Ustalenie wartości przedmiotów majątkowych w postępowaniach działowych

³³ J. Pietrzykowski, Postępowanie nieprocesowe w sprawach o charakterze majątkowym (art. 606–694), Katowice 1965/66; tenże [w:] Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 3, pod red. J. Jodłowskiego i K. Piaseckiego, Warszawa 1989, s. 972, 1035; tenże [w:] Kodeks postępowania cywilnego. T. II. Komentarz,  pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006, s. 360, 478; J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny. T. 3. Komentarz, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, Warszawa 1972, s. 1969; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe, Warszawa 1973, s. 211, 278; J. Krajewski, Postępowanie nieprocesowe, Toruń 1973, s. 41; M. Sychowicz, Problematyka art. 618 KPC. Cz. I, NP Nr 1/1972, s. 45; tenże, Postępowanie o zniesienie współwłasności, Warszawa 1976, s. 24–25; S. Madaj, Postępowanie nieprocesowe w sprawach małżeńskich, Warszawa 1978, s. 129; S. Wójcik [w:] System prawa cywilnego. T. IV. Prawo spadkowe, pod red. J.St. Piątowskiego, Ossolineum 1986, s. 491; K. Korzan, Postępowanie nieprocesowe, Warszawa 1987, s. 237; A. Zieliński, Postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, Warszawa 1992, s. 21–22; T. Grzybkowski, Problematyka prawna sporów i roszczeń rozpoznawanych w postępowaniu o zniesienie współwłasności nieruchomości (problematyka prawna art. 618 KPC), PS Nr 5/2002, s. 19–20; M. Fras, Dział spadku. Uwagi de lege lata i de lege ferenda, Rej. Nr 2/2006, s. 21; M. Pazdan [w:] Kodeks cywilny. T. II. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2006, s. 1092; J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga. Postępowanie zabezpieczające. T. 3, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 2006, s. 340; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 208–209; tenże, Sądowy podział majątku wspólnego małżonków [w:] Rozwód i separacja. Sądowe Komentarze Tematyczne, pod red. J. Ignaczewskiego, Warszawa 2010, s. 684; J. Kremis [w:] op. cit., s. 750. Odmienne stanowisko reprezentują: B. Dobrzański i E. Skowrońska-Bocian. Zdaniem B. Dobrzańskiego, art. 210 KC dotyczy tylko zniesienia współwłasności, a przepisy prawa materialnego nie przewidują wyłączenia w drodze czynności prawnej uprawnienia do żądania działu spadku (tenże [w:] Kodeks postępowania cywilnego. T. 1. Komentarz, pod red. Z. Resicha i W. Siedleckiego, Warszawa 1975, s. 994). Według E. Skowrońskiej-Bocian, uprawnienie do żądania działu spadku nie może być wyłączone przez czynność prawną na podstawie art. 210 KC, gdyż majątkiem spadkowym są objęte nie tylko prawa do rzeczy, ale także uprawnienia o charakterze względnym (taż, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Warszawa 2005, s. 234). Ten sam pogląd wyraża także J. Biernat, Umowa o dział spadku, Warszawa 2007, s. 41. Niezasadne jednak byłoby w tym względzie, jak czynią to B. Dobrzański, E. Skowrońska-Bocian i J. Biernat, różnicowanie wspólności i przyjmowanie, że czasowe wyłączenie uprawnienia do żądania zniesienia wspólności ogranicza się tylko do zniesienia współwłasności. Wolą samego ustawodawcy przyjęto przecież współwłasność i zniesienie współwłasności jako modele wspólności i postępowania działowego, do których odwołują się wspólność majątku spadkowego i wspólność majątkowa małżeńska oraz postępowanie o dział spadku i postępowanie o podział majątku wspólnego.
³⁴ Por. uchwałę SN z 27.9.1974 r., zob. przyp. 23.
³⁵ Postanowienie SN z 20.1.1974 r., III CRN 384/73, Legalis; postanowienie SN z 26.9.2007 r., zob. przyp. 23.
