Zgromadzenie wierzycieli we właściwym postępowaniu upadłościowym

Andrzej Pokora

[hidepost=1]

Przebieg zgromadzenia wierzycieli

Obrady zgromadzenia wierzycieli prowadzone są pod wyłącznym przewodnictwem sędziego-komisarza.

W związku z art. 229 oraz art. 154 PrUpN, do przebiegu zgromadzenia wierzycieli znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy KPC o posiedzeniach sądowych. W związku z tym należy przyjąć, że sędzia-komisarz pełniąc obowiązki przewodniczącego zgromadzenia wierzycieli zobowiązany jest do otwarcia i zamknięcia zgromadzenia, sprawdzenia, czy jego zwołanie nastąpiło zgodnie z przepisami w tej materii, oznaczenia kolejności, w jakiej poszczególne punkty porządku obrad przechodzą pod głosowanie, udzielania i odbierania głosu, zadawania pytań.

Oznacza to, że wybór przewodniczącego z grona wierzycieli jest niedopuszczalny, jak również niedopuszczalne jest powierzenie przewodnictwa syndykowi, nadzorcy sądowemu czy zarządcy. Zgromadzenie wierzycieli niezwołane przez sędziego-komisarza i toczące się nie pod jego przewodnictwem nie jest zgromadzeniem wierzycieli, a podjęte uchwały nie mają charakteru uchwał zgromadzenia i w związku z tym należy je traktować jako nieistniejące²⁰. Sędzia-komisarz przewodniczy obradom, lecz nie głosuje. Wynika to z faktu, że jest on organem postępowania upadłościowego i nie posiada jakichkolwiek wierzytelności względem upadłego²¹. Brak prawa głosu dotyczy również syndyka, zarządcy, nadzorcy sądowego oraz upadłego.

Na zgromadzenie obowiązani są stawić się syndyk, nadzorca sądowy, zarządca, członkowie rady wierzycieli i upadły wezwany do udzielenia wyjaśnień. Z redakcji art. 194 PrUpN można, jak się wydaje, wyprowadzić wniosek, że jeśli syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca nie stawią się na posiedzenie zgromadzenia, to oznaczać może, że zaniedbują oni w ten sposób swoje obowiązki i narażają się na odpowiedzialność dyscyplinarną z art. 169a PrUpN. Z kolei niestawiennictwo członków rady wierzycieli może być przyczyną ich odwołania (art. 202 ust. 1 PrUpN). Natomiast obowiązek stawiennictwa upadłego na zgromadzeniu wierzycieli powstaje tylko wtedy, gdy w doręczonym mu odpisie obwieszczenia jest wyraźny zapis, że na tym zgromadzeniu ma udzielać wyjaśnień. Gdyby upadły w ten sposób wezwany nie stawił się jednak na zgromadzenie, sąd może wówczas zastosować w stosunku do niego określone środki przymusu (art. 58 ust. 2 PrUpN)²².

Polski ustawodawca przyjął jako zasadę, że prawo uczestniczenia w zgromadzeniu z prawem głosowania przysługuje tym wierzycielom, którzy posiadają wierzytelności uznane, a więc takie, które zostały przez syndyka, nadzorcę sądowego czy zarządcę umieszczone w projekcie listy wierzytelności, który to projekt następnie zostaje złożony sędziemu-
-komisarzowi, o czym ten obwieszcza przez stosowne ogłoszenie, dokonując uznania postanowieniem²³. Wierzytelności, które jeszcze nie zostały uznane, ale uprawdopodobnione, mogą stanowić podstawę głosowania na zgromadzeniu, jeżeli sędzia-komisarz na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu upadłego, stosownie do okoliczności oznaczy sumę, według której będzie obliczony głos tego wierzyciela (art. 195 ust. 2 PrUpN). W ten sam sposób sędzia-komisarz oznaczy sumę stanowiącą podstawę obliczenia głosu wierzyciela, którego wierzytelność została wprawdzie uznana, jednak uzależniona jest od warunku zawieszającego. Jest to pierwszy wyjątek od zasady, że uprawnieni do głosowania są wierzyciele, których wierzytelności zostały uznane. Natomiast drugi wyjątek od wyżej wskazanej zasady, jest określony w art. 197 ust. 1 PrUpN. Zgodnie z jego treścią, wierzyciel uczestniczący w zgromadzeniu wierzycieli nie ma prawa głosu na podstawie wierzytelności, którą nabył w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości, chyba, że przejście wierzytelności nastąpiło wskutek spłacenia przez niego długu, za który odpowiadał osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi ze stosunku prawnego zawiązanego przed ogłoszeniem upadłości. Powyższy przepis ma na celu uniemożliwienie zawarcia pomiędzy upadłym a niektórymi jego wierzycielami lub pomiędzy samymi wierzycielami porozumienia zmierzającego do obejścia prawa. Nabycie wierzytelności w drodze przelewu lub indosu może bowiem sugerować, że niektórzy z wierzycieli skupując od innych ich wierzytelności pragną sobie zapewnić w ten sposób większość głosów oraz uczestniczyć w podziale funduszów masy większą sumą²⁴.

[/hidepost]