Usprawnienie postępowań w sprawach działowych
[hidepost=1]
Piotr Brodniewicz – autor jest sędzią Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu.
Marcin Walasik – autor jest sędzią Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu.
1 E. Skowrońska-Bocian, Rozliczenia majątkowe małżonków w stosunkach wzajemnych i wobec osób trzecich, Warszawa 2006, s. 187.
2 Por. art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 2 ust. 1 ustawy z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.
3 T. Misiuk, Problemy integracyjne postępowania działowego, Pal. Nr 7–8/1973, s. 23–24.
4 Por. np. orzeczenia ETPCz: z 29.7.2003 r. w sprawie M.M. i E.M.M. przeciwko Polsce, skarga nr 76158/01; z 27.4.2004 r. w sprawie Janik przeciwko Polsce, skarga nr 38564/97; z 5.10.2004 r., w sprawie Lizut-Skwarek przeciwko Polsce, skarga nr 71625/01; z 30.5.2006 r., w sprawie Cieślak przeciwko Polsce, skarga nr 12386/03, które dotyczyły postępowań działowych prowadzonych odpowiednio przez ponad 5, 8, 8 i 11 lat oraz orzeczenia SN z 21.10.1998 r., II CKU 56/98, Legalis i z 18.1.2005 r., III SPP 113/04, OSNP Nr 9/2005, poz. 134, które odnosiły się do postępowań trwających ponad 12 lat.
5 Por. np. okoliczności sprawy przedstawione w postanowieniu SN z 18.2.2005 r., III SPP 19/05, OSNP Nr 17/2005, poz. 277.
6 Problematyka przewlekłości postępowania cywilnego była wielokrotnie podejmowana w piśmiennictwie; por. np.: I. Rosenblüth, Ekonomja procesowa, PS Nr 3/1929, s. 33 i n.; R. Moszyński, O przyśpieszenie i ułatwienie rozpoznawania spraw cywilnych, Gł. Sąd. Nr 2/1935, s. 95–97 i n.; B. Stelmachowski, Zagadnienie przyśpieszenia postępowania w polskiej i niemieckiej procedurze cywilnej,PPC Nr 24/1936, s. 738 i n.; S. Gołąb, Skupienie i przyśpieszenie w procesie cywilnym, Gł. Pr. Nr 5–6/1937, s. 225 i n.; S. Godlewski, Zagadnienie przyśpieszenia postępowania w sprawach cywilnych, Gł. Sąd. Nr 3/1938, s. 199 i n.; J. Kopera, O usprawnienie rozprawy w sprawach cywilnych, NP Nr 12/1955, s. 78 i n.; W. Ossowski, O przyspieszenie postępowania w sprawach cywilnych, NP Nr 2/1960, s. 206 i n; J. Krajewski, Środki zmierzające do doskonalenia poziomu i sprawności postępowania cywilnego oraz ograniczenia społecznych kosztów wymiaru sprawiedliwości, PWS Nr 3/1973, s. 3 i n.; W. Siedlecki, O usprawnienie i zwiększenie efektywności sądowego postępowania cywilnego,NP Nr 4/1979, s. 11 i n.; tenże, O przewlekłości sądowego postępowania cywilnego, NP Nr 2/1987, s. 3 i n.; K. Piasecki, Przewlekłość sądowego postępowania w sprawach cywilnych – przyczyny i środki zaradcze, NP Nr 4/1989, s. 29 i n.; E. Warzocha, Problematyka sprawności postępowania rozpoznawczego w sprawach cywilnych [w:] Wokół problematyki cywilnoprocesowej. Studium teoretycznoprawne, Katowice 2001, s. 276 i n.; S. Rożek, Sprawność postępowania cywilnego – uwagi praktyczne i postulaty de lege ferenda, MoP Nr 21/2006, s. 1144 i n.
