List „Iustitii” do przedstawicieli KE w sprawie praworządności w Polsce

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

Kierując się troską o zachowanie podstawowych standardów demokratycznego państwa prawnego i wolności obywatelskich, Zarząd SSP „Iustitia” poinformował, że Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego ignoruje postanowienie TSUE (wielkiej izby) z 8.4.2020 r. w sprawie C-791/19 Komisja przeciwko Polsce, zawieszające stosowanie przepisów krajowych dotyczących właściwości Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego w sprawach dyscyplinarnych sędziów. Wyrazem tego jest m.in. postanowienie wydane w tej Izbie w dniu 23.9.2020 r. (II DO 52/20), w którym wyrażono pogląd, że wyrok TSUE z 19.11.2019 r., w połączonych sprawach: C-585/18, C-624/18 i C-625/18, nie może być uznany za obowiązujący na gruncie polskiego porządku prawnego. Za uzasadnienie tego poglądu podano, że we wszystkich toczących się przed Izbą Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego postępowaniach, w których doszło do zadania TSUE pytań prejudycjalnych (III PO 7/18 – pytanie prejudycjalne zarejestrowane w TSUE, sygn. C-585/18 – III PO 8/18 – pytanie prejudycjalne zarejestrowane w TSUE, C-624/18 – III PO 9/18 – pytanie prejudycjalne zarejestrowane w TSUE, C-625/18), przeprowadzono czynności w składach sprzecznych z przepisami prawa [krajowego], co skutkuje nieważnością postępowania. Skoro nieważność dotyczy całego postępowania, nie może mieć mocy obowiązującej również orzeczenie prejudycjalne TSUE, jakie zostało uzyskane w ramach takich nieważnych postępowań. Cytowane postanowienie budzi poważny niepokój o respektowanie w Polsce orzeczeń TSUE. Niepokój jest pogłębiony faktem, że Izba wciąż rozpoznaje sprawy z zakresu szeroko pojętego postępowania dyscyplinarnego, w tym również wobec sędziów. Na dzień 5.10.2020 r. zostało wyznaczone kolejne posiedzenie w celu rozpoznania zażalenia prokuratora na uchwałę Izby w przedmiocie uchylenia immunitetu sędziowskiego sędziemu Sądu Okręgowego w Warszawie Igorowi Tuleyi, znanemu z orzeczeń oraz licznych publicznych wypowiedzi w obronie praworządności w Polsce1.

IS

1 Całość listu zob. https://iustitia.pl/nowa-krs-nowy-sn/3977-list-iustitii-do-przedstawicieli-komisji-europejskiej-w-sprawie-praworzadnosci-w-polsce

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Stanowisko Zarządu SSP „Iustitia” w związku z rozpoznawaniem przez Izbę Dyscyplinarną wniosku o uchylenie immunitetu sędzi Beacie Morawiec

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

W stanowisku przyjętym 13.10.2020 r. Zarząd SSP „Iustitia” stwierdził, iż: „12.10.2020 r. Adam Tomczyński, bezpodstawnie przypisując sobie moc wydawania orzeczeń Sądu Najwyższego, stwierdził, że uchyla immunitet sędzi Beaty Morawiec. Jesteśmy przekonani, że żaden niezależny sąd i niezawisły sędzia nie stwierdzi, że taki pozór orzeczenia Sądu Najwyższego pozwala na prowadzenie postępowania z udziałem sędzi objętej konstytucyjną ochroną. Decyzja ta to jaskrawy przykład tego, do czego doprowadziło upolitycznienie Krajowej Rady Sądownictwa i polityczne zmiany w Sądzie Najwyższym. Dziś, przy pomocy swoich popleczników na kluczowych stanowiskach w sądownictwie i prokuraturze, minister Zbigniew Ziobro może realizować swoją vendettę przeciwko osobom, które kiedykolwiek stanęły mu na drodze. Sędzia Beata Morawiec „ośmieliła” się pozwać go za szkalujące ją słowa i wygrała proces w pierwszej instancji, wobec czego właśnie teraz spotyka ją medialny lincz i oparte na wątpliwych dowodach postępowanie”. Zarząd wskazał, że wykorzystywanie Izby Dyscyplinarnej i prokuratury do realizowania przez ministra sprawiedliwości planu odwetu na osobach, które nie zechciały mu się podporządkować, powinno spotkać się z reakcją Komisji Europejskiej. Dotychczasowe środki albo są nieskuteczne, albo powinny być stanowczo egzekwowane1.

