Ustalenie wartości przedmiotów majątkowych w postępowaniach działowych
[hidepost=1]
Andrzej Stempniak – autor jest sędzią sądu okręgowego w Sądzie Rejonowym w Turku.
1 Dalej przytaczane jako postępowanie o podział majątku wspólnego.
2 Zob. bliżej klasyfikację instytucji wspólnych dla trzech postępowań działowych przedstawioną przez T. Misiuk, Problemy integracyjne postępowania działowego, Pal. Nr 7–8/1973, s. 28.
3 K. Piasecki, Przewlekłość sądowego postępowania w sprawach cywilnych – przyczyny i środki zaradcze, NP Nr 4/1989, s. 32–33.
4 P. Brodniewicz, M. Walasik, Usprawnienie postępowań w sprawach działowych, Kwartalnik SSP „Iustitia” Nr 2/2010, s. 56.
5 Ze względu na lakoniczne ujęcie problematyki wspólności majątkowej małżeńskiej i podziału majątku wspólnego małżonków przepisy normujące ten obszar zagadnień nie zawierają unormowań dotyczących ustalania wartości praw majątkowych, lecz zasadnie odwołują się do przepisów o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku (art. 46 KRO i art. 567 § 3 KPC).
6 S. Wójcik, Nowe regulacje – nowe problemy i wątpliwości, Rej. Nr 8/1999, s. 168–170.
7 Dz.U. Nr 55, poz. 321.
8 Dz.U. Nr 55, poz. 318.
9 Dz.U. Nr 63, poz. 346 ze zm.; dalej jako: PostSpad.
10 Dz.U. Nr 34, poz. 310 ze zm.; dalej jako: PostRodz.
11 Należy zauważyć, że problematyce postępowania o dział spadku (a więc i postępowania o podział majątku wspólnego) były poświęcone 24 artykuły. Ówczesny prawodawca doskonale zdawał sobie sprawę, że regulacje dotyczące podziału mas majątkowych, z uwagi na ich złożoność, wymagają odrębnych i rozbudowanych przepisów.
12 Dz.U. Nr 63, poz. 345 ze zm.; dalej jako: PostRzecz. Postępowanie dotyczące zniesienia współwłasności rzeczy obejmowało 20 artykułów.
13 J. Gwiazdomorski, Zarys prawa spadkowego, Warszawa 1961, s. 136.
14 Dz.U. Nr 60, poz. 328 ze zm.; dalej jako: PrSpad.
15 Zgodnie z art. 151 PostSpad, sąd w postępowaniu o dział spadku rozstrzygał również o zachowkach.
16 Orzeczenie SN z 28.5.1949 r., WaC 43/49, OSN Nr 1/1950, poz. 13; orzeczenie SN z 16.5.1950 r., C 72/50, OSN Nr 1/1951, poz. 12.
17 R. Moszyński [w:] R. Moszyński, J. Policzkiewicz, Działy spadkowe, Warszawa 1961, s. 56–60.
18 Ibidem, s. 56–60.
19 Ibidem, s. 56–60.
20 Pod pojęciem wspólności należy rozumieć także stosunek współwłasności.
21 Pod pojęciem działu należy rozumieć zniesienie współwłasności, dział spadku i podział majątku wspólnego małżonków.
22 Odmienne stanowisko prezentuje J. Gwiazdomorski, Prawo spadkowe w zarysie, Warszawa 1985, s. 209. Zdaniem tego autora, za miarodajną dla ustalenia wartości i cen w postępowaniu działowym powinna uchodzić chwila otwarcia spadku.
