Praktyczne aspekty wydawania przez sąd europejskiego nakazu zapłaty
[hidepost=1]
Wydanie europejskiego nakazu zapłaty
Do wydania ENZ przez sąd dochodzi, jeśli spełnione są przesłanki określone w art. 8 rozporządzenia 1896/2006, co powinno nastąpić możliwie jak najszybciej, zwykle w terminie 30 dni od dnia wniesienia pozwu. ENZ wydawany jest przy użyciu formularza E, zawartego w załączniku V. Wskazany powyżej termin 30 dni nie obejmuje czasu, który powód poświęcił na uzupełnienie, poprawienie lub zmianę pozwu (art. 12 ust. 1 rozporządzenia 1896/2006).
Na podstawie załącznika V ustala się treść ENZ. W nakazie należy wskazać w pierwszej kolejności oznaczenie sądu, sygnaturę sprawy, datę i miejsce wystawienia oraz opatrzyć go podpisem lub pieczęcią. Następnie oznaczane są strony i ich przedstawiciele w czterech rubrykach. Zasadniczą część nakazu stanowi rozstrzygnięcie, w którym sąd na mocy niniejszego orzeczenia nakazuje pozwanemu zapłacić powodowi kwotę wskazaną w nakazie obejmującą (por. art. 7 ust. 1 lit. b) roszczenie główne, odsetki, karę umowną i koszty, następnie sąd określa kwotę całkowitą wszystkich roszczeń należną powodowi. Sąd wydając ENZ zaznacza w formularzu E, w jakiej walucie jest roszczenie główne oraz pozostałe roszczenia przy użyciu odpowiedniego kodu oraz określa ich kwoty i daty. W przypadku odsetek w rubryce data należy wskazać datę, od której odsetki te się należą. Warto już w tym miejscu wskazać, że rozstrzygnięcie w sprawie, na podstawie tego formularza, może dotyczyć tylko dwóch pozwanych, gdyż występują tylko dwie rubryki. Na zakończenie sąd dokonuje oznaczenia, czy odpowiedzialność pozwanych wymienionych w nakazie jest solidarna.
Formularz E umożliwia wydanie nakazu zapłaty jedynie przeciwko dwóm pozwanym. Natomiast używając formularza A można wskazać jednocześnie trzy osoby jako pozwanych (zob. pkt 2 formularza A, który zawiera cztery rubryki dla oznaczenia stron)32 lub ewentualnie więcej w treści rubryki 11 formularza A. Również w samym formularzu E przewidziano cztery rubryki dla oznaczenia stron, a zatem może dojść do sytuacji, w której stronami postępowania są trzy osoby pozwane (lub więcej), ale nakaz zapłaty zostanie wydany tylko przeciwko dwóm z nich.
Rozporządzenie 1896/2006 nie rozstrzyga, jak zatem ma postąpić sąd, gdy powinien wydać nakaz zapłaty przeciwko trzem osobom wskazanym w pozwie (np. trzem najemcom lokalu, odpowiadającym solidarnie za zapłatę czynszu). Pojawia się pytanie, czy sąd powinien wydać wówczas dwa nakazy zapłaty, czy może trzy. Wątpliwe jest, jak jednak ma wtedy zaznaczyć w ich treści, że dana osoba odpowiada solidarnie z innymi osobami, co do których wydano osobny nakaz zapłaty, obejmujący to samo roszczenie33. Postulowanym rozwiązaniem wydaje się wprowadzenie formularza uzupełniającego formularz E w przypadku, gdy w sprawie występuje większa liczba pozwanych. Do czasu dokonania odpowiednich zmian przez prawodawcę unijnego można zastanowić się nad rozwiązaniem, że sąd wydając nakaz wskazuje w jego treści te dwie osoby i zaznacza, iż ich odpowiedzialność jest solidarna oraz albo czyni uwagę na formularzu, że solidarna odpowiedzialność pozwanych z tego nakazu obejmuje również pozwanego wymienionego w kolejnym nakazie, albo ewentualnie dopisuje do formularza nakazu kolejne osoby zaznaczając, iż odpowiedzialność wszystkich pozwanych jest solidarna.