IS

1 Stanowisko zob.: https://iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/3996-stanowisko-zarzadu-stowarzyszenia-sedziow-polskich-w-zwiazku-z-rozpoznawaniem-przez-izbe-dyscyplinarna-sn-wniosku-o-uchyleniu-immunitetu-sedzi-beacie-morawiec

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Fundusz dla represjonowanych sędziów

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

Utworzyliśmy Fundusz Pomocy, którego środki mają być przezna­czone na udzielanie bezzwrotnej pomocy finansowej sędziom i byłym sędziom w trudnej sytuacji materialnej i ży­ciowej.

Wpłaty na ten cel można dokonywać na utworzone dla tego celu konto: ­Fundacji Dom Sędziego Seniora: 20 1090 1346 0000 0001 4426 7265. Nawet najmniejszy gest to dla sędziów ogromne wsparcie!

Dziękujemy za Waszą ofiarność!1

IS

1 Zob. więcej: https://iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/4007-chcesz-wesprzec-represjonowanych-otworzylismy-fundusz-pomocy

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Uchwała Zarządu SSP „Iustitia” w sprawie niezależności adwokatury i tajemnicy adwokackiej

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

W uchwale z 16.102020 r. Zarząd SSP „Iustitia” przypomniał, że za­pewnienie poszanowania tajemnicy ­adwokackiej i prawa do obrony jest obowiązkiem wszystkich organów państwa.

Wszelkie działania uderzające w niezależność adwokatów godzą w rzetelność procesu, a przez to w prawa obywatelskie.

Tajemnica adwokacka stanowi jeden z fundamentów prawa do obrony, które jest podstawowym prawem każdego człowieka1.

IS

1 Uchwała zob. https://iustitia.pl/81-uchwaly/ 4009-uchwala-zarzadu-stowarzyszenia-sedziow-polskich-iustitia-w-sprawie-niezaleznosci-adwokatury-i-tajemnicy-adwokackiej

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Stanowisko SSP „Iustitia” w sprawie statusu Trybunału Konstytucyjnego

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

W stanowisku przyjętym 28.10.2020 r. Zarząd SSP „Iustitia” wskazał, iż : „Na przykładzie Trybunału Konstytucyjnego, wszyscy dziś widzimy, do czego prowadzi pozbawienie sądów i trybunałów niezależności. Trybunał, przesiąknięty politycznymi mechanizmami, w całości wybierany przez polityków i od nich uzależniony, nie ma społecznego zaufania. Z organu wymiaru sprawiedliwości stał się narzędziem w rękach polityków.

Taka sytuacja jest niezwykle niebezpieczna dla stabilności państwa. Rozstrzygnięcia Trybunału wydane z udziałem „dublerów” nie tylko nie posiadają mocy prawnej, ale są też nieuznawane przez społeczeństwo. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której obywatele pozbawieni są ochrony prawnej, a politycy przy pomocy opanowanych przez siebie najważniejszych instytucji państwowych, stawiają się ponad prawem”.

W tej sytuacji Zarząd „Iustitii” uważa za konieczne:

1)   zlikwidowanie Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Stanu i powołanie w ich miejsce Trybunału Rzeczypospolitej;

2)   wybieranie sędziów Trybunału Rzeczypospolitej: w połowie przez nową Krajową Radę Sądownictwa, a w drugiej – przez obywateli w wyborach bezpośrednich;

3)   powołanie trzech Prokuratorów Trybunalskich, którzy mogą wnosić oskarżenia przed ten Trybunał – jednego powoływanego przez Prezydenta, jednego przez  Sejm i jednego przez Senat;

4)   posiadanie przez wszystkich członków Trybunału Rzeczypospolitej oraz przez Prokuratorów Trybunalskich kwalifikacji wymaganych do zajmowania stanowiska sędziego Sądu Najwyższego;

5)   wprowadzenie zasady, że sędziowie Trybunału Rzeczypospolitej oraz Prokuratorzy Trybunalscy w okresie zajmowania stanowiska i 4 lata przed jego objęciem, nie mogą należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niedającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów;

6)  doprowadzenie do tego, by sędziów – członków Krajowej Rady Sądownictwa wybierali sędziowie, a nie politycy1.