³⁶ L. Stecki, Podział majątku wspólnego, NP Nr 10/1967, s. 1295; J.St. Piątowski [w:] System prawa rodzinnego i opiekuńczego, pod red. J.St. Piątowskiego, Ossolineum 1985, s. 495; J. Pietrzykowski [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, pod red. J. Pietrzykowskiego, Warszawa 1990, s. 251; tenże [w:] Kodeks postępowania…, T. II, pod red. K. Piaseckiego, op. cit., s. 171–172; A. Zieliński, op. cit., s. 48–49; A. Karnicka-Kawczyńska, J. Kawczyński, Podział majątku dorobkowego małżonków, MoP Nr 7/2000, s. 430; M. Sychowicz [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, pod red. K. Piaseckiego, Warszawa 2006, s. 259; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 180–181; J. Kremis [w:] op. cit., s. 745; E. Skowrońska-Bocian, Rozliczenia majątkowe małżonków w stosunkach wzajemnych i wobec osób trzecich, Warszawa 2010, s. 224.
³⁷ R. Moszyński, op. cit., s. 59; J. Policzkiewicz [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283–284.
³⁸ Postanowienie SN z 20.1.1974 r., zob. przyp. 35.
³⁹ Postępowanie SN z 26.9.2007 r., zob. przyp. 23.
⁴⁰ 1 CR 547/58, OSN Nr II/1959, poz. 59.
⁴¹ Zob. też krytyczną glosę S. Szera do tego orzeczenia, OSPiKA Nr 1/1960, poz. 2.
⁴² Orzeczenie SN z 18.8.1959 r., zob. przyp. 40.
⁴³ Uchwała SN z 19.5.1989 r., III CZP 52/89, OSNCP Nr 4–5/1990, poz. 60.
⁴⁴ Tak SN w uzasadnieniu uchwały z 19.5.1989 r., zob. przyp. 43.
⁴⁵ Zob. szerzej E. Kitłowski, Surogacja rzeczowa w prawie cywilnym, Warszawa 1969, s. 12 i n.; M. Kłos, Wspólność majątku spadkowego, Warszawa 2004, s. 72 i n.
⁴⁶ Por. np. postanowienie SN z 15.4.1997 r., I CKU 30/97, OSNC Nr 10/1997, poz. 149. W orzeczeniu tym przyjęto, że spadek nie obejmuje narosłych od chwili otwarcia spadku odsetek od wierzytelności z rachunków bankowych spadkodawcy. Stanowisko to zostało poddane trafnej krytyce przez M. Kłosa w glosie do tego orzeczenia (PS Nr 9/1998, s. 106 i n.).
⁴⁷ J.St. Piątowski [w:] System prawa rodzinnego…, pod red. J.St. Piątowskiego, s. 495; J. Pietrzykowski [w:] Kodeks rodzinny…, pod red. J. Pietrzykowskiego, op. cit., s. 251; tenże [w:] Kodeks postępowania…, T. II, pod red. K. Piaseckiego, op. cit., s. 171–172; A. Karnicka-Kawczyńska, J. Kawczyński, op. cit., s. 430; M. Sychowicz [w:] Kodeks rodzinny…, pod red. K. Piaseckiego, op. cit., s. 254–255; A. Doliwa, Prawo spadkowe, Warszawa 2007, s. 175; M. Uliasz, Kodeks postępowania cywilnego. T. II. Komentarz, Warszawa 2007, s. 237, 345; J. Kremis [w:] op. cit., s. 744–745; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 182; E. Skowrońska-Bocian, Rozliczenia…, op. cit., s. 223–224 i jak się wydaje J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 141, 337 oraz T. Demendecki [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz, pod red. A. Jakubeckiego, Kraków 2005, s. 919, 983.
⁴⁸ III CZP 58/74, zob. przyp. 23.
⁴⁹ III CZP 9/08, zob. przyp. 23.