Polska zostaje zobowiązana do natychmiastowego zawieszenia stosowania przepisów krajowych dotyczących obniżenia wieku przejścia w stan spoczynku sędziów SN

Opublikowano 16 stycznia 2019, autor: redakcja_iustitia

W wydanym w dniu 19.10.2018 r. postanowieniu wiceprezes Trybunału, Rosario Silva de Lapuerta, uwzględniła wstępnie – na wniosek Komisji i jeszcze przed przedstawieniem przez Polskę uwag w ramach postępowania w przedmiocie środków tymczasowych – wszystkie wnioski Komisji do czasu wydania postanowienia kończącego postępowanie w przedmiocie środków tymczasowych. Po pierwsze, w odniesieniu do wymogu dotyczącego istnienia fumus boni iuris wiceprezes, nie wypowiadając się co do samego zaistnienia fumus boni iuris, podkreśliła, że argumenty przedstawione przez Komisję nie wydają się na pierwszy rzut oka ani niedopuszczalne, ani oczywiście bezzasadne. Po drugie, jeżeli chodzi o przesłankę dotyczącą pilnego charakteru, wiceprezes zauważyła, że sporne przepisy prawa krajowego zaczęto już stosować ze skutkiem w postaci przeniesienia w stan spoczynku znacznej liczby sędziów SN, w tym Pierwszego Prezesa SN i dwóch prezesów izb. Okoliczność ta, na którą nakłada się dokonane przez Prezydenta RP równoległe zwiększenie liczby sędziów tego sądu z 93 do 120, opublikowanie obwieszczenia o ponad 44 nieobsadzonych stanowiskach w SN, w tym o stanowisku zajmowanym przez jego Pierwszą Prezes oraz powołanie przez Prezydenta RP co najmniej 27 nowych sędziów prowadzi do daleko idącej i natychmiastowej zmiany składu SN, która może ponadto zostać pogłębiona w drodze kolejnych powołań. Po trzecie, wiceprezes rozważyła, czy wyważenie między występującymi interesami przemawia za zarządzeniem środków tymczasowych. Zauważyła, że gdyby skarga o stwierdzenie uchybienia nie została uwzględniona, zarządzenie wnioskowanych środków tymczasowych skutkowałoby jedynie przesunięciem w czasie stosowania spornych przepisów prawa krajowego. W tym kontekście wiceprezes stwierdziła, że zarządzenie takich środków nie jest w stanie poważnie narazić na szwank celu, któremu służą te przepisy. Natomiast, gdyby skarga o stwierdzenie uchybienia została ostatecznie uwzględniona, natychmiastowe stosowanie takich przepisów mogłoby wywołać nieodwracalną szkodę w zakresie prawa podstawowego dostępu do niezawisłego sądu1.

IS

1 Postanowienie dostępne na: https://iustitia.pl/nowa-krs-nowy-sn/2631-postanowienie-tsue-z-19-pazdziernika-2018-r-w-przedmiocie-zawieszenia-przepisow-ustawy-o-sadzie-najwyzszym

Opublikowano IUSTITIA 3(33)/2018, Sprawy bieżące | Skomentuj

Zastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych podejmuje działania wobec sędziów w związku z ich działalnością edukacyjną

Opublikowano 16 stycznia 2019, autor: redakcja_iustitia

Jak zapewne pamiętacie z ­naszych komunikatów na przełomie lipca i sierpnia, sędziowie – członkowie naszego Stowarzyszenia wzięli udział w PolAndRock Festival, gdzie prowadzili działalność edukacyjną polegającą m.in. na prezentowaniu symulacji rozprawy cywilnej i karnej. W związku z tym działania dyscyplinarne podjął wobec niektórych z nich zastępca rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych, uznając, że użycie w trakcie symulacji stroju urzędowego w postaci togi oraz łańcucha sędziowskiego narusza powagę urzędu i stanowi ujmę godności urzędu sędziego. Same zaś symulacje Pan Rzecznik określił mianem „parodii”. Rzecznik wezwał sędziów do złożenia wyjaśnień. Działanie takie spotkało się ze sprzeciwem zarówno SSP „Iustitia”, jak i przedstawicieli organizacji pozarządowych zaangażowanych w działalność edukacyjną.

