Wszczęcie postępowania przeciwko osobie jako moment przerwania biegu terminu przedawnienia karalności
[hidepost=1]
2) Wyjątki
Powyższe reguły mają pewne wyjątki. W odniesieniu do przestępstw publicznoskargowych wyjątek polega na tym, że do przerwania biegu terminu przedawnienia w rozumieniu art. 102 KK dojdzie również dopiero z chwilą wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, tj. wniesienia do sądu aktu oskarżenia. Wyjątek ten związany jest z instytucją skargi subsydiarnej. Złożenie w sądzie przez pokrzywdzonego subsydiarnego aktu oskarżenia w przypadku, gdy prokurator powtórnie odmówił wszczęcia śledztwa lub dochodzenia, albo powtórnie umorzył w fazie in rem śledztwo lub dochodzenie, będzie równoznaczne z wszczęciem w stosunku do oznaczonej osoby postępowania karnego. Wskazana przez pokrzywdzonego w subsydiarnym akcie oskarżenia osoba, zgodnie z art. 71 § 2 KK uzyska status osoby oskarżonej. W powyższej sytuacji, pomimo tego, że postępowanie toczyło się w stadium przygotowawczym, to na tym właśnie etapie procesu, z uwagi na odmowę wszczęcia śledztwa lub dochodzenia, lub też umorzenie postępowania w sprawie, nie dojdzie do skonkretyzowania biernej strony postępowania, tj. podejrzanego. Wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie nastąpi dopiero wówczas, gdy pokrzywdzony, po wyczerpaniu uprawnień procesowych, złoży w sądzie subsydiarny akt oskarżenia przeciwko osobie, która w jego ocenie popełniła przestępstwo.
Z kolei w odniesieniu do przestępstw prywatnoskargowych wyjątek od wspomnianej wyżej reguły związany będzie z instytucją prokuratorskiej ingerencji w ściganie tego rodzaju przestępstw. Jak wyżej wskazano, w postępowaniach toczących się w trybie prywatnoskargowym zasadą jest, że są one wszczynane z chwilą wniesienia do sądu prywatnego aktu oskarżenia. Możliwa jest jednak i taka sytuacja, w której w sprawie o przestępstwo prywatnoskargowe, przerwanie biegu terminu przedawnienia karalności nastąpi w ramach instytucji przedstawienia zarzutów. Będzie tak właśnie wtedy, gdy prokurator na podstawie art. 60 § 1 KPK, mając na uwadze interes społeczny, poprzez wszczęcie postępowania przygotowawczego, dokona ingerencji w ściganie sprawcy takiego przestępstwa4. Jeżeli w toku prowadzonego dochodzenia dojdzie do przedstawienia domniemanemu sprawcy zarzutów, nastąpi skutek, o którym stanowi art. 102 KK. W takich przypadkach późniejsze wniesienie do sądu aktu oskarżenia, będzie skutkowało wszczęciem przeciwko tej osobie postępowania jurysdykcyjnego, ale nie będzie to równoznaczne ze „wszczęciem postępowania”, z którym art. 102 KK wiąże skutek przerwania biegu terminu przedawnienia karalności.
Potrzeba i skutki precyzyjnego określenia chwili, z którą dochodzi do wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobie
Z punktu widzenia przerwania biegu terminu przedawnienia, istotne jest precyzyjne wskazane chwili, kiedy dochodzi do wszczęcia postępowania karnego przeciwko osobie. Powinno to nastąpić ze wskazaniem konkretnego dnia, albowiem dopiero wówczas będzie można mieć pewność, czy nastąpiło to jeszcze w podstawowych okresach przedawnienia karalności, o których stanowi art. 101 KK, czy też już po ich upływie. Dokładne określenie tej chwili decydować będzie zatem o prawnych możliwościach prowadzenia wobec sprawcy postępowania karnego w okresie przekraczającym podstawowe okresy przedawnienia z art. 101 KK. Jeżeli bowiem we wskazanych tam terminach nie uda się organom ścigania wszcząć postępowania w sposób wskazany w art. 102 KK, karalność czynu ulegnie przedawnieniu, co z procesowego punktu widzenia stanowić będzie przeszkodę dla jego prowadzenia. Pomimo, jak się wydaje, dość czytelnych regulacji odnoszących się do tej materii, w praktyce mogą pojawić się pewne wątpliwości w tym zakresie. Konieczna zatem będzie szczegółowa analiza tej kwestii. W większości rozważania będą jednak prowadzone w odniesieniu do przerwania biegu przedawnienia w stadium postępowania przygotowawczego, albowiem wydaje się, że tu pojawia się najwięcej kontrowersji.
[/hidepost]