IS

1 Stanowisko zob. https://iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/4021-stanowisko-ssp-iustitia-z-28-pazdziernika-2020-roku-dotyczace-statusu-trybunalu-konstytucyjnego

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Stanowisko SSP „Iustitia” w sprawie rekomendacji dotyczących pandemii w sądach

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

W stanowisku z 6.11.2020 r. Zarząd SSP „Iustitia” przyjął uwagi do rekomendacji podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości dotyczących funkcjonowania sądów w okresie pandemii.

W stanowisku Zarząd krytycznie odniósł się do zalecenia wprowadzenia systemu zmianowego pracy w sądach. W ocenie Zarządu w sytuacji, gdy w większości sądów w Polsce, biorąc pod uwagę również opóźnienia spowodowane poprzednim lockdown’em, terminy spraw są wyznaczane w najlepszym wypadku na marzec, wprowadzenie z dnia na dzień systemu pracy zmianowej spowoduje konieczność lawinowego odwołania rozpraw i posiedzeń wyznaczonych na tzw. „pierwszą zmianę”, przy jednoczesnym braku terminów na „drugiej zmianie”.

W zakresie rekomendacji prowadzenia „rozpraw zdalnych” zarząd podkreślił, iż oczekuje od Ministerstwa Sprawiedliwości zapewnienia dla postępowania karnego realnych rozwiązań, analogicznych do postępowania cywilnego, bądź przyznania, że takiej możliwości w postępowaniu karnym nie ma. Ponadto Zarząd domaga się zapewnienia i wdrożenia jednolitych rozwiązań technicznych pozwalających wszystkim sądom na prowadzenie postępowań zdalnych oraz zapewnienia środków na zakup niezbędnego sprzętu.

Ponadto Zarząd wskazał na konieczność pilnych prac ustawodawczych w kierunku zapewnienia stronom i świadkom możliwości komunikacji elektronicznej z sądami, tak, by pisma wysyłane drogą elektroniczną wywierały analogiczny skutek jak korespondencja papierowa (np. dotrzymanie terminu do dokonania czynności). Mnożenie korespondencji papierowej zwiększa ryzyko zakażenia pracowników i interesantów, stanowi również obciążenie dla Poczty polskiej i jej pracowników1.

IS

1 Stanowisko zob. https://iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/4028-pandemia-w-sadach-stanowisko-ssp-iustitia-w-sprawie-rekomendacji-podsekretarz-stanu-w-ministerstwie-sprawiedliwosci-z-5-listopada-2020-r

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Stanowisko Zarządu SSP „Iustitia” w sprawie odebrania immunitetu sędziemu Igorowi Tuleyi

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: redakcja_iustitia

W przyjętym 18.11.2020 r. stanowisku Zarząd SSP „Iustitia” stanowczo potępił decyzję izby dyscyplinarnej działającej w budynku Sądu Najwyższego o uchyleniu immunitetu sędziemu Sądu Okręgowego w Warszawie Igorowi Tuleyi. Zarząd podkreślił, że izba dyscyplinarna nie spełnia kryteriów niezależnego sądu, tak w rozumieniu prawa krajowego, jak i wspólnotowego, co potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23.1.2020 r. (BSA I-4110-1/20). Tym samym izba dyscyplinarna posiada charakter sądu wyjątkowego, którego ustanowienie w czasie pokoju jest zakazane przez Konstytucję RP. Już z tego powodu decyzje wydawane przez osoby wchodzące w skład rzeczonej izby nie mają charakteru orzeczeń wydanych przez należycie obsadzony sąd. To właśnie brak atrybutów niezależnego sądu, a tym samym sądu, który gwarantuje prawo do skutecznego środka prawnego, skutkował zawieszeniem przez TSUE przepisów dotyczących funkcjonowania izby dyscyplinarnej.