Uchwały w tym zakresie podjęły zarządy oddziałów: radomskiego i warszawskiego.

W uchwałach tych wskazano, że sędziowie wyrażają stanowczy sprzeciw wobec działań Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych Przemysława Radzika, związanych z prowadzeniem czynności wyjaśniających dotyczących udziału sędziego Arkadiusza Krupy w działaniach edukacyjnych podczas festiwalu Pol’and’Rock w sierpniu 2018 r. Sprzeciwiają się określaniu symulacji rozprawy mianem „parodii” i przyjmowaniu, że posłużenie się w czasie jej trwania strojem urzędowym przynosi ujmę godności sędziego.

Członkowie Zarządu Oddziału warszawskiego wskazali, iż: „formułowanie podobnych zarzutów jest w naszej ocenie wyrazem pogardy dla tych, którzy nieodpłatnie poświęcają swój czas i doświadczenie, by w najbardziej czytelny sposób, przybliżać obywatelom – już od najmłodszych lat – wiedzę o ich prawach i obowiązkach, kształtować zdolność upominania się o nie, wzbudzać szacunek dla idei państwa prawa, a także – dla pracy sędziego. Stoimy przy tym na stanowisku, że imprezy masowe – tak jak szkoły i przedszkola – nie są miejscami mniej właściwymi dla tej działalności aniżeli uczelnie i sale sądowe”.

Apelujemy w związku z tym o solidarność z koleżankami i kolegami ­prowadzącymi naprawdę wyjątkową działalność edukacyjną. O kolejnych działaniach Stowarzyszenia w tym przed­miocie będziemy starali się informować na bieżąco.

IS

Opublikowano IUSTITIA 3(33)/2018, Sprawy bieżące | Skomentuj

Referendum Forum Współpracy Sędziów w sprawie działalności KRS

Opublikowano 16 stycznia 2019, autor: redakcja_iustitia

Forum Współpracy Sędziów zaproponowało sędziom z całej Polski udział w referendum, w którym mogliby oni wyrazić swoją ocenę pracy KRS. Forum apelowało o zwołanie Zebrań sędziów we wszystkich sądach i w ich trakcie wyrażenie opinii przez sędziów poprzez odpowiedź na dwa pytania:

Pytanie 1: „Czy uważa Pan/Pani, że aktualnie funkcjonująca Krajowa Rada Sądownictwa należycie wykonuje swoje zadania określone w art. 186 ust. 1 Konstytucji RP?”

Pytanie 2: „Czy uważa Pan/Pani, że sędziowie – członkowie Krajowej Rady Sądownictwa powinni podać się do dymisji?”

Jak do tej pory w referendum wzięło udział ponad 2500 sędziów ze 112 sądów1.

IS

1 Wyniki referendum na: https://iustitia.pl/79-informacje/2630-juz-ponad-1500-sedziow-z-61-sadow-wzielo-udzial-w-referendum-fws

Opublikowano IUSTITIA 3(33)/2018, Sprawy bieżące | Skomentuj

Edytorial

Opublikowano 12 grudnia 2018, autor: Tomasz_Zawislak

Szanowni Czytelnicy,

Oddajemy w Wasze ręce wyjątkowy numer Kwartalnika.

Niedawno obchodziliśmy 100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości. Z tej okazji Prezes SSP „Iustitia” Krystian Markiewicz skierował list do Rodaków. W tym liście zwrócił uwagę na to, co najważniejsze. Przypomniał piękny jubileusz Sądu Najwyższego, który niestety nie doczekał się godnej, państwowej oprawy. Losy niepodległej Polski i niezależnego sądownictwa są nierozerwalnie splecione. Jak wielką radość budzi fakt, że rozumie to coraz więcej obywateli, tak bardzo smuci brak zrozumienia dla tego związku wśród przedstawicieli władzy politycznej.

