Środki ochrony prawa do osobistego korzystania z wartości środowiska naturalnego – ujęcie cywilnoprawne
[hidepost=1]
Podsumowanie
Polskie rozwiązania prawne wskazują na wielość i różnorodność prawnych środków ochrony prawa do osobistego korzystania z wartości środowiska naturalnego, a istotnie wzbogaca je prawo międzynarodowe, w szczególności prawo wspólnotowe z zakresu ochrony środowiska. Daje to szerokie możliwości ochrony tego prawa, ale jednocześnie powoduje istotne trudności w jego interpretacji oraz właściwym stosowaniu52. Te trudności nie mogą jednak w żaden sposób przesłaniać priorytetowych racji ochrony środowiska naturalnego wszelkimi dostępnymi środkami prawnymi53. W działaniach tych ważne są jednostkowe akty prawnego dochodzenia ochrony przedmiotowego dobra, jak i akty zbiorowe, skoro w rzeczywistości zmierzają one do ochrony wspólnego prawa do środowiska jako „dobra ogółu”54.
Zasady prawa ochrony środowiska realizowane są w planach rozwoju społeczno-gospodarczego, planach zagospodarowania przestrzennego oraz przepisach regulujących działalność organów administracji rządowej i samorządowej, a ich realizacji służą środki o charakterze administracyjno-prawnym, środki administracyjno-karne, cywilno-prawne oraz wynikające z Kodeksu pracy. Tę ochronę wzmacnia Kodeks cywilny zawierający cywilnoprawne środki oparte na przepisach prawa rzeczowego, środki dające podstawę konstruowania roszczeń odszkodowawczych oraz takie, które wiążą się z kodeksową ochroną dóbr osobistych. Sposób usunięcia skutków naruszenia powinien być dostosowany w każdym przypadku do konkretnych okoliczności sprawy i może on polegać przykładowo na wybudowaniu ekranów akustycznych.
Sąd Najwyższy w wyroku z 23.2.2001 r.55 stwierdził, że tolerowanie przez organ samorządu terytorialnego przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu jest działaniem bezprawnym, mogącym naruszać dobra osobiste osób. Żądanie usunięcia skutków naruszenia tych dóbr, przez wybudowanie ekranów akustycznych, mieści się w dyspozycji art. 24 § 1 KC.
Istotne jest to, że z powołanego przepisu wynika domniemanie bezprawności naruszenia lub zagrożenia dobra osobistego, co w sposób korzystny dla pokrzywdzonego wpływa na rozłożenie ciężaru dowodu, a wyłączenie bezprawności działania nastąpić może tylko wtedy, gdy konkretne działanie stanowi właściwy środek do ochrony społecznie uzasadnionego interesu56 i temu także ma służyć ewentualny udział w tych sprawach organizacji pozarządowych. Udział organizacji pozarządowych nie może jednak służyć partykularnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej w sprawach sądowych57. Warunek ten nie jest spełniony w sytuacji, gdy inicjatywa organizacji pozarządowych jest kontynuacją wcześniejszych osobistych działań jej członków, a więc gdy w gruncie rzeczy została ona podjęta w celu ochrony ich interesów faktycznych.
SUMMARY
The Polish legal system provides for a variety of numerous legal measures aimed at ensuring the exercise of the personal right to healthy environment. These measures are augmented by the International Law as well as by the European Community Environmental Law. The wealth and diversity of legal sources allows the stakeholders effectively to make use of their right to healthy environment, although may raise some problems concerning harmonious interpretation of different laws. Nevertheless, those difficulties must not obscure the priority, which in this case is protection of the environment with all available legal means. In this respect, the role of individual and collective activities within the legal framework is essential, since both may seek to achieve the same objective, which is to ensure environmental sustainability.
[/hidepost]