Wolność wypowiedzi dziennikarskiej a jej niezbędne ograniczenia
[hidepost=1]
Zasadą jest wolność komunikacyjna, ograniczenie stanowi wyjątek od powyższej reguły. Każde uchylenie od fundamentalnej reguły musi być więc oceniane przez pryzmat konieczności jego zastosowania w demokratycznym porządku. Wiele polskich sporów pojawiających się na tle balansowania pomiędzy podstawowymi wartościami, jakie stanowią wolność przekazywania i prawo do otrzymywania informacji a innymi fundamentalnymi wartościami, nie trafiałoby do ETPCz, gdyby wymienione proporcje były przestrzegane, a nieodpowiedzialne media spotykały się z ostrą repliką społeczną. Niektóre z polskich spraw, które znalazły swój finał w ETPCz, wykazują pewne wspólne cechy w postaci odwrócenia relacji między zasadą a wyjątkiem. Nie ulega wątpliwości, że osoby publiczne muszą mieć świadomość posiadanej w społeczeństwie pozycji i możliwości skutecznej ochrony przed pieniactwem. Z drugiej zaś strony, muszą wykazywać większą tolerancję na ostrą krytykę, a także przesadne reakcje, ponieważ świadomie wystawiają swoje publiczne działania na kontrolę społeczną. Życie prywatne takiej osoby podlega ochronie. Opinia publiczna ma prawo wkraczania w tę sferę wyjątkowo, jeżeli wykazuje ona bezpośredni związek z pełnioną funkcją i pozwala na rzetelną ocenę wiarygodności polityka czy funkcjonariusza publicznego. Relacje pomiędzy tym, do czego społeczeństwo ma prawo, a tym, co pozostaje w sferze ściśle chronionej, powinny być przejrzyste. Z profesjonalnym dziennikarstwem nie wykazuje żadnego związku pogoń za sensacją i podnoszeniem czytelności prasy z tej przyczyny. Osoba publiczna naruszająca godność innej osoby publicznej musi liczyć się z ostrzejszą repliką niż jednostka, która konsekwentnie wykazuje szacunek do innych.
Sądy polskie stosunkowo często nawiązują do EKPCz, w tym do jej art. 10, podnosząc, że przepis ten statuuje prawo do swobody wyrażania opinii oraz do otrzymywania i przekazywania informacji bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. Przewiduje również, że korzystanie z tych wolności pociąga za sobą obowiązki i odpowiedzialność oraz może podlegać takim wymogom formalnym, warunkom, ograniczeniom i sankcjom, jakie są przewidziane przez prawo i konieczne w społeczeństwie demokratycznym. W zakresie tych ograniczeń mieści się ochrona dobrego imienia i praw innych osób. Rodzi się jednak pytanie, czy w wielu wypadkach właściwie odczytują relacje zasady do wyjątku określoną tym przepisem. Należy dać więcej „zielonego światła” w praktyce stosowania przedmiotowych przepisów dla rzetelnego dziennikarstwa i jego misji społecznej.
SUMMARY
In democratic societies, the freedom to convey information and opinions by the mass media and to receive them by the public is among the fundamental values protected under the national and international laws. However, it is not absolute. There is an evident interdependence between the freedom to convey information and value judgments on the one hand, and the necessary restrictions dictated by crucial interests of the public or protectable interests of an individual. Wherever a public mission and the broad powers related thereto are involved, there must also be a respective duty to act honestly and responsibly. The freedom of speech frequently clashes with other fundamental values, including those of an absolute nature, such as personal rights. Hence, in practice, it is necessary to constantly juxtapose those rights and freedoms and balance out how they are used. Any interference into the personal rights of a public person has to be strictly preconditioned by the relation with the function fulfilled by such person. In order to guarantee for the journalists to be able to act as guardians of democracy, certain institutional and extra-institutional mechanisms protecting the mass media against attempts to stifle them have to be worked out.
[/hidepost]