Taki mamy obecnie „klimat”, że słowa: niezawisłość i niezależność odmieniane są przez wszystkie przypadki niemal każdego dnia. Trudno się zatem dziwić, że znowu zajmujemy się kwestiami ustrojowymi. Począwszy od opinii prawnych dotyczących konkursów na wolne stanowiska sędziowskie (J. Zimmermann, M. Florczak-Wątor i T. Zalasiński), po kolejny fragment odpowiedzi SSP „Iustitia” na „Białą Księgę w sprawie reform wymiaru sprawiedliwości” poświęcony odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Nawet artykuł SSN prof. W. Katnera, na pierwszy rzut oka stricte cywilistyczny, w istocie traktuje o bardzo istotnym elemencie statusu sędziego.

Na szczególną uwagę zasługują jednak wywiady z J. Barcikiem, P. Gąciarkiem i A. Tomczakiem, kryjące się pod zbiorczym tytułem „Niektórzy mówią o nich kamikadze”. Jeden profesor i dwóch sędziów. Trzy spośród siedmiu osób, które odpowiedziały wprost i jednoznacznie na apel Zarządu SSP „Iustitia”. To dzięki nim Naczelny Sąd Administracyjny ma szansę zbadać ważność konkursów do Sądu Najwyższego. Bez ich odwagi i determinacji nie doszłoby do wydania postanowień o wstrzymaniu wykonania uchwał KRS. Nie byłoby też podstawy do zadania arcyważnego pytania prejudycjalnego do TSUE, wskazującego m.in. na wątpliwości co do zgodności z Konstytucją trybu wyboru sędziów do organu pełniącego obecnie rolę KRS.

W tym kontekście warto przypomnieć list prof. M. Matczaka do sędziów TSUE w sprawie praworządności w Polsce. Do niedawna świadomość roli tego Trybunału nie była w naszym kraju wielka. To się bardzo zmienia, także wśród sędziów. Świadczy o tym olbrzymie zainteresowanie konferencją „Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – Praktyka orzecznicza i wpływ na stosowanie prawa krajowego” (Białystok, 14–15.12.2018 r.) organizowaną m.in. przez Oddział SSP „Iustitia” w Białymstoku.

W natłoku zdarzeń dotyczących sądownictwa trzeba koniecznie zwrócić uwagę na rosnącą aktywność samorządu sędziowskiego. Zgromadzenia i zebrania sędziowskie w całej Polsce wypowiadają się coraz krytyczniej na temat działalności organu pełniącego rolę KRS. Pojawiają się uchwały o wstrzymaniu opiniowania kandydatów na sędziów w procedurach konkursowych z udziałem tego organu. W kolejnych sądach odbywają się referenda, których wyniki są miażdżące: zdecydowana większość sędziów uważa, że aktualnie funkcjonująca Rada nie wykonuje należycie zadań określonych w art. 186 ust. 1 Konstytucji, a sędziowie – członkowie KRS powinni podać się do dymisji. Na naszych oczach tworzy się Historia. Kwartalnik stara się być jej obserwatorem i kronikarzem. Nam – sędziom przypadła szczególna rola. Obyśmy nie zawiedli.

Życzę satysfakcjonującej lektury,
Tomasz Zawiślak
Zastępca Redaktora Naczelnego

Opublikowano Edytorial, IUSTITIA 3(33)/2018 | Skomentuj

Dziś nasza Koleżanka Sędzia Dorota Zabłudowska – Członkini SSP Iustitia w Europejskim Centrum Solidarności została wyróżniona Gdańską Nagrodą Równości! Serdecznie Gratulujemy!

Opublikowano 11 grudnia 2018, autor: redakcja_iustitia

W przededniu przypadającego 10 grudnia Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka w Europejskim Centrum Solidarności Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz wręczył sędzi Dorocie Zabłudowskiej Gdańską Nagrodę Równości.

Wnioski nominacyjne o przyznanie nagrody mogła składać każda mieszkanka i mieszkaniec Gdańska, po zebraniu minimum 10 osób wspierających nominację. W tym roku wpłynęło 11 wniosków, w których nominowano osiem osób. Warunkiem nominacji były szczególne działania w kreowaniu nowatorskich pomysłów i śmiałych idei w zakresie równych szans, sprawiedliwości społecznej i przeciwdziałania dyskryminacji czy bohaterski czyn w obronie praw człowieka.
https://www.gdansk.pl/urzad-miejski/w-niedziele-juz-po-raz-drugi-zostanie-wreczona-gdanska-nagroda-rownosci,a,133012


W szczytnym celu, bezinteresownie, razem z obywatelami, na ulicy przed sądem,
z Konstytucją, świeczką lub białą różą. Niezawisła i apolityczna.
Dorota Zabłudowska jest wzorem Sędziego RP!

