W sprawie II FSK 1974/16 skarżąca spółka wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem NSA ze względu na orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 28.6.2016 r.¹ o niezgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę do ustalenia przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych.

Wyrok ten nie był ówcześnie opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Do postępowania przystąpił Rzecznik Praw Obywatelskich, popierając skargę spółki o wznowienie postępowania, a także wnosząc o uchylenie zapadłych w tej sprawie wyroków NSA i WSA w Warszawie oraz postanowień organów egzekucyjnych. Przedstawiając swoje stanowisko Rzecznik miał w szczególności na względzie, że zwłoka w publikacji wyroku Trybunału nie może negatywnie wpływać na możliwość realizacji konstytucyjnego prawa obywatela do wznowienia postępowania. W ocenie Rzecznika, strona składając skargę o wznowienie postępowania przed publikacją orzeczenia działała w dobrej wierze i z należytą starannością. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego oczekiwały w tym czasie na publikację przez kilka miesięcy, zaś strona nie mogła przewidzieć, czy i kiedy zostaną opublikowane.

W wyroku z 9.2.2017 r.² NSA przychylił się do stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich. Wydane orzeczenie wyeliminowało z obrotu prawnego akt określający spółce koszty egzekucyjne na kwotę ponad 35 mln zł.

(P.K.)

¹ SK 31/14, DzU. poz. 1244.

² II FSK 1974/16, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/B1D8B31FBF

Stowarzyszenie wystosowało adresowane do Marszałków Sejmu i Senatu RP oraz Ministra Sprawiedliwości stanowisko¹, w którym wskazano na niekorzystne z punktu widzenia sędziów zmiany w ustawie z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych² w zakresie przepisów dotyczących wieku uprawniającego sędziego do przejścia w stan spoczynku w stosunku do zmian projektowanych w powszechnym systemie emerytalnym.

W stanowisku podkreślono, że na skutek uchylenia obowiązującego dotychczas przepisu art. 69 § 1a PrUSP (art. 7 ust. 1 pkt b ustawy z 16.11.2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw³), a także skreślenia poprawki pierwotnie zawartej w projekcie art. 8 ust. 1 pkt c ZmEmRentyFUSU doszło do kuriozalnej sytuacji, w której wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku zostanie faktycznie wydłużony, nawet o 2 lata i 6 miesięcy w stosunku do dotychczasowych rozwiązań. Jako przykład wskazać należy na kobiety sędziów urodzone w drugim kwartale 1960 r., którym wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku zostanie wydłużony znowelizowaną ustawą.

Ponadto Stowarzyszenie wskazało na sprzeczność z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa rozwiązania różnicującego wiek kobiet sędziów i pozostałych kobiet. Artykuł 1 pkt 5a ZmEmRentyFUSU, nowelizujący art. 24 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych⁴, wprowadził 60 lat, jako granicę wieku przejścia na emeryturę dla kobiet. Z kolei art. 7 pkt 1a i art. 8 pkt 1 ZmEmRentyFUSU nowelizujący PrUSP oraz ustawę z 23.11.2002 r. o Sądzie Najwyższym⁵ granicę tę ustalił na poziomie 65 lat. Rozwiązanie takie jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia.

(IS)

¹ Zob. http://www.iustitia.pl/uchwaly/1498-sta­no­wisko-iustitii-w-sprawie-zmian-dotyczacych-wieku-przechodzenia-sedziow-w-stan-spo­czynku.

² T. jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 2062 ze zm.; dalej jako: PrUSP.

³ Dz.U. z 2017 r. poz. 38; dalej jako: ­ZmEm­RentyFUSU.

⁴ T. jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.

⁵ T. jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 1254 ze zm.

W podjętej w dniu 11.11.2016 r. uchwale Zarząd SSP „Iustitia” postanowił przedstawić opinię prawną Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” jako amicus curiae w postępowaniu prowadzonym przed Trybunałem Konstytucyjnym ze skargi Krajowej Rady Sądownictwa pod sygnaturą K 32/16¹. W opinii tej ponownie wskazano na sprzeczność obowiązujących przepisów w zakresie nadzoru administracyjnego Ministra Sprawiedliwości nad ­sądami powszechnymi z Konstytucją RP.

(IS)

¹ Opinia dostępna na: http://www.iustitia.pl/uchwaly/1507-opinia-iustitii-w-sprawie-skargi-krs-do-trybunalu-konstytucyjnego.

