– Chciałbym, by Państwa doświadczenia, które są często dużo większe aniżeli nas, urzędników, miały odzwierciedlenie nie tylko w strategicznych dokumentach, ale także w bieżącej pracy Ministerstwa Sprawiedliwości – komplementował przedstawicieli organizacji pozarządowych Minister Sprawiedliwości Borys Budka. Minister 14.10. br. podpisał Program współpracy z organizacjami pozarządowymi na rok 2016. Na uroczystości Stowarzyszenie „Ius­titia” reprezentowała wiceprezes Jolanta Korwin-Piotrowska.

Program współpracy to dokument, który opisuje istniejące formy współpracy pomiędzy ministerstwem sprawiedliwości oraz organizacjami pozarządowymi, a także definiuje cele i zasady tej współpracy. Dokument porządkować ma także reguły, według których mają odbywać się konsultacje publiczne ­aktów prawnych przygotowanych przez resort sprawiedliwości.

W pracach nad Programem uczestniczyli także przedstawiciele Stowarzyszenia „Iustitia”. W ciągu kilku miesięcy pracy zespół, w którym uczestniczyli, dokonał diagnozy potrzeb i oczekiwań dotyczących form i zakresu współpracy i przygotował projekt programu, który trafił do konsultacji społecznych. Opinię przedstawiło także Stowarzyszenie. Odniosło się w niej do zbyt krótkich terminów, które ministerstwo daje partnerom społecznym na opiniowanie aktów prawnych oraz pomijania sędziów w debacie o organizacji wymiaru sprawiedliwości. Jako przykład podano niezaproszenie przedstawicieli Stowarzyszenia „Iustitia” do powołanych przez ministra: Rady Społecznej ds. wdrożenia Strategii Modernizacji Przestrzeni Sprawiedliwości w Polsce oraz Społecznej Rady ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Sporów.

Oprócz podpisania Programu w Warszawie odbyła się dwudniowa konferencja „Współpraca pomiędzy instytucjami przestrzeni sprawiedliwości i organizacjami pozarządowymi”, gdzie dyskutowano problemy udziału organizacji pozarządowych w postępowaniu karnym i wykonywaniu orzeczeń (w szczególności kar nieizolacyjnych), pomocy pokrzywdzonym i świadkom, pomocy prawnej i obywatelskiej, a także edukacji prawnej.

(IS)

– Krajowa Rada Sądownictwa, która stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów oraz czuwa nad przestrzeganiem przez sędziów zasad etyki, zwraca się zatem do uczestników życia publicznego o rzetelność w prezentowaniu stanowisk i ocen. Powoływanie nieprawdziwych faktów i nierzetelnych ocen dotyczących funkcjonowania sądów i postaw sędziów godzi bowiem w wymiar sprawiedliwości stanowiący jeden z fundamentów Państwa będącego wspólnym dobrem wszystkich obywateli (art. 1 Konstytucji RP) – KRS upomniała w swojej uchwale¹ „osoby pełniące funkcje publiczne”.

Sprawa dotyczy tymczasowego orzeczenia opiekuńczego wydanego przez Sąd Rejonowy w Nisku o umieszczeniu trójki małoletnich dzieci państwa Katarzyny i Sławomira Bałutów w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym i rodzinie zastępczej. Orzeczenie to wywołało gwałtowną krytykę ze strony części polityków i mediów. Ataki na sędzię Sądu Rejonowego w Nisku w sposób wyraźny przekroczyły zasady dopuszczalnej krytyki orzeczeń sądowych i wywołały sprzeciw środowiska sędziowskiego. SSP „Iustitia” oraz Stowarzyszenie Sędziów Rodzinnych w Polsce wydały uchwałę potępiającą nieuzasadnione ataki².

Wcześniej Rada przeprowadziła lustrację postępowania sądowego i stwierdziła, że „czynności Sądu były uzasadnione i zostały podjęte dla dobra małoletnich dzieci, w celu zapewnienia ich prawidłowego rozwoju”. KRS w swojej uchwale odniosła się do stanowiska Stowarzyszenia „Iustitia” oraz Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych w Polsce przyjętego w tej sprawie.

(IS)

¹ Uchwała Rady w związku z wypowiedziami osób pełniących funkcje publiczne, dotyczącymi tymczasowego orzeczenia opiekuńczego wydanego przez Sąd Rejonowy w Nisku o umieszczeniu małoletnich dzieci w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym i rodzinie zastępczej, dostępna na: http://bit.ly/1QUhLgc

² Treść uchwały zarządu „Iustiii” dostępna na: www.iustitia.pl

Na temat sytuacji w tureckim wymiarze sprawiedliwości Stowarzyszenie „Iustitia” wypowiadało się ostatnio kilkakrotnie. Uchwały w tej sprawie podejmowały także międzynarodowe organizacje sędziowskie, Europejskie Stowarzyszenie Sędziów i MEDEL. Teraz jednak represje tureckich władz dotknęły tych, którzy upominali się o zachowanie demokratycznych standardów, tj. tureckie stowarzyszenie sędziów i prokuratorów YARSAV.

