Ustalenie wartości przedmiotów majątkowych w postępowaniach działowych
dr Andrzej Stempniak
(inne teksty tego autora)
[hidepost=1]
50 J. Gwiazdomorski, Prawo…, op. cit., s. 207; A. Zieliński, op. cit., s. 44; tenże [w:] A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. A. Zielińskiego, Warszawa 2008, s. 1100; E. Niezbecka, Kodeks cywilny. T. IV. Spadki. Komentarz, pod red. A. Kidyby, Warszawa 2008, s. 275; J.St. Piątowski, Prawo spadkowe. Zarys wykładu, Warszawa 2003, s. 204; E. Skowrońska-Bocian, Komentarz…, op. cit., s. 235. Dwoje ostatnich autorów co do majątku wspólnego małżonków wypowiedziało odmienne zdanie (zob. przyp. 47).
51 R. Moszyński, op. cit., s. 58; J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny…, T. 3, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, op. cit., s. 1970; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283. Stanowisko to wyraża również uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z 15.12.1969 r., zob. przyp. 23.
52 Zapatrywanie to podziela A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 196.
53 Zob. orzeczenia SN wskazane w przyp. 23.
54 Tak SN w uchwale z 5.5.1978 r., zob. przyp. 23. Zob. także glosę A. Kunickiego do tego orzeczenia, NP Nr 11/1979, s. 145 i n.
55 Uchwała SN (7) z 19.2.1977 r., III CZP 64/76, OSNCP Nr 8/1977, poz. 123.
56 R. Moszyński, op. cit., s. 58.
57 W literaturze na oznaczenie tych roszczeń używa się następujących określeń: uboczne, dodatkowe, rozliczeniowe (zob. A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 227–228). W dalszej części opracowania określenia te będą używane zamiennie.
58 Por. wyrok SN z 14.7.1972 r., III CRN 607/71, OSNCP Nr 4/1973, poz. 64; uchwałę SN z 19.12.1973 r., III CZP 78/73, OSNCP Nr 10/1974, poz. 165; uchwałę SN z 4.7.1980 r., III CZP 42/80, OSNCP Nr 12/1980, poz. 232 z glosą S. Bryera, NP Nr 3–4/1982, s. 199 i n.; uchwałę SN z 23.3.1994 r., III CZP 6/94, OSNC Nr 11/1994, poz. 205.
59 Uchwała SN z 22.3.1991 r., III CZP 17/91, OSNC Nr 10–12/1991, poz. 119 zaaprobowana przez J. Gudowskiego, PS Nr 4/1993, s. 80. Przyjęta w tym orzeczeniu konstrukcja związana była z uchyleniem przez sąd II instancji do ponownego rozpoznania postanowienia działowego w części dotyczącej roszczeń rozliczeniowych.
60 Por. uchwałę SN z 5.5.1978 r., zob. przyp. 23.
61 J. Pietrzykowski [w:] Kodeks rodzinny…, pod red. J. Pietrzykowskiego, op. cit., s. 254; tenże [w:] Kodeks postępowania…, T. II, pod red. K. Piaseckiego, op. cit., s. 280; J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 146; M. Sychowicz [w:] Kodeks rodzinny…, pod red. K. Piaseckiego, s. 256; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 201; E. Skowrońska-Bocian, Rozliczenia…, op. cit., s. 223–224; G. Jędrejek, Postępowanie o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi nieruchomość obciążona hipoteką, MoP Nr 9/2010, s. 532 i n.; postanowienie SN z 6.7.1970 r., III CRN 156/70, OSNCP Nr 4/1971, poz. 71; postanowienie SN z 30.12.1971 r., III CRN 396/71, OSNCP Nr 7–8/1972, poz. 134; uchwała SN z 19.12.1978 r., III CZP 80/78, OSNCP Nr 9/1979, poz. 162; postanowienie SN z 5.10.2000 r., II CKN 611/99, MoP Nr 2/2001, s. 93; wyrok SN z 2.4.2003 r., III RN 52/02, OSP Nr 3/2005, poz. 32 z glosą K. Łozy tamże; postanowienie SN z 29.9.2004 r., II CK 538/03, Legalis; uchwała SN z 25.6.2008 r., III CZP 58/08, OSNC Nr 7–8/2009, poz. 99; postanowienie SN z 21.1.2010 r., I CSK 205/09, Legalis.
62 Postanowienie SN z 6.12.1966 r., III CR 314/66, OSNCP Nr 5/1967, poz. 96. Pomimo zmian stanu prawnego, stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu zachowuje nadal aktualność.
