System do poprawy?
[hidepost]
Trzecią istotną kwestią jest tzw. „przejmowanie referatu”. Otóż, przed wprowadzeniem losowego przydziału spraw przez narzędzie informatyczne powszechną praktyką było to, że w sytuacji, gdy z wydziału odchodził jeden sędzia, a w jego miejsce przychodził inny, przejmował wszystkie jego sprawy, czyli tzw. referat. Pozwalało to na płynne przejęcie wszystkich spraw, bez konieczności odwoływania rozpraw. Nowy system nie przewidywał takiej możliwości do 14.8.2018 r. Skutkiem tego w wielu wypadkach doszło do „rozlosowania” spraw z pozostawianych referatów bez uwzględnienia daty wpływu sprawy, stopnia ich skomplikowania oraz terminów już podjętych i planowanych czynności przez odchodzącego sędziego referenta. Podobnie przed wprowadzeniem omawianego systemu uwzględniano takie okoliczności, gdy zachodziła potrzeba podziału referatu sędziego, który odchodził z wydziału na stałe lub zachorował i zachodziła obawa, że jego nieobecność w pracy będzie dłuższa. Dla przykładu, sędziemu, który wyznaczył już wcześniej rozprawy na konkretny dzień, nie przydzielano tych spraw z dzielonego referatu, w których wcześniej wyznaczono termin rozprawy na ten sam dzień. Dziś uwzględnienie takich i podobnych okoliczności nie jest możliwe. Urządzenia informatyczne dokonujące przydziału losowego spraw nie uwzględniają bowiem wcześniejszych decyzji procesowych. W wypadku podziału spraw pomiędzy sędziów już orzekających w konkretnym wydziale powstaje ryzyko znoszenia terminów wcześniej wyznaczonych rozpraw w wypadku opisanych kolizji jak i ryzyko dodatkowych nierówności w obciążeniu przydzielonymi sprawami, zwłaszcza sprawami definiowanymi jako „stare”.
Wyżej opisane problemy, w moim przekonaniu, były jednymi z tych, które wpłynęły na sprawność postępowania i muszą prowadzić w przyszłości do wydłużenia się czasu postępowań. Źle by się stało, gdyby zostało to odczytane jako forma buntu sędziów, którzy nie chcą podporządkować się zmianom, a nie jako konsekwencja nie najlepiej wprowadzonych rozwiązań. Stąd konieczność dyskusji i dalszych rychłych zmian.
Is the system to be mended?
Subsequent rounds of the dispute concerning the judicial system do not facilitate a matter-of-fact discussion of the detailed solutions that have been already introduced. Focusing on the most important things, given the emotion filled atmosphere and lack of mutual trust, makes any dialogue and deeper reflection extremely difficult. Meanwhile, certain issues have already surfaced as important and urgently needing solution. One of them is undoubtedly the system of random allocation of cases, and more precisely the consequences of its application with respect to cases considered by civil and commercial courts. This will be the subject of my remarks.
Key words: computerization of the judicial system, random allocation of cases, dispute concerning the judicial system, administration, judicial system
* Autor jest sędzią Sądu Okręgowego w Katowicach.
1 Rozporządzenie MS z 23.12.2015 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2316); dalej jako rozporządzenie.
[/hidepost]