Dzisiejsza decyzja o uchyleniu immunitetu sędziemu I. Tuleyi ignoruje postanowienie TSUE z 8.4.2020 r., a tym samym w sposób rażący narusza prawo wspólnotowe, a także przepisy Konstytucji RP. Tego rodzaju działania osób zasiadających w izbie dyscyplinarnej wykluczają Polskę z kręgu krajów cywilizowanych, w których takie zasady jak w stanowisku Zarząd SSP „Iustitia” oświadczył, że niezależnie od metod i środków, których władza polityczna użyje do eliminacji niezależnych sędziów z życia publicznego, nadal będzie prowadził działania w obronie praworządności oraz praw człowieka, czyniąc to w interesie wszystkich obywateli Polski. Podkreślono, iż jako Stowarzyszenie będziemy zawsze bronić dobrego imienia każdego sędziego, który poddawany jest politycznym represjom ze strony zależnych od władzy politycznej prokuratorów.

Praworządność, czy niezależne sądownictwo stanowią fundament funkcjonowania państwa1.

IS

1 Stanowisko zob. https://iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/4034-stanowisko-zarzadu-stowarzyszenia-sedziow-polskich-iustitia-z-dnia-18-listopada-2020-roku-w-sprawie-uchylenia-immunitetu-sedziemu-sadu-okregowego-w-warszawie-igorowi-tulei

Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Sprawy bieżące | Skomentuj

Żądamy przywrócenia do pracy niezależnych sędziów!

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: .prof_US_dr_hab_Krystian_Markiewicz

pobierz pdf

W EUROPIE 3:0 DLA PRAWORZĄDNOŚCI
– CZAS NA POLAKÓW

Dzień 1.12.2020 r. okazał się dniem niezwykłym w historii europejskich „rozgrywek o praworządność”. W trzech krajach doszło do spektakularnego zwycięstwa praworządności. Prześledźmy te wydarzenia, bo mają one kluczowe znaczenie dla naszych krajowych potyczek. Czas, abyśmy również zobaczyli „gole do bramki” zwolenników upolityczniania wymiaru sprawiedliwości w naszym kraju.

1:0 dla Praworządności – w Strasburgu

Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson przeciwko Islandii. To bardzo ważny dzień w historii walki o praworządność w Europie, w tym również dla Polaków. Wyrok ten ma fundamentalne znaczenie dla weryfikacji statusu osób powołanych na stanowiska sędziowskie z naruszeniem przepisów regulujących krajowe procedury wyłaniania sędziów. Trybunał stwierdził dobitnie, że istotą procesu mianowania sędziów jest zagwarantowanie ich niezawisłości i bezstronności. W wyroku podkreślono, że powołanie sędziego z rażącym naruszeniem prawa odbiera osobie powołanej legitymację do wykonywania funkcji sędziego w społeczeństwie demokratycznym.

Trybunał wprowadził trójstopniowy test dla oceny, czy nieprawidłowości procesu mianowania sędziów były na tyle poważne, by pociągać za sobą naruszenie prawa strony do sądu ustanowionego na mocy ustawy. Niewątpliwie będziemy o tym wyroku jeszcze wiele mówili w kontekście polskich nominacji sędziowskich; ba, jestem przekonany, że i orzeczenia polskich sądów – wcześniej czy później – będą ten test uwzględniały.

2:0 dla Praworządności – w Luksemburgu

Tego samego dnia w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej odbyła się rozprawa w sprawie ze skargi Komisji Europejskiej przeciwko Polsce, dotycząca wprowadzonego przez obóz rządzący modelu postępowania dyscyplinarnego w naszym kraju. „Iustitia” była reprezentowana przez sędziów: Pawła Juszczyszyna i Igora Tuleyę. Ta rozprawa dotyczyła ich jak nikogo innego. W stanowisku Komisji Europejskiej dobitnie wybrzmiała kwestia skrajnego upolitycznienia neo-KRS, który to organ brał udział w procedurze wyboru osób do izby dyscyplinarnej przy Sądzie Najwyższym.

