ma na celu wyeliminowanie roszczeń, które są oczywiście nieuzasadnione. W momencie badania pozwu sąd obowiązany jest podjąć decyzję, czy pozew wydaje się uzasadniony (art. 8 rozporządzenia 1896/2006). Jeśli uzna, że roszczenie zawarte w pozwie jest oczywiście nieuzasadnione, odrzuci pozew bez wzywania do jego uzupełnienia lub poprawienia. Przy wykładni tego pojęcia w tym przypadku można posłużyć się literaturą i orzecznictwem dotyczącym wykładni pojęcia oczywistej bezzasadności roszczenia powstałym na tle art. 109 ust. 1 ustawy z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych28 oraz art. 499 KPC.
J. Pisuliński29 wskazuje problem terminologiczny związany z wydaniem przez sąd orzeczenia o odrzuceniu pozwu. Rozporządzenie 1896/2006, zaliczając oczywistą bezzasadność roszczenia do przyczyn odrzucenia pozwu, łamie przyjęte w prawie krajowym (np. w prawie polskim) rozróżnienie orzeczeń o charakterze procesowym i merytorycznym. Orzeczenia o odrzuceniu pozwu, wydanego na podstawie art. 11 ust. 1 rozporządzenia 1896/2006, nie należy zatem mylić z postanowieniem sądu o odrzuceniu pozwu, wydanym na podstawie przepisów prawa krajowego (np. art. 199 KPC), np. z powodu zawisłości sprawy.
Europejskie postępowanie nakazowe jest postępowaniem jednoinstancyjnym. Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 1896/2006, od odrzucenia pozwu nie przysługuje odwołanie. Przepis art. 11 ust. 3 rozporządzenia 1896/2006 pozostawia powodowi jednak pewną możliwość dla dochodzenia swojego roszczenia wskazując, że odrzucenie pozwu nie zamyka powodowi drogi do dochodzenia roszczenia w nowym pozwie o wydanie ENZ, bądź też przy zastosowaniu innej procedury przewidzianej w prawie krajowym państwa członkowskiego. Skutki materialnoprawne i procesowe orzeczenia sądu o odrzuceniu pozwu powinny być oceniane na podstawie przepisów prawa krajowego30.
W doktrynie wskazuje się, że rozporządzenie 1896/2006 nie określa w sposób wyczerpujący i samodzielny wszystkich przesłanek odrzucenia pozwu. Zgodnie z przeważającym stanowiskiem polskiej nauki31, sąd rozpatrujący pozew o wydanie ENZ powinien wziąć pod uwagę także przyczyny odrzucenia pozwu przewidziane w prawie krajowym, gdyż dyspozycje art. 9 ust. 1 oraz pkt 16 motywów rozporządzenia 1896/2006 nakazują eliminowanie pozwów niedopuszczalnych. Dlatego sąd polski rozpatrując pozew o wydanie ENZ powinien zbadać, czy nie zachodzi jedna z przyczyn odrzucenia pozwu określonych w art. 199 § 1 KPC. Z poglądami wyrażonymi przez przedstawicieli polskiej doktryny dotyczącymi bezpośredniego stosowania art. 199 KPC nie można się zgodzić. Wydaje się, że badanie przesłanek odrzucenia pozwu zawartych w art. 199 KPC, co do zasady, nie powinno być możliwe przy wydawaniu ENZ, gdyż w rozporządzeniu 1896/2006 przewidziano instytucję odrzucenia pozwu, zaś krajowe przepisy mogą być stosowane tylko w zakresie nieuregulowanym przez rozporządzenie.
[/hidepost]