Stowarzyszenie MEDEL (Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés, Europejscy Sędziowie i Prokuratorzy na rzecz Demokracji i Wolności) złożyło oświadczenie o chęci przystąpienia i przedstawienia opinii „przyjaciela sądu” (amicus curiae) do toczącego się przed polskim Trybunałem Konstytucyjnym postępowania o zbadanie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów ostatniej nowelizacji PrUSP (Lex Biernacki) – to najważniejsze dla nas ustalenie spotkania tego międzynarodowego stowarzyszenia, które miało miejsce we Włoszech. Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed TK złożyła również „Iustitia”.

Poza tym na spotkaniu MEDEL, na którym „Iustitię” reprezentował sędzia Łukasz Piebiak, delegaci dyskutowali m.in. o kwestiach terroryzmu we Francji i szerzej w Europie oraz o masowym napływie imigrantów z Afryki. Ustalono, że stowarzyszenia członkowskie MEDEL przygotują raporty na temat praktyki stosowania prawa przez sądy w sprawach imigrantów, jak również zostanie przeprowadzona ankieta mająca na celu zbadanie sytuacji w tym obszarze w poszczególnych państwach europejskich.

Swoimi problemami podzielili się także gospodarze. Sędzia Gualtiero Michaelini przedstawił sytuację związaną z uchwaleniem przez włoski parlament ustawy pozwalającej każdemu pozwać państwo w procesie cywilnym z obligatoryjnym udziałem sędziego o odszkodowanie za ów błąd z regresem (w razie uwzględnienia powództwa) bezpośrednio do majątku sędziego odpowiadającego materialnie i osobiście. Zapowiedział, że włoscy sędziowie będą starali się doprowadzić do stwierdzenia niezgodności tej ustawy z Konstytucją.

(IS)

Prezydent podpisał ustawę o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury¹. Stowarzyszenie „Iustitia” apelowało do prezydenta o niepodpisywanie wadliwej ustawy. Pomimo to prezydent poparł rozszerzenie uprawnień Ministra Sprawiedliwości w zakresie powoływania i odwoływania dyrektora szkoły, a także jej wykładowców. Minister zyskał prawo weta wobec osoby każdego wykładowcy, który miałby w Krajowej Szkole wykładać, a Prokurator Generalny – analogiczne prawo weta wobec tych wykładowców, którzy są prokuratorami. Na dodatek ustawa nie dopuszcza żadnej procedury odwoławczej od takiej decyzji. Nie wymaga też od ministra ani prokuratora generalnego przedstawienia żadnego uzasadnienia.

Ponieważ Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury zaliczana jest do organów wymiaru sprawiedliwości i nie jest częścią ministerstwa, będącego organem władzy wykonawczej, Stowarzyszenie „Iustitia” uznało tę zmianę za kolejne naruszenie zasad równorzędności władz i niezależności władzy sądowniczej.

(IS)

¹ Ustawa z 9.4.2015 r. o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. poz. 694.

Przedstawiciele praktycznie wszystkich profesji prawniczych, tj. adwokatów, asystentów sędziego, komorników, notariuszy, referendarzy sądowych i sędziów, którzy wzięli udział w dniu 13.5.2015 r. w roboczym spotkaniu dotyczącym zagadnień związanych z utworzeniem Konfederacji Organizacji Prawniczych, byli zgodni co do zasadności powołania takiego forum. Spotkanie na Wydziale Prawa i Administracji UW miało formę seminarium prowadzonego przez dra Pawła Skuczyńskiego. Inicjatorem spotkania było Stowarzyszenie „Iustitia”.

Konfederacja ma być w założeniu forum demokratycznej dyskusji opartej na niezależności wszystkich partnerów, ułatwiającego wymianę informacji i poglądów oraz pozwalającego uczynić głos środowiska prawniczego bardziej wyraźnym w debacie publicznej. Na spotkaniu dyskutowano kwestie formalne dotyczące zasad działania Konfederacji.

(IS)

Europejskie Stowarzyszenie Sędziów (EAJ) wydało rezolucję, która wspiera polskich sędziów w sprawie toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnego postępowania o zbadanie zgodności z Konstytucją niektórych przepisów nowelizacji PrUSP. Organizatorem kolejnego dorocznego spotkania EAJ była Polska. Ponad 70 delegatów z całej Europy obradowało w Gdańsku.