Zdaniem Komisji nie ma wątpliwości, że izba dyscyplinarna nie spełnia standardu niezależnego sądu w świetle kryteriów TSUE i ETPCZ. Należy odnotować mocne i jednoznaczne stanowisko Komisji Europejskiej w sprawie sprzeczności polskiego systemu dyscyplinarnego z prawem europejskim. Właśnie takiego stanowiska KE oczekiwało środowisko wolnych sędziów. Co bardzo ważne, owo stanowisko zyskało silne wsparcie krajów członkowskich Unii Europejskiej, tj. Belgii, Danii, Finlandii, Holandii, Szwecji.

3:0 dla Praworządności – w Holandii

Ostatnie wydarzenie miało miejsce w kraju, który jest liderem w Europie, jeśli chodzi o poszanowanie prawa. Holenderska Izba Reprezentantów, czyli Druga Izba Stanów Generalnych, przyjęła uchwałę, która zobowiązuje rząd Holandii do pozwania Polski przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej z uwagi na brak praworządności w Polsce, który ma się przejawiać w postępowaniach dyscyplinarnych sędziów i wpływie polityków na niezależne sądownictwo.

I to wszystko wydarzyło się jednego, pamiętnego dnia 1.12.2020 r. (!)

Sumarycznie można zatem powiedzieć, że „do bramki” walczących z praworządnością wpadły 3 „gole”.

Strony: 1 2
Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Na dobry początek | Skomentuj

Gwarancja dostępu do sądu w sprawie opartej na przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: .Ireneusz_Wolwiak

pobierz pdf
Opracowanie poświęcono regulacji wprowadzonej w Dziale Ia KPC co do postępowania związanego z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Rozważania skupione zostały na zagadnieniu możliwości rozpoznania przez sąd spraw z żądaniem zobowiązania członka rodziny wspólnie zajmującego mieszkanie – w pojęciu ustawy, tj. wraz z przypadkami opuszczenia lokalu czy jedynie okresowego bądź nieregularnego w nim pobytu – w terminie miesiąca. Problemem dla zapewnienia możliwości rozpoznania sprawy w tym terminie jest konieczność przeprowadzenia rozprawy, o której należy zawiadomić uczestników. Ustawodawca, przewidując trudności w doręczeniu zawiadomienia w ramach jednego ze sposobów dokonania tej czynności, wprowadził do przepisów ogólnych KPC dwa nowe podmioty, za pośrednictwem których będzie mógł doręczyć pisma i postanowienia (Policję i Żandarmerię Wojskową). Wprowadził również odrębny sposób przeprowadzenia przez te podmioty czynności doręczenia. Rozwiązania te poddano analizie w odniesieniu do możliwości zrealizowania czynności doręczenia pisma z zawiadomieniem o rozprawie dla zachowania terminu rozpoznania sprawy.

Wprowadzenie

Ustawą z 30.4.2020 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw1 wprowadzono do rozdziału o doręczeniach kolejną zmianę. W tym wypadku poszerzono zbiór podmiotów, przez które sąd dokonuje doręczeń i włączono do niego Policję oraz Żandarmerię Wojskową (art. 131 § 11 KPC). Jednak nie zdecydował ustawodawca o pełnym włączeniu tych podmiotów do realizacji czynności doręczenia pism sądowych, ale ograniczył zakres ich działania do przypadków wymienionych w ustawie. Przypadki te ograniczył z kolei tylko do nowego postępowania wprowadzonego do Kodeksu jako Dział Ia: „Sprawy o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia”. W chwili obecnej takie doręczenie przez wykorzystanie, przede wszystkim Policji, nie będzie dopuszczalne poza przypadkiem doręczenia w ramach wymienionego wyżej odrębnego postępowania w trybie nieprocesowym. Jednak w postępowaniu tym ustawa nie tyle dopuszcza możliwość dokonania doręczenia przez Policję i Żandarmerię, co wprowadza odrębny sposób doręczenia pisma. Sposób na tyle odmienny, że wymaga szerszej analizy.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na warunek takiego doręczenia – wprowadzonego przecież dla odrębnego postępowania, co jeszcze bardziej ogranicza jego zastosowanie. Decyzja o doręczeniu będzie dopuszczalna tylko wtedy, gdy stanie się to niezbędne dla zapewnienia szybkości postępowania (art. 5606 § 1 KPC). Chociaż właściwie z samego założenia postępowanie o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania lub zakazanie jej zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia ma przebiegać szybko.