Opublikowano Sprawy bieżące | Skomentuj

Konferencja: Sędziowie i adwokaci w służbie Niepodległej. Postawy wobec władzy 1918–2018. Czy historia może nas czegoś nauczyć?

Opublikowano 5 grudnia 2018, autor: redakcja_iustitia

Stowarzyszenie im. Prof. Zbigniewa Hołdy, Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie, Stowarzyszenie Sędziów IUSTITIA, Stowarzyszenie Sędziów THEMIS i Uniwersytet Warszawski zapraszają na konferencję: “Sędziowie i adwokaci w służbie Niepodległej. Postawy wobec władzy 1918–2018. Czy historia może nas czegoś nauczyć?” która odbędzie się 7 grudnia 2018 r. w godzinach od 10.00 do 15.30 w Collegium Iuridicum II, Uniwersytetu Warszawskiego, przy ul. Lipowej 4.

 

Z programem Konferencji można się zapoznać pod tym linkiem.

Opublikowano Sprawy bieżące | Skomentuj

W dniu 3 grudnia 2018 r. w siedzibie przedstawicielstwa UE w Warszawie odbyło się spotkanie przedstawicieli Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z przedstawicielami organizacji pozarządowych.

Opublikowano 5 grudnia 2018, autor: redakcja_iustitia

Reprezentowane były m. in. Fundacja Schumana i Klub Jagielloński. SSP Iustitia reprezentował Piotr Gąciarek z Zarządu Oddziału Warszawskiego. Na spotkaniu przedstawiciele EKES byli zainteresowani trudnościami jakie napotykają w swojej działalności organizacje pozarządowe w Polsce. W dyskusji zaakcentowano znaczenie niezależnych sądów dla zagwarantowania nieskrępowanej realizacji praw obywatelskich. Przedstawiciel Iustitii podkreślił, że sądy są władzą równorzędną względem innych władz i wskazał na próby wykluczenia sędziów z czynnego udziału w debacie publicznej pod pretekstem angażowania się w politykę, na co nie może być zgody, bo obrona Konstytucji i niezależności sądów nie jest robieniem polityki. W podsumowaniu dyskusji przedstawiciel Iustitii wskazał znany powszechnie przypadek sędziego z Suwałk represjonowanego po wydaniu wyroku uniewinniającego wobec działaczy organizacji pozarządowej, protestujących na spotkaniu wyborczym polityka związanego z partią rządzącą, jako sytuację, gdzie splatają się zagrożenia dla działania organizacji obywatelskich i niezawisłości sędziowskiej.

Opublikowano Sprawy bieżące | Skomentuj

Czy konieczne jest przedłożenie oryginału tytułu wykonawczego wraz z wnioskiem wierzyciela z art. 788 KPC?

Opublikowano 14 października 2018, autor: .Michalina_Mocek

Celem opracowania jest udzielenie odpowiedzi na zawarte w tytule pytanie.

Problematyka dotyczy jednego z aspektów stosowania art. 788 § 1 KPC, stanowiącego, że jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z urzędowo poświadczonym podpisem.
[hidepost]

Wstęp

Przepis art. 788 § 1 KPC normuje problem podstawy egzekucji sądowej w przypadku zmiany wierzyciela lub dłużnika wymienionych w tytule egzekucyjnym, zarówno wtedy, gdy do zmiany tej dochodzi pod tytułem ogólnym (sukcesji uniwersalnej) lub pod tytułem szczególnym (sukcesji syngularnej)1. Do najczęstszych przypadków zmiany stron stosunku zobowiązaniowego należy zaliczyć: śmierć wierzyciela lub dłużnika, utratę bytu prawnego przez wierzyciela lub dłużnika niebędącego osobą fizyczną i przejęcie jego majątku przez następcę prawnego, przelew wierzytelności, wstąpienie w prawa wierzyciela, przejęcie długu, nabycie spadku na podstawie umowy ze spadkobiercą, zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa objętego sporem2. Niniejsze opracowanie ogranicza się do problematyki zmian podmiotowych po stronie wierzyciela, w sytuacji, gdy dochodzi do przelewu wierzytelności, a sporna jest kwestia tytułu wykonawczego wydanego pierwotnemu wierzycielowi. Rozważania w tej kwestii będą poprzedzone analizą orzecznictwa sądów powszechnych, co związane jest z tym, iż problematyka ta stanowi częsty przedmiot rozważań właśnie tych sądów, rzadziej natomiast trafia na wokandę SN.