Stowarzyszenie przyjęło stanowisko w sprawie wynagrodzeń sędziów i prokuratorów za czas choroby¹. Wskazano, że w związku z przedstawieniem przez Grupę Roboczą Forum Dialogu Społecznego Ministerstwu Spraw Wewnętrznych projektu ustawy wprowadzającej zmiany do ustaw pragmatycznych służb mundurowych, która przewiduje przywrócenie pełnopłatnych zwolnień lekarskich, zwracamy się do Ministra Sprawiedliwości o spowodowanie, aby również w odniesieniu do sędziów i prokuratorów powrócono do przepisów obowiązujących w tej materii przed 1.6.2013 r. Stowarzyszenie poparło w tym zakresie stanowisko Związku Zawodowego Prokuratorów.

(IS)

¹ Opinia dostępna na: http://www.iustitia.pl/uchwaly/1508-stanowisko-iustitii-w-sprawie-wynagrodzenia-sedziow-i-prokuratorow-za-czas-choroby.

Stowarzyszenie zaopiniowało negatywnie¹ zmiany projektu z 23.1.2017 r. ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw² dotyczące: wyboru 15 członków Rady spośród sędziów przez Sejm w miejsce wyboru przez organy samorządu sędziowskiego i trybu wyłaniania kandydatów na członków Rady; podziału Rady na dwa odrębne Zgromadzenia; propozycji zgłaszania Prezydentowi RP co najmniej dwóch kandydatur na stanowisko sędziego; wygaszenia man­datów sędziów wybranych do KRS na podstawie przepisów dotychczasowych oraz przewidzianego okresu vacatio ­legis.

Już po wydaniu opinii przez Stowarzyszenie ukazała się nowa wersja ww. projektu (z 22.2.2017 r.), w której m.in. termin wygaszenia kadencji sędziów wybranych do KRS został skrócony z 3 miesięcy do 30 dni oraz przewidziano wygaszenie kadencji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i wojskowych – również w terminie 30 dni od wejścia w życie nowelizacji. Projekt ten nie został ­przekazany Stowarzyszeniu do zaopiniowania.

(IS)

¹ Opinia dostępna na: http://www.iustitia.pl/opinie/1582-opinia-zesp-u

² Dostępny na: http://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12284955/12350817/12350818/dokument270266.pdf

Zgodnie z danymi uzyskanymi z Ministerstwa Sprawiedliwości, obecnie delegowanych tam jest 154 sędziów, czyli tylu, ilu orzeka w dwóch okręgach: Sądu Okręgowego w Przemyślu (72) i Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu (81)¹. Z informacji przedstawionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że liczba sędziów delegowanych do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie zwiększa się.

(IS)

¹ Dane z pisma MS: DSO-IV-061-99/16 i DSO-IV-082-6/17

Minister Sprawiedliwości ogłosił 20.1.2017 r. założenia reformy sądownictwa.

Niektóre z proponowanych zmian zmierzają do podporządkowania sądownictwa politykom ze szkodą dla obywateli. Wybór sędziów – członków Krajowej Rady Sądownictwa przez Sejm może doprowadzić do ich uwikłania w politykę. Pierwszeństwo absolwentów podległej Ministrowi Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury przy obejmowaniu stanowiska asesora sądowego i przyznanie Prezydentowi możliwości wyboru osoby powoływanej na stanowisko sędziego spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez tak upolitycznioną Krajową Radę Sądownictwa zmierza wprost do przejęcia pełnej kontroli politycznej nad wprowadzaniem nowych osób do zawodu sędziego.

Zapowiedzi stworzenia para-sądu, czyli Izby Dyscyplinarnej przy Sądzie Najwyższym, z nowymi uprawnieniami prokuratorów, wyposażą Ministra Sprawiedliwości w narzędzie do wywierania wpływu na obecnie orzekających sędziów. Są sytuacje, w których sędzia prowadzi proces z udziałem aktywnego polityka albo podejmuje decyzję, co do której politycy formułują swoje oczekiwania. Groźba wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez podległych Ministrowi prokuratorów może być narzędziem wywierania politycznego wpływu na sędziego, który rozstrzyga o losach obywatela.

Niezależność sądów i niezawisłość sędziów to nie przywilej, lecz gwarancja dla obywatela, że jego sprawę będzie rozpatrywał sędzia wolny od nacisków ze strony polityków. Przywołane rozwiązania są zaprzeczeniem tej konstytucyjnej wartości.