23 Uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej SN z 15.12.1969 r., III CZP 12/69, OSNCP Nr 3/1970, poz. 39; uchwała SN z 27.9.1974 r., III CZP 58/74, OSNCP Nr 6/1975, poz. 90; uchwała SN z 6.6.1975 r., III CZP 41/75, OSNCP Nr 4/1976, poz. 73; uchwała SN z 5.5.1978 r., III CZP 26/78, OSNCP Nr 1/1979, poz. 3; postanowienie SN z 27.8.1979 r., III CRN 137/79, OSNCP Nr 2/1980, poz. 33; uchwała SN z 6.12.1982 r., III CZP 51/82, OSPiKA Nr 12/1983, poz. 256; uchwała SN (7) z 22.9.1983 r., III CZP 23/83, OSNCP Nr 4/1984, poz. 44; uchwała SN z 25.10.1983 r., III CZP 50/83, OSNCP Nr 5/1984, poz. 72; uchwała SN (7) z 26.3.1985 r., III CZP 75/84, OSNCP Nr 10/1985, poz. 147; postanowienie SN z 26.10.1985 r., I CZ 42/85, OSNCP Nr 3/1986, poz. 28; uchwała SN z 21.10.1986 r., III CZP 70/86, OSNCP Nr 11/1987, poz. 169; postanowienie SN z 26.10.1987 r., III CRN 343/87, OSNCP Nr 1/1990, poz. 14; uchwała SN z 9.12.1989 r., III CZP 96/88, OSNCP Nr 12/1989, poz. 205; uchwała SN z 15.11.1991 r., III CZP 118/91, Biul. SN Nr 11/1991, s. 11; uchwała SN z 26.3.1993 r., III CZP 93/93, OSNCP Nr 1/1994, poz. 18; uchwała SN z 26.3.1993 r., III CZP 154/92, OSNCP Nr 7–8/1993, poz. 137; postanowienie SN z 27.2.2002 r., III CKN 4449/00, OSNC Nr 2/2003, poz. 27; postanowienie SN z 17.3.2004 r., II CK 87/03, Legalis; postanowienie SN z 26.9.2007 r., IV CSK 139/07, Legalis; postanowienie SN z 6.2.2008 r., II CSK 419/07, niepubl.; uchwała SN z 13.3.2008 r., III CZP 9/08, OSNC Nr 4/2009, poz. 54; uchwała SN z 17.11.2009 r., III CZP 81/09, OSNC Nr 5/2010, poz. 68.
24 Uzasadnienie uchwały SN z 6.12.1982 r., zob. przyp. 23. Zob. też glosę W. Siedleckiego zamieszczoną tamże.
25 Postanowienie SN z 17.3.2004 r., zob. przyp. 23.
26 Uchwała SN (7) z 26.3.1985 r., zob. przyp. 23; uchwała SN z 14.12.1985 r., III CZP 43/85, OSNPG Nr 2/1986, poz. 6; wyrok SN z 14.3.2008 r., IV CSK 509/07, MoP Nr 9/2009, s. 510. Wcześniej SN prezentował odmienne stanowisko twierdząc, że przy obliczaniu zachowku wartość spadku ustala się według cen z chwili jego otwarcia (uchwała SN z 18.10.1974 r., III CZP 55/74, OSNCP Nr 12/1975, poz. 163; uchwała SN z 8.2.1984 r., III CZP 1/84, OSPiKA Nr 4/1985, poz. 75 z krytyczną glosą B. Kordasiewicza tamże). Co do ustalenia stanu i wartości spadku na potrzeby obliczenia zachowku zob. szerzej P. Księżak, Zachowek w polskim prawie spadkowym, Warszawa 2010, s. 235 i n. i cyt. tam literaturę oraz orzecznictwo.
27 Postanowienie SN z 27.8.1979 r., zob. przyp. 23; postanowienie SN z 16.3.1994 r., II CRN 31/94, „Wokanda” Nr 9/1994, s. 9; postanowienie SN z 6.2.2008 r., zob. przyp. 23.
28 Zob. A. Stempniak, Postępowanie o dział spadku, Warszawa 2010, s. 198–200 i cyt. tam literaturę i orzecznictwo.
29 Zob. A. Stempniak, Postępowanie…, op. cit., s. 188–190 i wskazaną tam literaturę i judykaturę.
30 Ibidem, s. 190. Tezę tę aprobuje także J. Kremis [w:] System Prawa Prywatnego. T. 10. Prawo spadkowe, pod red. B. Kordasiewicza, Warszawa 2009, s. 748.
31 Postanowienie SN z 29.4.1966 r., III CR 365/65, Legalis; postanowienie SN z 10.12.1969 r., III CRN 432/69, Biul. SN Nr 6/1970, poz. 108.
32 R. Moszyński, op. cit., s. 57.
[/hidepost]