W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego przed Sądem Okręgowym w Olsztynie sędzia Sądu Rejonowego w Olsztynie delegowany do Sądu Okręgowego P. Juszczyszyn powziął wątpliwość co do prawidłowego obsadzenia składu Sądu I instancji. Wydał więc postanowienie zobowiązujące Kancelarię Sejmu do przekazania sądowi list poparcia kandydatów na członków KRS. W reakcji na postanowienie Sądu Minister Sprawiedliwości odwołał sędziego P. Juszczyszyna z delegacji do Sądu Okręgowego, zaś zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych postawił sędziemu zarzuty przewinień dyscyplinarnych. Następnie Prezes sądu Rejonowego w Olsztynie Maciej Nawacki zawiesił Pana Sędziego w czynnościach służbowych¹.

IS

¹ Zob. https://iustitia.pl/79-informacje/3423-oswiadczenie-sedziego-pawla-juszczyszyna. Podobne postanowienie wydał SO w Krakowie, podczas rozpo-znawania apelacji. Także im Rzecznik Dyscyplinarny postawił dnia 25.11.2019 r. zarzuty dyscyplinarne: https://iustitia.pl/3425-oko-press-pierwsza-dyscyplinarka-dla-sedziow-ktorzy-chcieli-badac-legalnosc-krs

W dniu 25.11.2019 r. Prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego zdecydował, iż do czasu wydania przez Sąd Najwyższy orzeczeń, w których zadano Trybunałowi Sprawiedliwości UE pytania prejudycjalne, na które Trybunał odpowiedział 19.11.2019 r., w Izbie Cywilnej SN nie będą wyznaczane składy z udziałem sędziów, których dotyczy wyrok TSUE¹.

IS

¹ Zob. oświadczenie: https://iustitia.pl/3427-decyzja-prezesa-izby-cywilnej-sadu-najwyzszego-dariusza-zawistowskiego-w-zwiazku-z-wyrokiem-tsue

W związku z szykanami, jakimi dotknięci zostali sędziowie mający odwagę bronić niezawisłości sędziowskiej, w całej Polsce zorganizowano, przy współudziale SSP „Iustitia”, demonstracje. Największa z nich odbyła się pod gmachem Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie 1.12.2019 r. Wzięło w niej udział ok. 7 tys. osób. Sędziowie uzyskali też wsparcie od ludzi kultury, w tym od Olgi Tokarczuk. Manifestacje odbyły się w 106 miastach w Polsce i za granicą. Podczas manifestacji sędziowie przedstawili żądania poparte przez Stowarzyszenia sędziowskie:

1)   natychmiastowego przywrócenia do orzekania sędziego Pawła Juszczyszyna;

2)   powołania niepolitycznej Krajowej Rady Sądownictwa;

3)   likwidacji politycznego systemu represji wobec sędziów, tj. rozwiązania Izby Dyscyplinarnej SN i odwołanie rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych Piotra Schaba i jego zastępców: Michała Lasoty i Przemysława Radzika;

4)   zapewnienia obywatelom prawa do niezależnego sądu w tych sprawach, w których na skutek udziału neo-KRS w procedurach nominacyjnych skład sądu został uznany za wadliwy;

5)   szanowania i wykonywania przez władzę ustawodawczą i wykonawczą orzeczeń polskich i europejskich sądów, w tym wyroku TSUE z 19.11.2019 r.

Demonstracje odbiły się szerokim echem w mediach polskich i zagranicznych.

IS

W dniu 3.12.2019 r. Zarząd Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” przyjął stanowisko dotyczące planowanych działań władz polskich, w tym ewentualnych zmian ustawowych po wyroku TSUE. W stanowisku czytamy: „Z orzecznictwa TSUE i Sądu Najwyższego w Polsce wynika jednoznacznie, że zgodnie z zasadą lojalności zawarta w wyroku Trybunału wykładnia prawa unijnego ma moc wiążącą wszystkie organy państwa, w tym sądy we wszystkich rozpoznawanych przez nie sprawach. Z tych względów 20.11.2019 r. sędzia Paweł Juszczyszyn, orzekający w Sądzie Okręgowym w Olsztynie, zwrócił się do Kancelarii Sejmu o nadesłanie będących w jej posiadaniu dokumentów, aby zgodnie z wytycznymi Trybunału zbadać prawidłowość powołania członków nowej KRS. Orzeczenie to wywołało natychmiastową reakcję machiny państwowej. 25.11.2019 r. Minister Sprawiedliwości w trybie natychmiastowym cofnął mu delegację do orzekania w Sądzie Okręgowym i sędzia ten wrócił do sądu Sądu Rejonowego w Olsztynie – sądu niższego szczebla. 28.11.2019 r. główny rzecznik dyscyplinarny wszczął wobec sędziego postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu popełnienie przestępstwa. 29.11.2019 r. Prezes Sądu Rejonowego w Olsztynie, będący jednocześnie członkiem nowej KRS, którego prawidłowość powołania do tego organu sędzia chciał badać, w trybie natychmiastowym zawiesił sędziego P. Juszczyszyna w jego obowiązkach służbowych. Tego samego dnia, w publicznym wystąpieniu, premier M. Morawiecki zagroził wszczęciem postępowań dyscyplinarnym przeciwko wszystkim sędziom, którzy w wykonaniu wyroku TSUE podejmą próbę badania niezależności nowej KRS, a tym samym statusu sędziów powołanych przy jej przydziale. Ponadto jak wynika z doniesień medialnych przedstawiciele rządzącej koalicji w trybie pilnym przygotowują projekt ustawy przewidujący orzekanie kar pozbawienia wolności wobec sędziów podejmujących m.in. takie czynności procesowe, jakie podjął sędzia Juszczyszyn. O toczących się w Ministerstwie Sprawiedliwości pracach nad taką ustawą poinformował także w ostatnich dniach wiceminister sprawiedliwości.

