Wszczęcie postępowania przeciwko osobie jako moment przerwania biegu terminu przedawnienia karalności
[hidepost=1]
Przedstawienie zarzutów a moment wszczęcia postępowania przeciwko osobie
Dotychczasowe rozważania przekonują, że czynności składające się na instytucję przedstawienia zarzutów w formie określonej regulacją art. 313 § 1 KPK, nie muszą być wykonywane w jednym dniu i za dopuszczalne uznać należy praktyki, w których czynności te mogą być podejmowane w różnym czasie. Nadal jednak nie jest jasne, w którym momencie w ramach tej instytucji dojdzie do wszczęcia postępowania przeciwko osobie, tak jak tego wymaga art. 102 KK dla przerwania biegu terminu przedawnienia. W szczególności wątpliwe jest, czy nastąpi to już z chwilą wykonania pierwszej czynności w ramach tej instytucji, tj. sporządzenia postanowienia w tej kwestii, czy też dokonania jednej z pozostałych czynności, a może nawet i wszystkich? Wątpliwości te nie są bezpodstawne, albowiem zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie sądów, można spotkać w omawianym zakresie różne koncepcje. Nie do przyjęcia jest koncepcja, aby dla „wszczęcia postępowania przeciwko osobie” w rozumieniu art. 102 KK konieczne było wykonanie wszystkich czynności, o których stanowi art. 313 § 1 KPK, a zwłaszcza przesłuchanie podejrzanego. W większości, zarówno przedstawiciele doktryny, jak i judykatury, omawianą instytucję wiążą jedynie z potrzebą sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz ogłoszenia jego treści podejrzanemu12. Są jednak i takie poglądy, w których, zgodnie z treścią art. 71 § 1 KPK, osoba staje się podejrzanym z chwilą wydania (tj. sporządzenia) postanowienia o przedstawieniu zarzutów, niezależnie od tego, kiedy nastąpi poinformowanie jej o tym, że jest podejrzanym i co się jej zarzuca13.
Wymaga zastanowienia się kwestia, czy „przedstawienie zarzutów” oraz „wszczęcie postępowania przeciwko osobie” są tożsame zakresowo. „Wszczęcie postępowania przeciwko osobie”, równoznaczne jest z nadaniem oznaczonej osobie statusu biernej strony postępowania karnego, tj. m.in. podejrzanego. Jeżeli obydwa pojęcia miałyby być tożsame zakresowo, to wówczas konieczne byłoby przyjęcie, że do przerwania biegu terminu przedawnienia dojdzie wówczas, gdy nastąpi przedstawienie podejrzanemu zarzutów. Niezbędne jest rozważenie, czy jednak do tego potrzebne jest wykonanie wszystkich przewidzianych przez ustawodawcę w art. 313 § 1 KPK czynności?
Na gruncie postępowania przygotowawczego decydujące znaczenie w tym zakresie powinien mieć art. 71 § 1 KPK, który reguluje chwilę nadania określonej osobie statusu biernej strony postępowania karnego, czyli statusu podejrzanego. W tym ujęciu o wszczęciu postępowania przeciwko niemu przesądzać powinno zatem bądź samo wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, bądź też postawienie mu zarzutów w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego, bez uprzedniego wydania takiego postanowienia. W tym ostatnim przypadku wskazany tryb wyczerpuje wszystkie elementy, które składają się na przedstawienie zarzutów w jej zredukowanej formie, tj. bez postanowienia o przedstawieniu zarzutów (wskazanej w art. 325g § 1, art. 308 § 2 KPK). Z kolei w przypadkach, w których status procesowy podejrzanego zostanie nadany poprzez wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, niejasne jest, czy owo „wydanie” powinno objąć również wszystkie czynności, o których stanowi art. 313 § 1 KPK, czy tylko niektóre z nich.
[/hidepost]