Murat Arslan, sędzia Sądu Konstytucyjnego Republiki Turcji, kierujący od lat stowarzyszeniem YARSAV i piętnujący naruszenia zasad demokracji i praworządności, został usunięty ze stanowiska sędziowskiego. Zastraszani są także inni członkowie YARSAV: pomijani są przy awansach, represjonowani dyscyplinarnie i poddawani szykanom – z przenoszeniem w odległe części kraju na czele. Jednocześnie władze Turcji powołały „nowe i niezależne” stowarzyszenie sędziów, deklarujące poparcie dla wszystkich decyzji władz politycznych.

Dlatego Stowarzyszenie „Iustitia” wystosowało apel do władz tureckich, w którym domaga się: zwolnienia przetrzymywanych w areszcie sędziów Mustafy Basara i Metina Özcelika; zaprzestania wspierania zależnego od władz Stowarzyszenia Jedności w Wymiarze Sprawiedliwości; zaprzestania ataków na YARSAV i przywrócenia jego prezesa Murata Arslana na stanowisko sędziego Sądu Konstytucyjnego Republiki Turcji.

Sprawą sędziów Tureckich zajmowały się także organizacje międzynarodowe: Europejskie Stowarzyszenie Sędziów i Stowarzyszenie MEDEL. Szczegóły na stronie internetowej „Ius­titii”.

Zgodnie z art. 83 ustawy z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych¹, czas pracy sędziego jest określony wymiarem jego zadań. O tym, co w sytuacji, gdy zadania sądownictwa cały czas rosną, dyskutowali uczestnicy konferencji „Czas pracy i warunki pracy sędziego (wymiar zadań)”. Patronat nad konferencją objęli Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego prof. dr hab. Małgorzata Gersdorf i  Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. dr hab. Roman Hauser.

Podczas konferencji zaprezentowany został także projekt „Monitoring stresu zawodowego w sądach i jego skutki” prowadzony przez dr Katarzynę Orlak. Celem projektu jest ustalenie poziomu stresu związanego z pracą w polskich sądach. Za pomocą ankiet sprawdza, czy osoby związane z sądownictwem wykazują potrzebę zmiany sytuacji zawodowej, czy w miejscu pracy występuje ryzyko mobbingu itp. Dodatkowo badanie diagnozuje sposoby radzenia sobie ze stresem.

Obciążenie sędziów pracą rzadko bierze się niestety pod uwagę przy kreśleniu śmiałych wizji reform zmierzających do usprawnienia działania sądów. Uczestnicy konferencji dyskutowali, co w tej sytuacji jest realne, by można było uzyskać społeczny konsensus między oczekiwaniami i możliwościami.

(IS)

¹ T. jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 133 ze zm.

Turcja, Rumunia i Polska to kraje, w których obecnie istnieje największe zagrożenie dla niezależności sądownictwa i niezawisłości sędziowskiej – wynika z bieżącego raportu o sytuacji wymiaru sprawiedliwości w krajach członkowskich MEDEL (Magistrats Européens pour la Démocratie et les Libertés). Organizacja obchodziła w Atenach swoje 30-lecie.

Najgorzej sytuacja sądownictwa wygląda w Turcji, gdzie władza polityczna konsekwentnie dąży do podporządkowania sobie sędziów. Stąd wyrazy solidarności dla tureckiego stowarzyszenia YARSAV. Z kolei w Rumunii pod pretekstem zwalczania korupcji władze próbują kontrolować sądy za pośrednictwem służb specjalnych. W Polsce niepokój MEDEL wzbudzają niekorzystne zmiany ustawowe pozbawiające władzę sądowniczą jej samodzielności i konstytucyjnej pozycji.

30-lecie MEDEL stało się także okazją do podsumowań. Polacy odgrywali w tej organizacji istotną rolę. Stowarzyszenie „Iustitia” jest jej członkiem niemal od początku istnienia. Ówczesna prezes „Iustitii” Maria Teresa Romer pełniła kiedyś nawet funkcję wiceprzewodniczącej tej organizacji. Tym razem Stowarzyszenie reprezentował prezes Maciej Strączyński.

(IS)

Na stronie internetowej Stowarzyszenia „Iustitia” w zakładce „Nasze publikacje” są już dostępne materiały z konferencji „E-protokół a wymiar sprawiedliwości”, która odbyła się 24.3.2014 r. w Warszawie. Można zapoznać się tam z różnymi głosami  i poglądami na temat wdrożenia tej innowacji do wymiaru sprawiedliwości.