Ogólna charakterystyka art. 788 KPC

Poza szczególnym wypadkiem unormowanym w art. 192 pkt 3 KPC, przepis art. 788 § 1 KPC będzie miał zastosowanie, gdy przejście uprawnienia lub obowiązku nastąpiło po powstaniu tytułu egzekucyjnego3. Artykuł 788 § 1 KPC nie może natomiast znaleźć zastosowania, jeżeli następstwo prawne miało miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania rozpoznawczego4. Dopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności także w przypadku, gdy przed przeniesieniem wierzytelności – na wniosek zbywcy – sąd już nadał na jego rzecz tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności5, co więcej, również w sytuacji, gdy na wniosek poprzedniego wierzyciela wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne na podstawie tego tytułu6. W orzecznictwie i doktrynie spotykany jest także pogląd odmienny, zgodnie z którym zaistniałe po wszczęciu egzekucji zmiany stron nie powodują potrzeby uwidocznienia ich w klauzuli wykonalności, albowiem egzekucja jest już prowadzona. W takiej sytuacji wystarczające jest wykazanie przed organem ­egzekucyjnym, że nastąpiło przejście prawa lub obowiązku7.

Przejście praw i obowiązków może zostać wykazane w postępowaniu klauzulowym tylko przez przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego albo dokumentu prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym8. Przedmiotem kognicji sądu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 788 KPC jest formalne badanie, czy na podstawie znajdujących się w aktach dokumentów można ustalić, że przejście uprawnień lub obowiązków nastąpiło. Sąd nie bada merytorycznie, czy rzeczywiście do takiego przejścia doszło9. Postępowanie dowodowe w tym postępowaniu ogranicza się do zbadania, czy wnioskodawca za pomocą wymienionych w art. 788 KPC dokumentów wykazał swoje następstwo prawne w zakresie konkretnej, oznaczonej indywidualnie wierzytelności. Rola klauzuli wykonalności nadanej w trybie omawianego przepisu ogranicza się tylko do stwierdzenia przejścia uprawnienia lub obowiązku10. Postępowanie to i podejmowane w tym postępowaniu czynności ma na celu stworzenie zasadniczej podstawy egzekucji, czyli tytułu wykonawczego11. Sądy klauzulowe, w postępowaniu w przedmiocie nadania klauzuli stoją przede wszystkim na straży formalnej poprawności tytułów egzekucyjnych12.

W praktyce orzeczniczej sądów I i II instancji na gruncie omawianego postępowania można zaobserwować szereg wątpliwości w zakresie tego, czy do wniosku wierzyciela powinien zostać dołączony tytuł wykonawczy, którego wniosek dotyczy, czy też jest to zbędne. Pierwsze z nich pojawiają się już na etapie badania przez przewodniczącego warunków formalnych wniosku. Rozważeniu podlega zasadnicza kwestia: czy warunkiem formalnym składanego przez następcę prawnego wierzyciela wniosku jest przedłożenie wraz z nim oryginału tytułu wykonawczego wydanego jego poprzednikowi. Spór rozciąga się także na merytoryczne rozpoznanie wniosku. Zasadniczą kwestią jest, czy przedłożenie oryginału tego tytułu stanowi przesłankę konieczną dla uwzględniania wniosku o nadanie klauzuli, czy też nie jest to przeszkodą dla nadania klauzuli na rzecz wierzyciela. Idąc dalej, w przypadku uwzględnienia wniosku, do którego nie załączono oryginału tytułu wykonawczego, czy należy nowemu wierzycielowi doręczyć tylko opis postanowienia o nadaniu klauzuli, czy także tytuł wykonawczy z klauzulą na jego rzecz.
[/hidepost]