Podobnie 26.11.2019 r. wszczęto postępowania dyscyplinarne wobec 3 sędziów Sądu Okręgowego w Krakowie, którzy odroczyli rozprawę w celu zbadania statusu asesora powołanego przy udziale nowej KRS.

Opisane okoliczności wskazują jednoznacznie na drastyczną eskalację trwającej od 4 lat ze strony rządzących kampanii zastraszania i szykanowania sędziów stających w obronie praworządności i praw obywatelskich w Polsce. Tym razem władza polityczna, naśladując wzorce z czasów komunistycznych, posunęła się do kroków niewyobrażalnych w demokratycznym państwie prawa i pozbawiła możliwości orzekania sędziego, który wydał niewygodne dla władzy orzeczenie. Grozi jednocześnie podobnymi sankcjami wszystkim sędziom, którzy chcieliby podjąć próbę wykonania wyroku TSUE.”¹.

IS

¹ Zob. oświadczenie: https://iustitia.pl/83-ko­munikaty-i-oswiadczenia/3448-stanowisko-zarzadu-ssp-iustitia-w-zwiazku-dzialaniami-wladz-polskich-po-wydaniu-wyroku-tsue-z-19-11-2019r

W dniu 12.12.2019 r. Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych Piotr Schab poinformował w komunikacie, iż jego zastępca Przemysław Radzik podjął: „czynności wyjaśniające w sprawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na uchybieniu godności urzędu przez ustalonych sędziów Sądu Apelacyjnego w Katowicach, którzy w dniu 11.12.2019 r. jako funkcjonariusze publiczni, członkowie składu orzekającego przekroczyli swoje uprawnienia, w ten sposób że, przyznając sobie kompetencje do ustalania i oceny sposobu działania konstytucyjnych organów państwa w zakresie sposobu wyboru części członków Krajowej Rady Sądownictwa oraz sposobu powołania sędziego orzekającego w I instancji, przez co podważając przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, wzięli udział w wydaniu postanowienia o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego, którego treść stanowiła bezprawną ingerencję w ustawowy sposób powołania sędziów do składów Prawa o ustroju sądów powszechnych”¹.

IS

¹ Zob. więcej: https://iustitia.pl/postepowania-dyscyplinarne/3485-rzecznicy-dyscyplinarni-rozpoczynaja-czynnosci-wobec-sedziow-sadu-apelacyjnego-w-katowicach-za-zadanie-pytania-prawnego-do-sadu-najwyzszego

W dniu 4.12.2019 r. Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych Piotr Schab wydał komunikat, w którym poinformował o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i postawieniu 55 zarzutów dyscyplinarnych przez swojego zastępcę Przemysława Radzika.