Należy zauważyć, że formularz E zawiera tylko jedno pole dla wpisania roszczenia głównego i jedno dla odsetek. Może to sugerować, że każde roszczenie objęte pozwem powinno być ujęte w osobno wydanym nakazie zapłaty. W przypadku np. roszczenia o zapłatę czynszu najmu za cztery okresy (miesiące), sąd powinien więc wydać cztery nakazy zapłaty. Alternatywnym rozwiązaniem jest wówczas zsumowanie wszystkich roszczeń i ich łączne zasądzenie. W tym jednak wypadku może powstać problem z odsetkami, które powinny zostać zasądzone od każdego roszczenia od innej daty początkowej, gdyż datę naliczania odsetek za opóźnienie wyznacza termin wymagalności poszczególnych rat czynszu34. Intencją prawodawcy unijnego było prawdopodobnie określanie całościowej kwoty należnej pozwanemu bez rozbijania na poszczególne roszczenia. Pozwany może w tym przypadku zorientować się, jakie roszczenia zostały zasądzone, porównując nakaz z pozwem i dochodzonymi tam roszczeniami. Takie uzasadnienie nie rozwiązuje wskazanego powyżej problemu ustalenia daty początkowej naliczania odsetek od poszczególnych roszczeń, którą należy wskazać w formularzu E, jednak na chwilę obecną wydaje się jedynym racjonalnym rozwiązaniem.
W związku z tym do czasu rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego można ewentualnie przyjąć, że zgodnie z założeniem twórców rozporządzenia1896/2006, odsetki mogą być zasądzone tylko do daty wydania nakazu zapłaty, gdyż sąd obowiązany jest w nakazie wskazać konkretną kwotę zasądzonych odsetek i następnie podać kwotę całkowitą. Założenie to potwierdza treść formularza E, zgodnie z którym sąd może tylko wskazać, od jakiego dnia odsetki się należą, a zatem datą końcową powinna być data wydania ENZ.
W doktrynie zauważono, że wątpliwość na gruncie rozporządzenia 1896/2006 dotyczy również ujęcia w nakazie zapłaty kosztów. Niekiedy należne opłaty sądowe, zgodnie z prawem krajowym, dłużnik obowiązany jest zapłacić nie na rzecz powoda, lecz na rzecz sądu. W Polsce może to mieć miejsce wówczas, gdy powód jest zwolniony z zapłaty opłat sądowych. Formularz E nie przewiduje jednak takiej możliwości. Jedynym zatem rozwiązaniem może być wydanie osobnego orzeczenia przez sąd w sprawie kosztów sądowych (opłat) należnych od pozwanego na rzecz sądu. Podstawą wydania takiego postanowienia przez sąd polski może być art. 1081 KPC. Jednak takie orzeczenie nie podlega wykonaniu na tych samych zasadach, co ENZ. W razie potrzeby wszczęcia egzekucji za granicą powinno zatem dojść do stwierdzenia jego wykonalności, np. na podstawie przepisów rozporządzenia 44/200135.
Ponadto, można wspomnieć, że formularz E zawiera sformułowanie „podpis lub pieczęć”, które może wywoływać pewne wątpliwości. Przy uwzględnieniu okoliczności, że na ogół ENZ wykonywany jest za granicą, dla zachowania pewności prawa, powinien istnieć obowiązek opatrywania nakazu zarówno podpisem, jak i pieczęcią, aby sąd państwa wykonania nie miał wątpliwości co do jego autentyczności.
W myśl art. 50517 KPC, rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu następuje na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 50516 § 2 i 3 KPC, ENZ może wydać także referendarz sądowy, który może wydawać również zarządzenia.
Stosownie do art. 12 ust. 2 rozporządzenia 1896/2006, „ENZ jest wydawany wraz z odpisem pozwu”. Przepis ten należy tłumaczyć w ten sposób, że ENZ jest doręczany pozwanemu wraz z odpisem pozwu. Ponadto, nie zawiera on informacji podanych przez powoda w załącznikach do formularza pozwu I (danych dotyczących rachunku bankowego powoda) oraz II (sprzeciw wobec przekazania sprawy do postępowania zwykłego).
Na marginesie warto wskazać, że wraz z ENZ pozwanemu doręczany jest również formularz F, za pomocą którego można wnieść sprzeciw (art. 16 ust. 1 rozporządzenia 1896/2006).
[/hidepost]