Czy sędzia może podlegać ocenom okresowym?
[hidepost=1]
Podsumowanie
Analizując krytycznie ProjZmPrUSP nie sposób nie dostrzec, że jest on zapewne efektem doświadczenia wadliwego funkcjonowania sądów. Jednak ci, którzy w pełni go akceptują, mając przed oczyma rzeczywistych sędziów, powinni zrozumieć, że nie tędy droga. W rzeczywistości polskich sądów, w których sędziowie funkcyjni nie są kadencyjni i nie istnieją żadne obiektywne zasady awansu sędziowskiego, a sprawy do orzekania przydziela się dyskrecjonalnie, oceny mogą stać się sprawnym narzędziem biurokracji sądowej używanym dla interesów tej władzy, a nie dla podniesienia standardów orzekania. Będzie to oznaczało dalsze zbiurokratyzowanie sądów i unicestwienie sędziowskiej niezawisłości, a w konsekwencji zagrożenie dla praw i wolności obywateli.
W ramach konkluzji należałoby stwierdzić, że proponowane zmiany to deprecjacja władzy sądowniczej oraz jej rozwarstwienie na tych w SN, NSA i WSA oraz pozostałych w sądach powszechnych. Ci ostatni to zdaje się tylko urzędnicy prawa i nic ponadto, poddani nadzorowi administracyjnemu władzy wykonawczej, kontrolowani i oceniani jak uczniowie, pomimo, że Konstytucja nie różnicuje statusu obu grup sędziowskich.
Jeśli jednak uznamy, wbrew przedstawionym analizom, że ocenianie sędziów jest nie tylko zgodne z prawem, ale konieczne, to czy nie należałoby projektodawcom zmian zaproponować krok naprzód i poddać takim samym ocenom sędziów WSA, NSA oraz SN? Stan taki wydaje się być prostą konsekwencją idei ocen okresowych sędziów.
Marek Przysucha - autor jest sędzią Sądu Okręgowego orzekającym w IV Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Częstochowie.
1Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw z 25.11.2010 r., druk sejmowy nr 3655, dostępny na: www.sejm.gov.pl (i rozpowszechnianych w sądach w ramach raportu Fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju w Warszawie); dalej jako: ProjZmPrUSP.
2Komentatorzy do ustawy z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w zakresie pojęcia nadzoru administracyjnego, będącego ustawowym źródłem kontroli sędziów, wskazują wprost, że zarówno sprawność postępowania, jak i przestrzeganie zasady koncentracji materiału dowodowego, nie mieści się w ramach tego pojęcia, zob. Komentarz do prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, pod red. J. Gudowskiego, Warszawa 2002, s. 100.
3Artykuł 177 Konstytucji stanowi, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów.
4Artykuł 175 Konstytucji stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Z kolei art. 178 ust. 1 Konstytucji stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
5Zob. Chain novel i sędzia Herkules [w:] Europa sędziów, pod red. Z. Brodeckiego, Warszawa 2007, s. 26.
6L.L. Fuller, Anotomia prawa, Lublin 1993, s. 30.
7Zob. E. Łętowska, O nauczaniu opisowej wykładni prawa [w:] Teoria i praktyka wykładni prawa, pod red. P. Winczorka, Warszawa 2005, s. 247.
8Kwestie te reguluje ustawa z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.
9Takie strategie odczytywania sprawności prowadzi się w procesach ze skargi na przewlekłość postępowania, ale postępowanie to ma charakter procesu, gdzie przyjmuje się obiektywną zwłokę.
[/hidepost]