Według Rzecznika sędzia Krystian Markiewicz: „Prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”, w upublicznionym i skierowanym do personalnie ustalonych prezesów i sędziów sądów dyscyplinarnych przy sądach apelacyjnych, w pismach z datą jak wyżej, przedstawił manifest polityczny, w którym kwestionując niezależność i legalność działania konstytucyjnego organu państwa w postaci Krajowej Rady Sądownictwa oraz podważając konstytucyjność i apolityczność Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, podżegał każdego z nich do popełnienia deliktu dyscyplinarnego polegającego na nierespektowaniu porządku prawnego Rzeczpospolitej Polskiej poprzez powstrzymanie się od orzekania oraz zaniechanie przedstawiania odwołań stron i akt spraw dyscyplinarnych ­Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego, a w dalszej kolejności do zawieszania postępowań dyscyplinarnych „do czasu wyjaśnienia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej statusu osób powołanych na urząd sędziego w Izbie Dyscyplinarnej”, przez co naruszył wynikającą z art. 178 ust. 3 Konstytucji zasadę apolityczności sędziów oraz wynikający z art. 82 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych obowiązek postępowania zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim, w tym w szczególności obowiązek stania na straży prawa, sumiennego wykonywania obowiązków sędziego, a także obowiązek strzeżenia w służbie i poza służbą powagi stanowiska sędziego oraz niestwarzania nawet pozorów nieprzestrzegania porządku prawnego, tj. zachowań przynoszących ujmę godności sędziego i podważających zaufanie do jego niezawisłości i bezstronności oraz naruszających zasady etyki zawodowej, określone w § 5 ust. 2, § 10 i 16 uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie uchwalenia Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i Asesorów Sądowych”¹.

IS

¹ Zob. komunikat: https://iustitia.pl/postepowania-dyscyplinarne/3452-z-ca-rzecznika-dyscyplinarnego-p-radzik-sciga-prezesa-iustitii-za-wypowiedzi-publiczne-i-stawia-mu-55-zarzutow

W toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach, 11.12.2019 r. skład rozpoznający apelację od wyroku SO w Gliwicach postanowił zwrócić się do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym: „Czy udział Krajowej Rady Sądownictwa, której skład ukształtowano w wyniku wyboru przez Sejm RP 15 sędziów w trybie określonym przepisami ustawy z 8.12.2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych ustaw w procesie powoływania sędziego będącego członkiem składu orzekającego stanowi samoistną i wystarczającą przesłankę do uznania, że skład sądu jest sprzeczny z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 KPC”.

IS

W dniu 10.12.2019 r. I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Gersdorf wydała oświadczenie, w którym wezwała sędziów Izby Dyscyplinarnej do powstrzymania się od wszelkich czynności orzeczniczych. W oświadczeniu Pani Prezes czytamy m. in.: „w związku z wyrokiem SN z 5.12.2019 r., III PO 7/18, w którym stwierdzono, że Krajowa Rada Sądownictwa w obecnym składzie nie jest organem bezstronnym i niezawisłym od władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz uznano, że Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego nie jest sądem w rozumieniu prawa Unii Europejskiej, a przez to nie jest sądem w rozumieniu prawa krajowego, należy jednoznacznie stwierdzić, że kontynuowanie działalności przez Izbę Dyscyplinarną stanowi poważne zagrożenie dla stabilności porządku prawnego w Polsce”¹.

IS

¹ Zob. oświadczenie: https://iustitia.pl/postepowania-dyscyplinarne/3478-i-prezes-sn-wzywa-sedziow-izby-dyscyplinarnej-do-powstrzymania-sie-od-wszelkich-czynnosci-orzeczniczych

W dniu 11.1.2020 r. ulicami Warszawy przeszedł Marsz Tysiąca Tóg, pt. PRAWO DO NIEZAWISŁOŚCI. PRAWO DO EUROPY.

Spotkaliśmy się wszyscy ubrani w togi, aby wyrazić sprzeciw wobec zamykania prawnikom ust oraz, aby okazać nasz szacunek dla prawa krajowego i europejskiego.

Prawnicy i obywatele wyrazili w ten milczący symboliczny sposób sprzeciw co do uchwalonej tzw. ustawy kagańcowej. Swoją obecnością pokazali, że ­wartości i zasady państwa prawnego to fundamenty profesji każdego prawnika.

Jak dotąd dzięki naszemu wspólnemu wysiłkowi – sędziów, adwokatów, radców prawnych, niezależnych prokuratorów, notariuszy, nie dopuściliśmy do tego, aby w Polsce zapanowało bezprawie. Jednakże grudzień 2019 r. postawił przed nami nowe wyzwania, najcięższe w całej dotychczasowej historii sądownictwa po 1989 r. Nastąpiło natężenie działań rzeczników dyscyplinarnych, nasilała się kampania oszczerstw wobec sędziów, pojawiły się bezprecedensowe ataki ze strony reprezentantów władzy wykonawczej na I Prezes SN i sędziów SN, a wreszcie – przyjęcie przez Sejm 20.12.2019 r. ustawy, która ma ograniczać swobodę wypowiedzi sędziów i karać ich surowo w sposób bardzo uznaniowy.

