Propozycje dotyczące wprowadzenia w KPK art. 11a (umorzenie oportunistyczne)

(inne teksty tego autora)

[hidepost=1]

Prawo niemieckie

Warto podkreślić, że możliwość oportunistycznego umorzenia postępowania karnego funkcjonuje od kilkudziesięciu lat w prawie niemieckim. Pierwsza podstawa została określona w § 153 niemieckiego Kodeksu postępowania karnego8. Jest to umorzenie postępowania ze względu na znikomość znaczenia sprawy (Einstellung wegen Geringfügigkeit), której nie można mylić z „naszym” umorzeniem z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu. Przesłanki są następujące:

1. umorzeniu w tym trybie podlegają jedynie występki9,
2. wina podejrzanego byłaby oceniona jako niewielka,
3. zachodzi brak publicznego interesu ścigania10.

Decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie § 153 StPO podejmuje prokurator za zgodą sądu. Jednak w sprawach o bardzo niskim zagrożeniu karą (do 1 miesiąca pozbawienia wolności lub 5 stawek dziennych grzywny, ewentualnie takich, które spowodowały niewielką szkodę w mieniu) o umorzeniu postępowania postanawia wyłącznie prokurator. Niemiecka doktryna podkreśla, że zastosowanie powyższej podstawy umorzenia nie wymaga udowodnienia winy, a tylko stwierdzenia prawdopodobieństwa, że byłaby ona oceniona przez sąd jako niewielka. Umorzenie postępowania na tej podstawie nie wymaga zgody podejrzanego11.

W wyniku nowelizacji dodano kolejną podstawę umorzenia oportunistycznego w § 153a StPO – umorzenie po spełnieniu nałożonych obowiązków (Einstellung nach ­Erfüllung von Auflagen). W tym przypadku prokurator nie ocenia interesu publicznego w ściganiu czynu. Zostaje on ex lege wyeliminowany w przypadku spełnienia przez podejrzanego określonych obowiązków. Przesłanki są następujące:

1. umorzeniu w tym trybie również podlegają jedynie występki;
2. na podejrzanego zostają nałożone określone obowiązki, które eliminują społeczny interes ścigania, a zwłaszcza: naprawienie szkody, świadczenie na rzecz instytucji pożytku publicznego, pojednanie z pokrzywdzonym czy uczestniczenie w szkoleniu dotyczącym zasad prowadzenia pojazdów (w przypadku czynów przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). Nałożenie na podejrzanego powyższych obowiązków skutkuje umorzeniem postępowania, które staje się prawomocne dopiero po ich wypełnieniu.

Omawiane instytucje z powodzeniem funkcjonują w systemie niemieckim od wielu lat i są doceniane przez praktykę jak również doktrynę z uwagi na ogromne odciążenie wymiaru sprawiedliwości (wraz z trzecią instytucją oportunistyczną, która przypomina umorzenie absorpcyjne w polskim KPK)12.

[/hidepost]