Zwalczanie przestępczości gospodarczej w Polsce na tle doświadczeń brytyjskich – wybrane zagadnienia
[hidepost=1]
W polskiej prokuraturze możliwość specjalizacji w zakresie przestępczości gospodarczej możliwa jest jedynie w prokuraturach okręgowych. W strukturach tych jednostek możliwe jest powołanie wydziałów VI do spraw przestępczości gospodarczej. Do zadań tych wydziałów należy prowadzenie śledztw własnych i nadzorowanie śledztw powierzonych innym organom w sprawach o poważne przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa skarbowe i inne przestępstwa gospodarcze oraz udział prokuratorów w postępowaniu sądowym w sprawach o te przestępstwa, rozstrzyganych w I instancji oraz w toku czynności sądowych w postępowaniu przygotowawczym (§ 41 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24.3.2010 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury54). Należy przy tym podkreślić, że powołanie wskazanych komórek organizacyjnych nie ma charakteru obowiązkowego. Komórki te zostały utworzone w 19 prokuraturach okręgowych (na 45 jednostek tego szczebla). W 6 kolejnych prokuraturach okręgowych powołano działy do spraw przestępczości gospodarczej w ramach wydziałów śledczych (wydziałów V)55. Powyższe dane oznaczają, że w większości prokuratur okręgowych nie funkcjonują żadne wyspecjalizowane komórki organizacyjne zajmujące się przestępstwami gospodarczymi56. Powołanie podobnych do wydziałów VI komórek organizacyjnych nie jest przewidziane w prokuraturach apelacyjnych ani rejonowych. W tych pierwszych najpoważniejszą przestępczością gospodarczą zajmują się prokuratorzy wydziałów do spraw przestępczości zorganizowanej i korupcji (wydziałów V), pod warunkiem, że przestępczość ta nosi cechy przestępczości zorganizowanej lub korupcyjnej. W prokuraturach rejonowych dopuszczalne jest tworzenie wyspecjalizowanych komórek organizacyjnych do spraw przestępczości gospodarczej, jednak w praktyce bardzo rzadko ma to miejsce. Z reguły postępowania o przestępstwa gospodarcze są prowadzone przez prokuratorów działu śledztw, jeśli taka komórka organizacyjna jest powołana w danej jednostce. Wskazane wyżej zasady wewnętrznej organizacji jednostek poszczególnych szczebli prokuratury nie pozwalają na daleko posuniętą specjalizację prokuratorów w dziedzinie zwalczania przestępczości gospodarczej. Specyfika tej kategorii przestępczości wymaga zaś od osób zajmujących się jej zwalczaniem nie tylko rozległej wiedzy z dziedziny prawa karnego, ale także innych dziedzin prawa oraz ekonomii. Powoduje to, że tego typu sprawami powinni zajmować się jedynie wyspecjalizowani prokuratorzy, odpowiednio przeszkoleni i systematycznie dokształcani. Praca w wyspecjalizowanych komórkach organizacyjnych prokuratury może pozwolić im na osiągnięcie takiego stanu. Dlatego należy pozytywnie ocenić funkcjonowanie w prokuraturach okręgowych wydziałów VI. Nadal jednak wydziały te nie zostały utworzone w większości prokuratur okręgowych. Jednocześnie należy postulować tworzenie podobnych do wydziałów VI komórek organizacyjnych na szczeblu prokuratur rejonowych. Ten postulat nie dotyczy oczywiście wszystkich podstawowych jednostek organizacyjnych prokuratury. Nie w każdym przypadku miałoby to bowiem uzasadnienie w ilości oraz charakterze spraw gospodarczych, które trafiają do danej prokuratury rejonowej. W przypadku jednak prokuratur rejonowych funkcjonujących w większych miastach, bądź obejmujących swoją właściwością miejsca będące siedzibą wielu podmiotów gospodarczych (np. specjalne strefy ekonomiczne, strefy nadgraniczne) powołanie wyspecjalizowanych działów powinno być standardem. Utworzenie takich działów pozwoliłoby na wyspecjalizowanie się odpowiednio licznej grupy prokuratorów, co pozytywnie przełożyłoby się na jakość postępowań o przestępstwa gospodarcze. Byłoby także lepszym nawiązaniem do struktury Policji, gdzie specjalne wydziały do walki z przestępczością gospodarczą funkcjonują nie tylko w komendach wojewódzkich, ale często także w komendach miejskich oraz powiatowych. Stanowiłoby ponadto pełniejszą realizację postulatów Rady Europy.
[/hidepost]