Podstawy nowego sposobu doręczenia pism sądowych

Do powyższego założenia dostosował zresztą ustawodawca sam sposób doręczenia. W tym wypadku całkiem jednak odmiennie od wprowadzonego ustawą z 4.7.2019 r.2 postępowania przewidzianego w treści art. 1391 KPC. Gwarancja dotarcia pisma do strony postępowania, w tym przede wszystkim pozwu czy wniosku – bądź innego pisma wywołującego potrzebę obrony jej praw – stała się zaś podstawą stworzenia w art. 1391 KPC – wraz z przepisami ustawy z 22.3.2018 r. o komornikach sądowych3 – jednego z bardziej skomplikowanych acz równie niespójnych postępowań w przedmiocie doręczenia pisma. Przy porównaniu obu sposobów doręczenia widać więc od razu konstrukcję zastępczego doręczenia pisma z wykorzystaniem możliwości pozostawienia pisma dla adresata z jednoczesnym upoważnieniem go do jego odbioru z miejsca takiego pozostawienia oraz z dokonanym zawiadomieniem adresata o takiej możliwości. Będzie to wymagało przedstawienia obu uregulowań dla zobrazowania, jak się wydaje, dość rozbieżnych rozwiązań w przedmiocie zastępczego doręczenia pisma poprzez pozostawienie go do odbioru adresatowi z uwagi na brak możliwości jego wręczenia (wobec niezastania adresata w mieszkaniu). W obu przypadkach przy stworzeniu sytuacji zapewniającej stronie (uczestnikowi postępowania) pozyskanie wiadomości o prowadzonej sprawie. Konieczne będzie tutaj jeszcze odwołanie się do podstawowych założeń doręczenia zastępczego wprowadzonego w treści art. 139 § 1 KPC, skoro art. 1391 KPC jest uregulowaniem szczególnym dla potrzeb doręczenia pisma przy uznaniu braku skutków doręczenia dokonanego na podstawie art. 139 § 1 KPC. W każdym z tych trzech przypadków przyjęto skutek doręczenia pisma, mimo braku wręczenia go adresatowi czy innej osobie, która mogłaby go mu przekazać. Z uwagi na wprowadzone w Dziale Ia postępowanie co do rozpoznania sprawy w trybie nieprocesowym, na gruncie przepisów tego trybu zostaną przedstawione te trzy sposoby doręczenia pisma. Przy czym z uwagi na ogólne uregulowanie doręczenia na podstawie art. 139 i 1391 KPC dla potrzeb procesu, pozostaje przedstawienie ich jako czynności procesowych z uwzględnieniem ich odpowiedniego zastosowania w ramach postępowania nieprocesowego. Wszystkie jednak te sposoby przedstawione zostaną w odniesieniu do funkcji zapewnienia prawidłowego toku postępowania w sprawie o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania lub zakazania jej zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia.

Skoro jednak uregulowanie zawarte w art. 5606 KPC jest szczególne, to w pierwszej kolejności należałoby przedstawić doręczenie pisma na podstawie art. 139 KPC, a następnie art. 1391 KPC, jeśli oba te sposoby mogą mieć miejsce także w postępowaniu ze spraw o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Wszystkie je łączy zaś decyzja sądu o przyjęciu skutku doręczenia, gdy nie zostało odebrane przez adresata pismo, mimo braku jego wręczenia. Przy czym doręczenie na podstawie art. 139 § 1 KPC następuje jako wynik sytuacji zastanej przez osobę wykonującą doręczenie, podczas gdy doręczenie na podstawie art. 1391 i 5606 § 3 i 4 KPC jest już realizowane z założeniem konieczności przeprowadzenia doręczenia zastępczego.