Strony: 1 2 3 4 5 6 7
Opublikowano IUSTITIA 2(32)/2018, Prawo cywilne | Skomentuj

W kwestii skargi uprawnionego oskarżyciela w sprawach karno-skarbowych – uwagi na tle wyroku SN z 26.10.2017 r., V KS 9/17

Opublikowano 14 października 2018, autor: .Piotr_Gensikowski

Przedmiotem niniejszego artykułu jest przedstawienie regulacji organów uprawnionych do wniesienia aktu oskarżenia w sprawach o skarbowe czyny karalne. Wymienione regulacje uległy zmianie od 1.7.2015 r. Autor rozważa, jakie znaczenie dla przebiegu postępowań w sprawach o skarbowe czyny karalne miały wprowadzone zmiany, w szczególności, jeżeli postępowanie przygotowawcze prowadzone w formie dochodzenia objętego nadzorem prokuratora było wszczęte do 30.6.2015 r., a akt oskarżenia został wniesiony do sądu 1.7.2015 r. albo później. Punktem odniesienia dla analizy tego zagadnienia Autor uczynił orzeczenie najwyższej instancji sądowej z 26.10.2017 r. dotyczące tej problematyki.
[hidepost]

Wprowadzenie

Ustawą z 27.9.2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw1 zmianie uległy przepisy art. 155 § 1 i 2 KKS, określające zakres podmiotowy organów uprawnionych do wniesienia do sądu aktu oskarżenia w sprawach o skarbowe czyny karalne, w których postępowanie przygotowawcze było prowadzone w formie dochodzenia. Do 30.6.2015 r. organem uprawnionym do wniesienia aktu oskarżenia, jeżeli postępowanie przygotowawcze było prowadzone w formie dochodzenia, był finansowy organ postępowania przygotowawczego. W wyniku zmiany brzmienia art. 155 § 1 i 2 KKS, wynikającej z przytoczonej nowelizacji obowiązującej od 1.7.2015 r., uprawnienia finansowego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze do samodzielnego wnoszenia do sądu aktu oskarżenia zostały ograniczone wyłącznie do spraw, w których było prowadzone dochodzenie nieobjęte nadzorem prokuratora. Natomiast, w pozostałych sprawach, w których finansowy organ prowadził postępowanie przygotowawcze w formie dochodzenia, które było objęte nadzorem prokuratora2, wymieniony organ ma jedynie uprawnienie do sporządzenia aktu oskarżenia, który następnie musi przesłać wraz z aktami sprawy prokuratorowi. Tym samym, po zmianach obowiązujących od 1.7.2015 r. za uprawnionego oskarżyciela w sprawach o karalne czyny skarbowe, jeżeli postępowanie przygotowawcze było prowadzone w formie dochodzenia objętego nadzorem prokuratora, należy uznać prokuratora, który zatwierdził i wniósł do sądu akt oskarżenia sporządzony przez finansowy organ postępowania przygotowawczego.

Bezspornie zmiana organu uprawnionego do wniesienia aktu oskarżenia w sprawach o karalne czyny skarbowe, w których postępowanie przygotowawcze było prowadzone w formie dochodzenia objętego nadzorem prokuratora, wynikająca ze zmiany brzmienia art. 155 § 1 i 2 KKS, ma zastosowanie do spraw o czyny zabronione popełnione od 1.7.2015 r. W tym zakresie nie ulega bowiem wątpliwości, że uprawnionym oskarżycielem wnoszącym do sądu akt oskarżenia w wymienionych sprawach jest wyłącznie prokurator. W związku z wprowadzonymi zmianami nasuwało się natomiast pytanie, który z organów należy uznać za uprawniony do wniesienia aktu oskarżenia do sądu, jeżeli czyn zabroniony został popełniony do 30.6.2015 r., postępowanie przygotowawcze prowadzone w formie dochodzenia objętego nadzorem prokuratora było wszczęte do 30.6.2015 r., a akt oskarżenia został wniesiony do sądu 1.7.2015 r. albo później.

Wyrok SN z 26.10.2017 r.