(IS)

Jako sędziowie (…) pragniemy zwrócić uwagę na konieczność natychmiastowego podwyższenia płac sekretarzy sądowych, asystentów sądowych, pracowników obsługi oraz wszystkich pozostałych pracowników sądów” – tak zaczynają się uchwały zebrań Sędziów Sądów Rejonowych w Przemyślu i Trzciance. Podobne uchwały przegłosowano w Bydgoszczy, Zabrzu i Wągrowcu oraz wcześniej w Pile i Poznaniu. Stanowisko w tej sprawie przyjął także Zarząd Stowarzyszenia „Iustitia” oraz delegaci na ostatnie Zebranie Stowarzyszenia.

Zdaniem sędziów, wynagrodzenia urzędników w sądownictwie i prokuraturze nie odpowiadają godności sprawowanego przez nich urzędu oraz zakresowi obowiązków. Powoduje to odpływ wykwalifikowanej kadry pracowniczej, co ma bezpośrednie przełożenie na sprawność funkcjonowania sądów i prokuratur obciążonych coraz większą ilością obowiązków.

(IS)

Już wkrótce rozpocznie się rejestracja uczestników na kolejną edycję konferencji „Pomoc dzieciom – ofiarom przestępstw” organizowaną przez Fundację Dzieci Niczyje, Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Urząd m.st. Warszawy, która odbędzie się 19 i 20 października w Warszawie.

To największe tego typu wydarzenie, w którym co roku bierze udział ponad 550 uczestników, wśród których znajdują się sędziowie, prokuratorzy, przedstawiciele nauki oraz organizacji pozarządowych.

Tematem przewodnim konferencji jest pomoc dzieciom, które doświadczyły różnych form przemocy i wykorzystywania, a także ochrona praw dzieci, które uczestniczą w procedurach prawnych. Krajowi i zagraniczni eksperci przedstawiają modelowe rozwiązania zapobiegania przestępstwom wobec dzieci oraz najnowsze ustalenia empiryczne i teoretyczne, dotyczące problemu krzywdzenia dzieci. Prezentowane są także projekty i inicjatywy praktycznej pomocy dzieciom-ofiarom przestępstw i ich rodzinom oraz profesjonalne wydawnictwa dotyczące tej problematyki. Program konferencji przewiduje m.in. sesje plenarne, wykłady i warsztaty w mniejszych grupach.

(IS)

Zarząd „Iustitii” poparł wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka o zaskarżenie do Trybunału Konstytucyjnego noweli Kodeksu karnego z 20.3.2015 r.¹ Zmiana ustawy w wypadku niektórych wykroczeń nadała Policji uprawnienia zatrzymania prawa jazdy na okres 3 miesięcy.

Ustawodawca nie wziął pod uwagę, że zatrzymanie prawa jazdy jest w istocie orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zakaz taki jest środkiem karnym, który zgodnie z przepisami Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń orzekać może wyłącznie sąd. Osobie, której zakaz dotyczy, przysługują przewidziane prawem środki odwoławcze, a środek karny podlega wykonaniu dopiero wtedy, gdy orzeczenie jest prawomocne. Tymczasem według nowych przepisów zatrzymanie ma być obowiązkowe, nie podlegać kontroli sądu, będzie natychmiast wykonalne, a kierowcy nie będą przysługiwać żadne środki odwoławcze poza ewentualną skargą do sądu administracyjnego, który może badać tylko zgodność decyzji z prawem, a nie jej merytoryczną zasadność.

Kolejnym zarzutem wobec ustawy jest wprowadzenie podwójnej karalności za to samo wykroczenie.

(IS)

¹ Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw z 20.3.2015 r., Dz.U. z 2015 r. poz. 541.

Bez konsultacji społecznych, w trybie inicjatywy poselskiej do Sejmu trafił projekt ustawy likwidujący instytucję Rzecznika Ubezpieczonych¹. Jego uprawnienia ma przejąć nowy super urząd Rzecznika Finansowego, chociaż zakres jego działania wobec rynku ubezpieczeniowego miałby być węższy niż dotychczas. Stowarzyszenie „Iustitia” protestuje przeciwko tej zmianie.

Instytucja Rzecznika przez 20 lat istnienia w bardzo istotny sposób wpłynęła na zapewnienie gwarancji praw ubezpieczonych. Ubezpieczeni w wielu wypadkach mogli uzyskać ochronę bez wchodzenia na drogę postępowania sądowego, a gdy sprawa trafiała do sądu, mieli możliwość uzyskania różnorodnego wsparcia merytorycznego. Rzecznik odegrał pozytywną rolę w wyznaczaniu trendów rozstrzygania powszechnie spotykanych problemów ubezpieczeniowych.

Uzasadnienie projektu ustawy nie wyjaśnia, jakie argumenty stoją za likwidacją dobrze ocenianej instytucji. W dniu 10.7.2015 r. ustawa została jednak uchwalona przez Sejm i obecnie oczekuje na stanowisko Senatu.

(IS)

¹ Druk sejmowy nr 3430, dostępny na: www.sejm.gov.pl.