Redakcja postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w sprawie z elementem transgranicznym
[hidepost=1]
Problemy występujące w sprawach spadkowych z elementem transgranicznym
Poniżej omówione zostaną te spośród elementów składających się potencjalnie na sentencję postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, z którymi związane mogą być trudności niewystępujące w polskich sprawach spadkowych pozbawionych elementów transgranicznych.
1. Dane osobowe spadkodawcy i spadkobierców
Kwestią o daleko idących implikacjach praktycznych jest sposób opisania tożsamości spadkodawcy i spadkobierców. Polscy emigranci stosunkowo często dostosowują brzmienie imion i nazwisk do warunków językowych i kulturowych krajów osiedlenia (John Kowalski, Martha Nowakowski). Zmiany te nie zawsze dokonywane są w sposób skuteczny w polskim systemie prawnym, a osoby ich dokonujące posiadają w wielu wypadkach, choć nie zawsze, wielokrotne obywatelstwo. W polsko-niemieckim i polsko-izraelskim obrocie prawnym często występuje zjawisko rozbieżnego brzmienia imion i nazwisk osób wywodzących się z Polski, powiązane z dość rozpowszechnionym podwójnym obywatelstwem. Różnice w brzmieniu danych tej samej osoby są niejednokrotnie znaczące (Czesław Czmiel alias Dieter Hummel, Henryk LibrowiczaliasCwi Amiel).
Z punktu widzenia polskiego sądu ustalenie brzmienia imienia i nazwiska danej osoby zależy od dwóch czynników: obywatelstwa i trybu, w jakim nastąpiła zmiana imienia lub nazwiska i jego skuteczności w polskim systemie prawnym5. Ustaliwszy brzmienie imienia i nazwiska, które dana osoba nosi w Polsce jako polski obywatel, sąd spadku przyjmuje to urzędowe brzmienie jako podstawowe przy redakcji postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku6.
Nie oznacza to jednak, że sąd spadku powinien pomijać fakt, że spadkodawca lub spadkobierca z różnych względów funkcjonują za granicą pod innym imieniem lub nazwiskiem. Sukcesja po określonym spadkodawcy stwierdzana jest z reguły w sposób abstrakcyjny, apolskie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku może potencjalnie służyć wylegitymowaniu się przez spadkobiercę także za granicą7. Zamieszczenie w postanowieniu danych spadkodawcy lub spadkobiercy wyłącznie w brzmieniu polskim może zaś uniemożliwić skorzystanie z postanowienia poza Polską, a w niektórych sytuacjach także poważnie utrudnić korzystanie z niego w kraju.
W uzasadnieniu postanowienia z 25.11.2004 r.8 SN słusznie uznał za dopuszczalne umieszczenie w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku obok urzędowego brzmienia imienia i nazwiska obowiązującego w Polsce w nawiasie także alternatywnego brzmienia używanego za granicą. Nie przesądza to o skuteczności dokonanej zmiany w polskim systemie prawnym, ale zmierza jedynie do możliwie najdokładniejszego określenia tożsamości spadkobiercy. Wywody SN odnoszą się odpowiednio do danych spadkodawcy.
Warunkiem uwzględnienia alternatywnego brzmienia danych osobowych spadkodawcy lub spadkobiercy jest oczywiście wykazanie, że dana osoba posługiwała się również imieniem lub nazwiskiem w odmiennym brzmieniu. Ustalenie, że chodzi w obu wypadkach o osoby tożsame, nabiera szczególnego znaczenia przy zupełnie odmiennych danych.
[/hidepost]