63 J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny…, T. 3, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, op. cit., s. 1970; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283.
64 Uchwała SN z 19.12.1973 r., III CZP 65/73, OSNCP Nr 10/1974, poz. 164.
65 Tak SN w uzasadnieniu uchwały z 19.12.1973 r., zob. przyp. 64.
66 R. Moszyński, op. cit., s. 59; J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny…, T. 3, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, op. cit., s. 1970; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283; L. Stecki [w:] Kodeks cywilny z komentarzem. T. II, pod red. J. Winiarza, Warszawa 1989, s. 895; J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 339; E. Skowrońska-Bocian, Komentarz…, op. cit., s. 235; taż, Rozliczenia…, op. cit., s. 224; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 197; M. Uliasz, op. cit., s. 345.
67 R. Moszyński, op. cit., s. 59.
68 T. jedn.: Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.
69 Wyrok SN z 7.10.2005 r., IV CK 106/05, OSNC Nr 7–8/2006, poz. 128.
70 T. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej jako: GospNierU. Zgodnie z art. 156 ust. 3 GospNierU, operat szacunkowy (sporządzona na piśmie przez rzeczoznawcę majątkowego opinia o wartości nieruchomości) może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od chwili jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, przewidzianych w art. 154 GospNierU. Po upływie tego okresu, operat szacunkowy, stosownie do art. 156 ust. 4 GospNierU, może być wykorzystany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli przez rzeczoznawcę, który go sporządził.
71 Postanowienie SN z 20.5.2010 r., V CSK 13/10, OSNC Nr 1/2011, poz. 9.
72 Zob. J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 144 i n., gdzie zamieszczono wykaz orzeczeń SN.
73 Zob. bliżej H. Ciepła, Podział majątku dorobkowego, w którego skład wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego bądź ekspektatywa uzyskania takiego prawa w świetle orzecznictwa SN, PS Nr 7–8/1992, s. 31 i n.; A. Karnicka-Kawczyńska, J. Kawczyński, op. cit., s. 424 i n.
74 Postanowienie SN z 19.4.1996 r., I CRN 55/96, OSNC Nr 9/1996, poz. 123; uchwała SN z 24.5.2002 r., III CZP 28/02, OSNC Nr 12/2002, poz. 150; uchwała SN z 9.5.2008 r., III CZP 33/08, OSNC Nr 6/2009, poz. 86.
51 R. Moszyński, op. cit., s. 58; J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny…, T. 3, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, op. cit., s. 1970; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283. Stanowisko to wyraża również uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z 15.12.1969 r., zob. przyp. 23.
52 Zapatrywanie to podziela A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 196.
53 Zob. orzeczenia SN wskazane w przyp. 23.
54 Tak SN w uchwale z 5.5.1978 r., zob. przyp. 23. Zob. także glosę A. Kunickiego do tego orzeczenia, NP Nr 11/1979, s. 145 i n.
55 Uchwała SN (7) z 19.2.1977 r., III CZP 64/76, OSNCP Nr 8/1977, poz. 123.
56 R. Moszyński, op. cit., s. 58.
57 W literaturze na oznaczenie tych roszczeń używa się następujących określeń: uboczne, dodatkowe, rozliczeniowe (zob. A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 227–228). W dalszej części opracowania określenia te będą używane zamiennie.
58 Por. wyrok SN z 14.7.1972 r., III CRN 607/71, OSNCP Nr 4/1973, poz. 64; uchwałę SN z 19.12.1973 r., III CZP 78/73, OSNCP Nr 10/1974, poz. 165; uchwałę SN z 4.7.1980 r., III CZP 42/80, OSNCP Nr 12/1980, poz. 232 z glosą S. Bryera, NP Nr 3–4/1982, s. 199 i n.; uchwałę SN z 23.3.1994 r., III CZP 6/94, OSNC Nr 11/1994, poz. 205.
59 Uchwała SN z 22.3.1991 r., III CZP 17/91, OSNC Nr 10–12/1991, poz. 119 zaaprobowana przez J. Gudowskiego, PS Nr 4/1993, s. 80. Przyjęta w tym orzeczeniu konstrukcja związana była z uchyleniem przez sąd II instancji do ponownego rozpoznania postanowienia działowego w części dotyczącej roszczeń rozliczeniowych.