Strony: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Prawo cywilne | Skomentuj

Rodzina zastępcza jako reprezentant małoletniego pokrzywdzonego w postępowaniu karnym

Opublikowano 18 stycznia 2021, autor: .Boguslaw_Kamczyk

pobierz pdf
Niejednokrotnie w doktrynie omawiano już sytuację wyłączenia reprezentacji rodzica w przypadku, kiedy drugi z przedstawicieli ustawowych staje się stroną postępowania karnego, najczęściej jako podejrzany. Położenie faktyczne i prawne dziecka nierzadko jest jednak bardziej zawiłe, zwłaszcza gdy zostało ono „wyrwane” ze środowiska rodzinnego. Z takim przypadkiem mamy m.in. do czynienia, gdy na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego małoletni zostaje umieszczony w rodzinnej pieczy zastępczej. Z punktu widzenia prawa karnego nie jest to sytuacja obojętna. Ustalenie osób uprawnionych do reprezentacji pokrzywdzonego dziecka może napotykać pewne trudności. W niniejszym artykule przybliżone zostaną sytuacje i przykłady, na jakie organy ścigania mogą natknąć się w przypadku dziecka pozostającego pod pieczą rodziny zastępczej, nie tylko w kontekście czynów zabronionych popełnionych przez rodziców małoletniego. Zapewnienie niepełnoletniemu pokrzywdzonemu należytej reprezentacji jest bowiem jednym z podstawowych obowiązków organów prowadzących postępowanie karne. Wszelkie proceduralne uchybienia w tym zakresie, jako mające wpływ na treść wyroku, mogą z kolei prowadzić do uchylenia orzeczeń kończących i ponownego rozpoznawania sprawy.

Małoletni pokrzywdzony

Na próżno szukać wyjaśnienia ustawowego tego dwuczłonowego określenia. Ani bowiem przepisy prawa karnego, ani też regulacje cywilne nie definiują wprost kim jest małoletni pokrzywdzony. Dopiero korelacja kilku norm prawnych pozwala przybliżyć, co kryje się pod tym terminem.

Kodeks cywilny nie podaje wprawdzie, kto nosi miano osoby małoletniej, niemniej wskazuje, kiedy określenie to przestaje obowiązywać. Otóż wraz z osiągnięciem 18. roku życia lub w przypadku zawarcia ważnego związku małżeńskiego osoba, która nie ukończyła 18 lat staje się pełnoletnia1. A contrario, każda osoba fizyczna (człowiek), przed osiągnięciem tego wieku oraz jeżeli nie wstąpiła w związek małżeński będzie traktowana jako małoletnia.

Pojęcie pokrzywdzonego zostało z kolei zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 49 KPK. Z uwagi na zakres poruszanego problemu, wystarczające jest przywołanie pierwszej jednostki redakcyjnej tego przepisu (§ 1), zgodnie z którą: „Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo”. Dla zaistnienia bytu pokrzywdzonego muszą zostać zatem spełnione łącznie takie przesłanki jak: istnienie konkretnego podmiotu (osoby fizycznej, prawnej lub innej wymienionej w art. 49 KPK) oraz ujawnienie bezpośredniego zagrożenia lub naruszenia dobra prawnego (z wyłączeniem zakładu ubezpieczeń i Państwowej Inspekcji Pracy)2.

Reprezentacja jako element władzy rodzicielskiej

Znając już składowe pojęcia „małoletni pokrzywdzony”, konieczne jest przybliżenie podręcznikowego schematu reprezentacji dziecka, aby następnie móc zobrazować ten problem w oparciu o instytucję pieczy zastępczej.

W tej płaszczyźnie nieodzowne są regulacje Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: „Władza rodzicielska, jak to wynika z całokształtu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zwłaszcza art. 95 § 1, art. 96 i art. 98 § 1, stanowi ogół obowiązków i praw względem dziecka mających na celu zapewnienie mu należytej pieczy i strzeżenie jego interesów”3. Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską swych rodziców, aż do czasu osiągnięcia wspomnianej wcześniej pełnoletności (art. 92 KRO). Atrybutami tej władzy są m.in.: piecza nad dzieckiem – jako najobszerniejszy element, piecza nad jego majątkiem oraz reprezentacja.

„Treść władzy rodzicielskiej jest różna od jej wykonywania, a samo posiadanie władzy rodzicielskiej nie oznacza jej wykonywania. Wykonywanie władzy rodzicielskiej oznacza, że rodzic osobiście zajmuje się sprawami dziecka. Chodzi tu o wykonywanie wszystkich obowiązków, dzięki którym dziecko będzie wychowane w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój”4.

Strony: 1 2 3 4 5 6
Opublikowano IUSTITIA 3(41)/2020, Prawo karne | Skomentuj