Sprawę ustawy, która m.in. daje ministrowi sprawiedliwości nieograniczony dostęp do danych osobowych znajdujących się w aktach spraw sądowych i zgromadzonych w sądowych systemach informatycznych przedstawił w imieniu Stowarzyszenia „Iustitia” sędzia Łukasz Piebiak. Wskazywał, że możliwość żądania przez ministra przedstawienia akt spraw i informacji zawartych w elektronicznych aktach każdej sprawy narusza zasady niezawisłości sądów. Delegaci poparli stanowisko polskich sędziów. W wydanej rezolucji czytamy, że zarówno w przypadku akt tradycyjnych, jak i tych prowadzonych w formie elektronicznej, należy wykazać się szczególną troską o zachowanie tajemnicy danych osobowych. Dane te nie powinny być dostępne dla podmiotów zewnętrznych wobec wymiaru sprawiedliwości – z ministrem sprawiedliwości włącznie.

Po raz kolejny na forum EAJ omawiana była sytuacja sądownictwa w Turcji. Władza wykonawcza w tym kraju jawnie próbuje podporządkować sobie tamtejszą Wysoką Radę Sędziów i Prokuratorów. Nieuprawnione ingerencje władzy wykonawczej w działania władzy sądowniczej są tam na porządku dziennym. Delegaci przyjęli raport i rezolucję dotyczące sytuacji sądownictwa w Turcji, w której domagają się uwolnienia sędziów Metina Özçelika i Mustafy Başera aresztowanych za wydanie orzeczeń niewygodnych dla władzy politycznej¹.

Kolejna rezolucja EAJ dotyczyła Ukrainy. Sędziowie wszystkich instancji w tym kraju zostali poddani lustracji. Rodzi to obawy, że może to być instrument do usuwania sędziów wydających orzeczenia, które mogłyby nie spodobać się politykom sprawującym władzę. Dlatego EAJ przestrzega w swojej rezolucji przed wprowadzaniem tego rodzaju mechanizmów i wskazuje, jakie kryteria powinny zostać spełnione, aby taka lustracja nie stanowiła naruszenia zasad niezawisłości sędziowskiej i trójpodziału władz.

EAJ wystosowało także listy do władz Czarnogóry i Belgii dotyczące sytuacji w tych krajach. W pierwszym wypadku chodziło o planowane uregulowania obniżające wynagrodzenia sędziów, w drugim o niedostateczny, zdaniem belgijskich sędziów, poziom dofinansowania wymiaru sprawiedliwości.

(IS)

¹ Polską wersję językową raportu i rezolucji można znaleźć na stronie internetowej Stowarzyszenia.

Fundacja Dom Sędziego Seniora rozpoczęła działalność. Kluczowe dla jej działania będzie wsparcie sędziów. Fundacja dystrybuować będzie „cegiełki”, liczy też na wpłaty na rachunek bankowy: 27 1020 1097 0000 7102 0272 1082. Wpłat można dokonywać jednorazowo, jak również złożyć stałe zlecenie comiesięcznych potrąceń z wynagrodzenia. Powstała również strona internetowa Fundacji www.domsedziegoseniora.org.

(IS)

W ostatnim czasie odbyły się konferencje SSP „Iustitia” na następujące tematy:

• w dniu 31.3.2015 r. w Warszawie nt. reformy KPK (na stronie internetowej stowarzyszenia dostępny jest zapis wideo¹);

• w dniu 14.4.2015 r. w Warszawie „Szkoda na osobie – perspektywa sądu, poszkodowanego, ubezpieczyciela” (organizatorzy: SSP „Iustitia”, Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Polska Izba Ubezpieczeń);

• w dniu 8.5.2015 r. w Poznaniu „Ustalanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w postępowaniu karnym, cywilnym i podatkowym (organizatorzy: SSP „Iustitia” Oddział Wielkopolski, WPiA UAM, Krajowa Izba Doradców Podatkowych Oddział w Poznaniu, Koło Naukowe Prawa Finansowego „Pecunia”);

• w dniu 22.5.2015 r. w Warszawie „Problematyka opinii lekarskiej w postępowaniu sądowym i błąd w sztuce lekarskiej” (organizatorzy: Oddział Stowarzyszenia „Iustitia” w Warszawie wspólnie ze Stowarzyszeniem Prokuratorów RP i Krajową Izbą Lekarską).

Szersze relacje z konferencji zamieszczone są na stronie internetowej Stowarzyszenia.