Wszystko to składa się na mechanizm nacisków na sądownictwo niespotykany i niewyobrażalny w kręgu państw cywilizowanych, a odsuwający nas bezwzględnie od rodziny cywilizacji zachodnioeuropejskiej. Prawnicy polscy zdecydowali się zatem pokazać swój sprzeciw wobec opisanych działań, albowiem jest to również uderzenie w cały system prawny w Polsce. Spadek zaufania do niego zagraża wizerunkową degradacją do poziomu postrzegania systemów prawnych Turcji, Rosji czy Białorusi. Nie łudźmy się, to nie skończy się na sędziach i prokuratorach. Kolejne ograniczenia mogą niebawem dotknąć adwokatów, radców prawnych czy notariuszy. Dlatego postanowiliśmy być razem i wspólnie pokazać światu, że polscy prawnicy są zjednoczeni, odpowiedzialni, odważni i dobrze wyedukowani – potrafią zauważyć, które ustawy są sprzeczne z Konstytucją RP i prawem europejskim, chcą również respektowania wyroków TSUE.

W naszej ocenie należało zrobić wszystko, by nie był to ostatni moment, w którym sędziowie będą mogli bez obawy o konsekwencje wyrazić publicznie swój protest w obronie wartości, którym służą całym swoim życiem zawodowym. Pokazaliśmy także całemu społeczeństwu, które od kilku lat przychodzi na protesty, że jako prawnicy jesteśmy solidarni. Obywatele potrzebują wyraźnego sygnału, że mogą liczyć na etos, ducha i energię świata prawniczego. Mamy prawo do niezawisłości, niezależności od władzy politycznej, mamy też prawo do bycia częścią europejskiego systemu prawnego. Chcemy zatem przestrzegania prawa UE.

Marsz przeszedł od Placu Krasińskich przy Sądzie Najwyższym do ul. Wiejskiej przy budynku Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak podał portal oko.press – Marsz Tysiąca Tóg w Warszawie wygenerował ponad 18 mln wzmianek w polskojęzycznym internecie. W ciągu 3 dni, od piątku do niedzieli, zasięg tematu przekroczył 25,5 mln¹.

IS

¹ Źródło: https://oko.press/marsz-1000-tog-z- 18-milionami-zasiegu/

W nocy 12/13.12.2019 r. do Sejmu wpłynął projekt tzw. ustawy dyscyplinującej sędziów. Rzeczywistym celem tego projektu jest jednak ostateczne podporządkowanie wymiaru sprawiedliwości władzy politycznej. Proponowana regulacja pozbawia sędziów niezawisłości, bowiem pod groźbą wydalenia z zawodu zakazuje im wykonywania orzeczenia TSUE z 19.11.2019 r. Stanowi to naruszenie przez Polskę zobowiązań wobec Unii Europejskiej, przekreślając wynikającą z Traktatu Europejskiego i Konstytucji RP zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed normami prawa krajowego. Wprowadza odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów za wydawanie orzeczeń sprzecznych z oczekiwaniami władzy politycznej. Projekt ten łamie także Konstytucję RP, zakazując sędziom rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw. Ogranicza wolność słowa i prywatność sędziów oraz wprowadza mechanizm inwigilacji, zobowiązując ich do ujawnienia członkostwa w zrzeszeniach, w tym w stowarzyszeniach, funkcji pełnionej w organie fundacji, a nadto do podania informacji o prowadzeniu portalu, strony internetowej lub aktywności na internetowych portalach, jeśli dotyczą spraw publicznych. Wreszcie proponowana regulacja likwiduje samorządność sędziowską, przekazując wszystkie decyzje dotyczące sądów i sędziów w ręce powołanych przez Ministra Sprawiedliwości prezesów, a także zakazując podejmowania sędziom uchwał krytykujących działania innych władz.

„Iustitia” stanowczo sprzeciwia się uchwalaniu przepisów sprzecznych z Konstytucją i umowami międzynarodowymi, godzących w niezależność sądów i niezawisłość sędziowską oraz przyznających władzy politycznej prawo do kontrolowania orzeczeń sądów. Sytuacja taka nie miała miejsca nawet w czasach PRL i jest nie do zaakceptowania w XXI w., w sercu Unii Europejskiej¹.

IS

¹ Zob. stanowisko: https://iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/3524-stanowisko-zarzadu-ssp-iustitia-w-zwiazku-z-projektem-ustawy-o-zmianie-ustawy-prawo-o-ustroju-sadow-powszechnych-ustawy-o-sadzie-najwyzszym-oraz-niektorych-innych-ustaw. Zob. także opinię: https://iustitia.pl/79-informacje/3532-opinia-stowarzyszenia-sedziow-polskich-iustitia-w-sprawie-projektu-ustawy-o-zmianie-ustawy-prawo-o-ustroju-sadow-powszechnych-ustawy-o-sadzie-najwyzszym-oraz-niektorych-innych-ustaw-w-wersji-z-12-grudnia-2019-r-druk-sejmowy-nr-69