60 Por. uchwałę SN z 5.5.1978 r., zob. przyp. 23.
61 J. Pietrzykowski [w:] Kodeks rodzinny…, pod red. J. Pietrzykowskiego, op. cit., s. 254; tenże [w:] Kodeks postępowania…, T. II, pod red. K. Piaseckiego, op. cit., s. 280; J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 146; M. Sychowicz [w:] Kodeks rodzinny…, pod red. K. Piaseckiego, s. 256; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 201; E. Skowrońska-Bocian, Rozliczenia…, op. cit., s. 223–224; G. Jędrejek, Postępowanie o podział majątku wspólnego, w skład którego wchodzi nieruchomość obciążona hipoteką, MoP Nr 9/2010, s. 532 i n.; postanowienie SN z 6.7.1970 r., III CRN 156/70, OSNCP Nr 4/1971, poz. 71; postanowienie SN z 30.12.1971 r., III CRN 396/71, OSNCP Nr 7–8/1972, poz. 134; uchwała SN z 19.12.1978 r., III CZP 80/78, OSNCP Nr 9/1979, poz. 162; postanowienie SN z 5.10.2000 r., II CKN 611/99, MoP Nr 2/2001, s. 93; wyrok SN z 2.4.2003 r., III RN 52/02, OSP Nr 3/2005, poz. 32 z glosą K. Łozy tamże; postanowienie SN z 29.9.2004 r., II CK 538/03, Legalis; uchwała SN z 25.6.2008 r., III CZP 58/08, OSNC Nr 7–8/2009, poz. 99; postanowienie SN z 21.1.2010 r., I CSK 205/09, Legalis.
62 Postanowienie SN z 6.12.1966 r., III CR 314/66, OSNCP Nr 5/1967, poz. 96. Pomimo zmian stanu prawnego, stanowisko wyrażone w tym orzeczeniu zachowuje nadal aktualność.
63 J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny…, T. 3, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, op. cit., s. 1970; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283.
64 Uchwała SN z 19.12.1973 r., III CZP 65/73, OSNCP Nr 10/1974, poz. 164.
65 Tak SN w uzasadnieniu uchwały z 19.12.1973 r., zob. przyp. 64.
66 R. Moszyński, op. cit., s. 59; J. Policzkiewicz [w:] Kodeks cywilny…, T. 3, pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i J.I. Bielskiego, op. cit., s. 1970; tenże [w:] J. Policzkiewicz, W. Siedlecki, E. Wengerek, Postępowanie nieprocesowe…, op. cit., s. 283; L. Stecki [w:] Kodeks cywilny z komentarzem. T. II, pod red. J. Winiarza, Warszawa 1989, s. 895; J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 339; E. Skowrońska-Bocian, Komentarz…, op. cit., s. 235; taż, Rozliczenia…, op. cit., s. 224; A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 197; M. Uliasz, op. cit., s. 345.
67 R. Moszyński, op. cit., s. 59.
68 T. jedn.: Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.
69 Wyrok SN z 7.10.2005 r., IV CK 106/05, OSNC Nr 7–8/2006, poz. 128.
70 T. jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej jako: GospNierU. Zgodnie z art. 156 ust. 3 GospNierU, operat szacunkowy (sporządzona na piśmie przez rzeczoznawcę majątkowego opinia o wartości nieruchomości) może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od chwili jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, przewidzianych w art. 154 GospNierU. Po upływie tego okresu, operat szacunkowy, stosownie do art. 156 ust. 4 GospNierU, może być wykorzystany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli przez rzeczoznawcę, który go sporządził.
71 Postanowienie SN z 20.5.2010 r., V CSK 13/10, OSNC Nr 1/2011, poz. 9.
72 Zob. J. Gudowski [w:] Kodeks…, pod red. T. Erecińskiego, op. cit., s. 144 i n., gdzie zamieszczono wykaz orzeczeń SN.
73 Zob. bliżej H. Ciepła, Podział majątku dorobkowego, w którego skład wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego bądź ekspektatywa uzyskania takiego prawa w świetle orzecznictwa SN, PS Nr 7–8/1992, s. 31 i n.; A. Karnicka-Kawczyńska, J. Kawczyński, op. cit., s. 424 i n.
74 Postanowienie SN z 19.4.1996 r., I CRN 55/96, OSNC Nr 9/1996, poz. 123; uchwała SN z 24.5.2002 r., III CZP 28/02, OSNC Nr 12/2002, poz. 150; uchwała SN z 9.5.2008 r., III CZP 33/08, OSNC Nr 6/2009, poz. 86.
[/hidepost]