Przytoczone zagadnienie procesowe uprawnionego oskarżyciela w sprawach o karalne czyny skarbowe, w których akt oskarżenia wniesiono 1.7.2015 r. albo później, było przedmiotem rozważań najwyższej instancji sądowej w sprawie V KS 9/17, zakończonej wyrokiem z 26.10.2017 r.3 Sąd Najwyższy, rozstrzygając przytoczoną kwestię we wspomnianym orzeczeniu, odwołał się do norm intertemporalnych uregulowanych we wspomnianej ustawie nowelizacyjnej z 27.9.2013 r., w wyniku której wprowadzono zmianę brzmienia art. 155 § 1 i 2 KKS. Zgodnie z podstawową regułą intertemporalną wyrażoną w art. 27, powyższej nowelizacji organy procesowe zobowiązane były od 1.7.2015 r. do stosowania nowych regulacji także do spraw wszczętych i prowadzonych w okresie wcześniejszym, jeżeli w dalszych przepisach przejściowych nie przewidziano od tej zasady wyjątków. Zdaniem SN, analiza unormowań ustanawiających owe wyjątki w ustawie nowelizacyjnej z 27.9.2013 r. prowadzi do wniosku, że tego rodzaju odstępstwo, które znalazłoby zastosowanie w przypadku analizowanego zagadnienia, ustawodawca nie sformułował. W tym zakresie najwyższa instancja sądowa w szczególności wykluczyła możliwość zastosowania w tym przypadku przepisu art. 32 ustawy nowelizacyjnej, zgodnie z którym dochodzenie, śledztwo albo postępowanie sądowe wszczęte lub prowadzone przed dniem wejścia w życie nowelizacji (z wyłączeniem sytuacji, które normują art. 517g § 1 i art. 517i § 2 KPK) jest prowadzone nadal w dotychczasowej formie lub trybie, i mają do niego zastosowanie przepisy szczególne dotyczące tej formy lub trybu postępowania w brzmieniu dotychczasowym. Zdaniem SN, wymieniony przepis, stanowiący wyjątek od zasady określonej w art. 27 ustawy nowelizacyjnej, odnosi się do prowadzenia dochodzenia, a nie do wniesienia aktu oskarżenia, która jest odrębną czynnością procesową. W uzasadnieniu tego stanowiska najwyższa instancja sądowa argumentowała, że choć w KKS odrębności aktu oskarżenia od dochodzenia wyraźnie nie zaznaczono, to wprost na nią wskazuje regulacja KPK, gdzie „aktowi oskarżenia” poświęcony jest samodzielny Rozdz. 39. tej kodyfikacji. Z tych względów SN uznał, że organem uprawnionym do wniesienia aktu oskarżenia do sądu, jeżeli czyn zabroniony został popełniony do 30.6.2015 r., postępowanie przygotowawcze prowadzone w formie dochodzenia objętego nadzorem prokuratora było wszczęte do 30.6.2015 r., a akt oskarżenia został wniesiony do sądu 1.7.2015 r. albo później, jest wyłącznie prokurator.
[/hidepost]

Strony: 1 2 3
Opublikowano IUSTITIA 2(32)/2018, Prawo karne | Skomentuj

Udział ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości karnej w Sądzie Najwyższym

Opublikowano 14 października 2018, autor: .Lukasz_Chojniak

Do tematu udziału ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości powracam już po raz kolejny w ostatnich latach1. W każdym z tych przypadków bezpośrednią motywacją do podjęcia tych rozważań były inicjatywy ustawodawcze, które w sposób bardzo szeroki ingerowały w ustrój sądów w zakresie orzekania w nich obywateli. Za każdym razem również, w mojej ocenie, ze szkodą dla wymiaru sprawiedliwości.
[hidepost]