7 Uwaga ta nie dotyczy oczywiście spraw o podział majątku wspólnego, w których na ogół uczestniczą jedynie małżonkowie albo byli małżonkowie.
8 Por. art. 31 § 2 pkt 3 KRO.
9 Zob. Projekt Kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisów wprowadzających, Warszawa 1964, s. 226.
10 Na negatywny wpływ zasady kompleksowości na szybkość postępowania zwracał uwagę już M. Sychowicz, Postępowanie o zniesienie współwłasności, Warszawa 1976, s. 80–81.
11 Por. uchwałę SN z 21.6.1968 r., III CZP 58/68, OSNCP Nr 5/1969, poz. 88.
12 Na poziomie ogólnym o tej przyczynie przewlekłości postępowania por. K. Piasecki, op. cit., s. 34.
13 Np. gdy zniesienie współwłasności zabudowanej nieruchomości ma polegać na ustanowieniu w budynku odrębnej własności lokali i przyznaniu jej uczestnikom.
14 Por. S. Madaj, Postępowanie nieprocesowe w sprawach małżeńskich, Warszawa 1978, s. 141; postanowienia SN: z 8.6.1983 r., III CRN 111/83, Legalis i z 23.11.2000 r., III CKN 412/00, Legalis.
15 Por. M. Sychowicz, Postępowanie o zniesienie…, op. cit., s. 97.
16 M. Uliasz, Kontradyktoryjne czy inkwizycyjne postępowanie w sprawach o podział majątku wspólnego?, PS Nr 6/2010, s. 55–59.
17 Por. T. Misiuk, op. cit., s. 45–50; A. Zieliński, Postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, Warszawa 1992, s. 41 i 44; E. Skowrońska-Bocian, op. cit., s. 202–203; J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga. Postępowanie zabezpieczające. T. 3, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2009, s. 163; A. Stempniak, Postępowanie o dział spadku, Warszawa 2010, s. 192 i n.; postanowienia SN: z 11.3.1985 r., III CRN 52/85, Legalis i z 18.2.1993 r., I CRN 8/93, Legalis.
18 Sporne jest jedynie, czy dokonując ustaleń w tym zakresie sąd powinien poprzestać na twierdzeniach uczestników i materiale zebranym w sprawie (postanowienie SN z 18.1.1968 r., III CR 97/67, OSNCP Nr 10/1968, poz. 169), czy też ma obowiązek przeprowadzać w tym celu dochodzenia z urzędu (T. Misiuk, op. cit., s. 47; S. Madaj, op. cit., s. 121–122; J. St. Piątowski [w:] System prawa rodzinnego i opiekuńczego, pod red. J. St. Piątowskiego, Ossolineum 1985, s. 498; M. Sychowicz [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2009, s. 294).
19 III CZP 148/07, OSNC Nr 2/2009, poz. 23.
20 Por. K. Piasecki, op. cit., s. 32–33.
21 Sformułowaniem tym posłużył się K. Piasecki, op. cit., s. 34.
22 Por. zamiast wielu A. Stempniak, op. cit., s. 180 i n. Pewne podstawy do wniosków w tej mierze, aczkolwiek uzyskanych wyłącznie metodą rozumowania a contrario, daje obecnie art. 513 § 3 KRO; por. o tym: T. Smyczyński [w:] System Prawa Prywatnego. T. 11. Prawo rodzinne i opiekuńcze, pod red. T. Smyczyńskiego, Warszawa 2009, s. 520.
23 Zob. orzeczenia powołane przez J. Gudowskiego [w:] op. cit., s. 167–168.
24 Por. zamiast wielu A. Dyoniak, Ustawowy ustrój majątkowy małżeński, Ossolineum 1985, s. 130 i n.
25 Postanowienie SN z 15.11.1968 r., III CRN 257/68, OSPiKA Nr 1/1970, poz. 5 z aprobującą w tym zakresie glosą J.St. Piątowskiego.
[/hidepost]