(IS)

Przedstawiciele SSP „Iustitia” aktywnie uczestniczą w pracach Porozumienia, czego wynikiem było m.in. przyjęcie w 2017 r. następujących stanowisk:

W Stanowisku nr 1 z 5.1.2017 r.¹ Porozumienie wypowiedziało się co do projektu zmiany ustawy o komornikach sądowych. Porozumienie zwróciło uwagę, że przedstawiony projekt, wbrew zapowiedziom, nie stanowi nowego aktu prawnego, który w sposób prawidłowy i nowoczesny regulowałby funkcjonowanie sądowych organów egzekucyjnych. Ustawa znacząco rozbudowuje jedynie system nadzoru nad komornikami i w sposób istotny ogranicza funkcjonowanie organów samorządu komorniczego. Zagadnienia, które wymagały dogłębnych zmian, takie jak instytucja zastępcy komornika, pojęcie i zasady funkcjonowania kancelarii komorniczej, likwidacja kancelarii komorniczej, archiwizacja akt komorniczych czy zasady finansowania egzekucji, nie zostały, wbrew oczekiwaniom, rozwiązane. Przyjęty model finansowania egzekucji, sprowadzający się do znacznego ograniczenia komornikom środków na prowadzenie działalności egzekucyjnej, doprowadzi do zapaści egzekucji w Polsce i likwidacji istniejących kancelarii, w pierwszej kolejności tych najmniejszych, albowiem nie będą one w stanie egzystować w oparciu o opłaty przewidziane w ustawach.

W Stanowisku nr 2² z 6.2.2017 r. Porozumienie zwróciło się do Prezydenta RP o spotkanie z przedstawicielami Porozumienia w celu zażegnania kryzysu wywołanego przez ostatnie propozycje legislacyjne dotyczące ustroju sądownictwa. Na zaplanowane 20.2.2017 r. spotkanie w Kancelarii Prezydenta RP zaproszeni zostali: obecny przewodniczący Porozumienia – r. pr. Maciej Bobrowicz oraz sekretarz Porozumienia – dr Paweł Skuczyński.

W Stanowisku nr 3 z 7.2.2017 r.³ Porozumienie wypowiedziało się co do projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (projekt z 20.1.2017 r.). Porozumienie wyraziło zaniepokojenie kierunkiem zmian zaproponowanych w wymienionym projekcie. W szczególności wątpliwości budzą próby preferowania aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nad osobami, które odbyły aplikację sądową na tzw. starych zasadach, jak również nad tymi którzy aplikacji sądowej nie odbyli, ale w dniu wejścia w życie ustawy z 23.1.2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury⁴ (tj. 4.3.2009 r.) byli zatrudnieni na stanowisku referendarza sądowego lub asystenta sędziego. Takie działanie Porozumienie uważa za niesprawiedliwe oraz sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami: równości wobec prawa oraz dostępu do służby publicznej.

(IS)

¹ Dostępne na: http://prawnicyrazem.pl/stanowisko/stanowisko-nr-12017-dot-projektu-ustawy-o-komornikach-sadowych/

² Dostępne na: http://prawnicyrazem.pl/stanowisko/stanowisko-nr-22017-dotyczace-prosby-do-prezydenta-rp-o-spotkanie-w-przedmiocie-zmian-ustrojowych-sadownictwa/

³ Dostępne na: http://prawnicyrazem.pl/sta­no­wisko/stanowisko-nr-32017-dot-projek­tu-usta­wy-o-zmianie-ustawy-o-krajowej-szko­le-sado­wnictwa-i-prokuratury-ustawy-prawo-o-ustroju­-sadow-powszechnych-oraz-niektorych-innych-ustaw-dl-vi-465-27/

⁴ T. jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 146.

Zebrania Przedstawicieli Zebrań Sądów Apelacyjnych oraz Zgromadzeń Ogólnych Sędziów Okręgów dnia 30.1.2017 r. przyjęły jednolite w swej treści uchwały.

Uchwałami nr 1¹ poparły uchwały Kongresu Sędziów Polskich z 3.3.2016 r.

Wyrażone w trakcie Kongresu uwagi, zastrzeżenia i obawy Zebrania uznały za wyraz uzasadnionej troski o zachowanie gwarantowanego Konstytucją RP i aktami prawa międzynarodowego prawa każdego obywatela do sądu.