Wprowadzenie

Stosunkowo bezsporne wydaje się założenie, iż udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jest niezbędny, i to nie tylko z uwagi na brzmienie art. 182 Konstytucji, ale przede wszystkim z uwagi na konieczność oceny niektórych spraw, nie tylko przez pryzmat samej litery prawa, ale także, uzupełniająco, szeroko rozumianych zasad współżycia społecznego. Tyle że nie doczekaliśmy się do tej pory, niestety, pogłębionej dyskusji na temat udziału ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Stan zastany po przełomowym 1989 r. właściwie w dużej mierze w tym zakresie pozostał niezmieniony przez lata a ustawodawca, nieinspirowany środowiskowymi dyskusjami, zdawał się uważać, iż żadne zmiany nie są tu potrzebne2. Przyznać trzeba, że w ostatnim czasie świadomość konieczności głębokiej analizy udziału ławników w wymierzaniu sprawiedliwości powoli zaczęła być dostrzegalna, czego przykładem, pewnie nie jedynym, była konferencja naukowa zorganizowana 25.5.2017 r. w siedzibie KRS na temat udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Relacja z tego ważnego wydarzenia wskazuje, że dostrzeżono, choć jednak zdecydowanie zbyt późno, iż zarówno udział ławników w orzekaniu jest obecnie szczątkowy a zrozumienie ich roli dalece niewystarczające. Chodzi tu zwłaszcza o to, iż ławnik ma orzekać razem z sędzią zawodowym, a więc aktywizować się zwłaszcza w końcowej fazie postępowania, nie zaś wspólnie z nim prowadzić postępowanie, do czego siłą rzeczy nie ma przygotowania3.

Niezależenie jednak od prowadzonej obecnie i spóźnionej nieco dyskusji, wcześniej, bez żadnych większych rozważań ani głębszego uzasadnienia najpierw doczekaliśmy się w 2007 r. ustawy, która w sposób radykalny ograniczyła liczbę ławników w sądach powszechnych4, aby teraz wprowadzać ich udział, ale już w na poziomie Sądu Najwyższego5. Na tej ostatniej, doniosłej zmianie ustrojowej, chcę skupić uwagę. Analiza ta wymaga jednak pewnego zawężenia, gdyż rola ławników w postępowaniu karnym i cywilnym niekiedy może być nieco inna – omawiając zatem kwestię samego udziału ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w SN, w sytuacji konieczności odwołania się do konkretnego przykładu, ograniczę się do spraw karnych i opartych na procedurze karnej, których rozpoznanie w Sądzie Najwyższym wymagać od teraz będzie udziału ławników w składach sądzących.

Na wstępie trzeba jeszcze dla porządku odnotować jedną rzecz. Otóż obecny ustawodawca (tej kadencji parlamentarnej) postępuje w sposób wyjątkowo niekonsekwentny. Pomijając już fakt, iż pomiędzy ustawą z 2007 r. a nową ustawą o Sądzie Najwyższym z 2017 r. istnieje dostrzegalna różnica w podejściu do udziału obywateli w wymierzaniu sprawiedliwości (mimo że obie ustawy są autorstwa tej samej rządzącej większości), to dodatkowo już tylko w tej, VIII kadencji Sejmu RP, ustawodawca podejmuje sprzeczne ze sobą działania w zakresie orzekania ławników w sądach. Warto tu zatem podnieść, że ustawą z 2016 r.6, cofającą wcześniej wprowadzony względnie kontradyktoryjny model postępowania karnego, dokonano korekty brzmienia art. 554 § 2 KPK. O ile, od 1.7.2015 r.7 sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne pozbawienie wolności w postępowaniu karnym były rozpoznawane w składzie jednego sędziego zawodowego i dwóch ławników, tak od 15.4.2016 r. sprawy te rozpoznaje sąd okręgowy w składzie jednego sędziego zawodowego. Nie tylko zatem po raz kolejny ustawodawca wyeliminował ławników ze składów orzekających w sprawach karnych czy też rozpoznawanych na podstawie procedury karnej, ale przyjęty wcześniej, przed 1.7.2015 r., skład kolegialny trzech sędziów zawodowych rozpoznających sprawy z rozdziału 58 KPK zastąpił składem jednoosobowym. To o tyle istotny przykład, iż na jego tle z trudem przychodzi przekonanie o dążeniu ustawodawcy do rzeczywistego zwiększenia udziału ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości karnej.
[/hidepost]

Strony: 1 2 3 4 5 6
Opublikowano IUSTITIA 2(32)/2018, Prawo ustrojowe | Skomentuj