(IS, BP)

¹ Zob. http://bit.ly/1RuKZn0.

„W demokratycznym państwie prawa można komentować wyroki sądów, z tym że krytyka powinna mieć charakter merytoryczny. Odpowiedzialni politycy i przedstawiciele mediów nie powinni bezpodstawnie podważać niezawisłości sędziów i pomawiać o wydawanie wyroków na zamówienie” – takiej treści stanowisko przyjęła 15.4.2015 r. Krajowa Rada Sądownictwa w związku z niektórymi komentarzami po wyroku sądu „w sprawie byłego kierownictwa Centralnego Biura Antykorupcyjnego”. Sędziemu Wojciechowi Łączewskiemu, który wydał w tej sprawie wyrok, zarzucano w tych komentarzach działanie na polityczne zamówienie, co Rada nazwała „całkowitym brakiem odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawa”. Rada w swoim stanowisku podkreśliła, że procesy sądowe są jawne, uzasadnienia są dostępne dla opinii publicznej, a orzeczenia podlegają kontroli przez sądy wyższej instancji. Uzasadnienie wyroku wskazuje, jakimi motywami kierował się sąd rozstrzygający konkretną sprawę¹ .

(IS)

¹ Zob. http://bit.ly/1TyaZvo.

Trybunał Konstytucyjny zwrócił się do Stowarzyszenia „Iustitia” o opinię w sprawie P 55/14, tj. w związku z pytaniem prawnym Sądu Rejonowego Gdańsk–Południe w Gdańsku: czy przepis art. 10 ust. 2 ustawy z 20.3.2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw¹ w części określającej, iż uwzględnienie ogólnego stażu pracy nie może stanowić podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu okręgowego w stawce szóstej i siódmej, a w przypadku sędziego sądu apelacyjnego – w stawce dziewiątej i dziesiątej, jest zgodny z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Przewodnicząca składu orzekającego TK sędzia Teresa Liszcz poprosiła sędziów z „Iustitii” o przedstawienie Trybunałowi skutków tej regulacji. W odpowiedzi Stowarzyszenie przedstawiło opracowanie dotyczące Sądu Okręgowego w Szczecinie, który m.in. z powodu swojej wielkości można uznać za reprezentatywny dla całej Polski. Opracowanie można przeczytać na stronie internetowej stowarzyszenia².

(IS, BP)

¹ Dz.U. Nr 56, poz. 459.

² Zob. http://bit.ly/1gxvs5b.

Na przestrzeni ostatnich lat w różny sposób manipulowano wysokością kosztów dojazdu sędziów do siedziby sądu tzw. „kilometrówek”. Na stronie internetowej „Iustitii” można znaleźć wzory pozwów dla sędziów, którzy zdecydują się walczyć o niesłusznie zaniżone im świadczenia¹. Wzory pozwów zróżnicowane są ze względu na to, czy sędzia dojeżdżał do siedziby sądu, czy mieszkając w siedzibie sądu dojeżdżał do pracy  poza siedzibę, do wydziału zamiejscowego. Pozwy dotyczą trzech okresów: do czerwca 2013 r., od lipca 2013 do końca 2014 r. oraz od stycznia 2015 r. Za każdym razem argumentacja dotyczy nieprawidłowego określania wysokości „kilometrówek”, choć dla każdego z tych okresów nieco się różni.

(IS)

¹ Zob. http://bit.ly/1TyaZvo.

Likwidacja sądów przez ministra Gowina skutkowała utratą mandatów przedstawicielskich przez sędziów zlikwidowanych sądów w zgromadzeniach okręgów. Gdy dokonano nowych wyborów, w połączonych sądach wybrani zostali wspólni przedstawiciele. Gdy jednak w ostatnim czasie sądy zaczęto przywracać, ci z nich, którzy są sędziami sądów przywróconych, znowu utracili mandaty – nie mogą reprezentować sądów przejmujących, bo nie są ich sędziami. W ten sposób zachwiana została zasada proporcjonalnego reprezentowania wszystkich sądów w zgromadzeniach. W związku z powyższym 19.4.2015 r. zarząd „Iustitii” zaapelował do Krajowej Rady Sądownictwa o podjęcie działań zapobiegających zamieszaniu w organach sędziowskiego samorządu¹.

(IS)

¹ Zob. http://bit.ly/1O1G8Uh.