Oba Zebrania uchwałami nr 2² wskazały, że sędziowie sądów powszechnych widzą potrzebę zmian w sądownictwie, które będą służyć dobru obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Uznały, że proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości zmiany w ustawach o Krajowej Radzie Sądownictwa i o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie doprowadzą do usprawnienia i przyspieszenia postępowań sądowych. Jednocześnie wskazały, że Minister Sprawiedliwości nie wykonuje ustawowych obowiązków w zakresie obsadzenia zwolnionych kilkuset stanowisk sędziowskich, co negatywnie wpływa na sprawność pracy sądów.

Uznały, że projekt zmian w zakresie procedury powoływania sędziów i organizacji Krajowej Rady Sądownictwa wprost zmierza do upolitycznienia sądownictwa. Jest to nie do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziowskiej oraz standardami europejskimi, wynikającymi m.in. z Europejskiej Karty Sędziego.

Zgodnie z Konstytucją RP sędziów – członków Krajowej Rady Sądownictwa wybierają sędziowie (art. 187 ust. 1 pkt 2). Wybór sędziów przez polityków spowoduje upolitycznienie organu, który zgodnie z Konstytucją strzeże niezależności sądów i niezawisłości sędziów, a to stanowi zagrożenie prawa obywatela do sądu. Krajowa Rada Sądownictwa w formule proponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości nie będzie gwarantować wyboru na stanowiska sędziowskie osób o najwyższych kwalifikacjach. Niezgodna z Konstytucją jest propozycja wygaszenia mandatów obecnych członków Krajowej Rady Sądownictwa, będących sędziami (art. 187 ust. 3).

Proponowane zmiany stanowią poważne zagrożenie dla niezależności sądów i niezawisłości sędziów, będących fundamentem demokratycznego państwa prawa. Stracą na nich przede wszystkim obywatele i ich konstytucyjne prawo do sądu. Należy z całą mocą podkreślić, że niezawisłość sędziowska nie jest przywilejem sędziów, a stanowi gwarancję dla obywateli, że ich sprawa zostanie rozstrzygnięta przez sędziego wolnego od wszelkich, w tym politycznych, nacisków.

Zauważyły, że niezgodne z Konstytucją jest przyznanie Prezydentowi uprawnienia do wyboru sędziego spośród dwóch kandydatów wskazanych przez Krajową Radę Sądownictwa. Konstytucja jednoznacznie wskazuje, że Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powołuje sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (art. 179) i nie przyznaje Prezydentowi kompetencji do ­dokonywania oceny i wyboru ­spośród przedstawianych kandy-
datów.

Zebrania opowiedziały się za wzmocnieniem samorządu sędziowskiego, który będzie współdziałał w sprawnym zarządzaniu sądownictwem.

Ponadto kolejnymi uchwałami oba Zebrania:

• zobowiązały Przewodniczącego KRS do zwołania do końca marca 2017 r. kolejnych Zebrań Przedstawicieli Zebrań Sądów Apelacyjnych oraz Zgromadzeń Ogólnych Sędziów Okręgów;
• wyraziły wolę, by ich członkowie byli uczestnikami Kongresu Prawników Polskich, w przypadku jego zwołania;
• powołały zespół roboczy do spraw reformy ustrojowej sądownictwa, w skład którego weszli: SSO Waldemar Żurek, SSR Anna Miś, SSO Mieczysław Kamiński, SSO Monika Frąckowiak, SSO Katarzyna Kałwak, SSA Jan Kremer, SSR Marta Kożuchowska-Warywoda, SSO Katarzyna Kijowska, SSA Mirosław Ziaja, SSR Tomasz Posłuszny;
• zwróciły się do prezesów sądów o pilne zwołanie zebrań sędziów powierzonych im sądów celem przedstawienia i poddanie pod dyskusję podjętych uchwał.

(IS)

¹ Dostępne na: http://www.iustitia.pl/uchwa­ly/1567-uchwala-nr-1-zebrania-przedstawicieli-zgromadzen-ogolnych-sedziow-okregow-z-30-stycznia-2017-r.

² Dostępne na: http://www.iustitia.pl/uchwa­ly/1568-uchwala-nr-2-zebrania-przedstawicieli-zgromadzen-ogolnych-sedziow-okregow-z-30-stycznia-2017-r.